រឿងព្រេង ដើមកំណើតភ្លេង ៩ បទ ក្នុងពិធីមង្គលការ១

មានរឿងព្រេងពីបរមតំណាលមកថា មានស្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ «ទែន» មកពីស្រុកត្រើយត្រាស់ បានមកពឹងបុណ្យតាដុងយាយជៃយ ដែលជាអ្នកមានស្ដុកស្ដម្ភមួយនៅក្នុងស្រុកឧត្ដុង្គ (សព្វថ្ងៃនេះ) ឯតាដុងយាយជៃយនោះគាត់មានកូនក្រមុំ ១ ឈ្មោះត្រចើលដោះក្រាល មានរូបឆោមល្អក្រៃលែងលើសស្រីទាំង ពួងអាយុទើបតែ ១៦ ឆ្នាំ តាដុងយាយជៃយ តែងបិទរាំងកូននោះមិនឲ្យអ្នកនីមួយឃើញ ក្រែងជ្រាបដល់ស្ដេចៗនឹងយកទៅ ។ កាលនាងទែនមកអាស្រ័យនៅនឹងគាត់ឃើញថា ជាអ្នកមានមា-យាទល្អល្មមនឹងរក្សាកូនរបស់គាត់បាន   គាត់ក៏បណ្ដោយឲ្យនាងទែននាំនាងត្រចើលដោះក្រាលទៅរក្សាទុកក្នុង ខេត្តទ្រាំងដែលនៅស្រុកកំណើតរបស់នាងទែន ។ នាងទែនក៏ទទួលធុរៈនាំនាងត្រចើលដោះក្រាលទៅតាមសេចក្ដីប្រាថ្នារបស់តាដុងយាយជៃយ កាលនាងត្រចើលដោះក្រាលទៅនៅក្នុងទីនោះ អ្នកដែលបានឃើញរូបនាងហើយតែងសរសើរគ្រប់ៗគ្នា។និយាយពីមហេសីស្ដេចក្នុងនគរ(តែមិនប្រាកដព្រះនាម ទាំងស្ដេច   ទាំងមហេសី)    ប្រសូតរាជបុត្រមកជាពង    ស្ដេចនោះសម្គាល់ជាឧបាទរ៍ ក៏ឲ្យយកទៅចោលក្នុងព្រៃឆ្ងាយ ។
     កាលនោះមានព្រានព្រៃម្នាក់ដើរស្វែងបាញ់ម្រឹគ មកដល់ទីនោះក៏បានឃើញពងចម្លែក ទើបរើសមករក្សាទុកមើល ដ្បិតជារបស់ចម្លែក លុះរក្សាទុកបាន ៧ ថ្ងៃ ក៏ញាស់មកភេទមនុស្ស ព្រានព្រៃក៏ចិញ្ចឹមដូចកូន ឲ្យឈ្មោះថា «ប្រមាញ់វឹងស៊ុង» ព្រោះមិនដឹងជាកើតមកពីណា ? លុះអាយុបាន ១៦ ឆ្នាំ ប្រមាញ់វឹងស៊ុងក៏លាព្រានព្រៃជាឪពុកទៅស្វែងរកប្រពន្ធ ។
ប្រមាញ់វឹងស៊ុងដើរទៅជាយូរថ្ងៃ ទើបបានប្រទះឃើញនាងត្រចើលដោះក្រាល កើតមានសេចក្ដីប្រតិព័ទ្ធចង់បានជាប្រពន្ធ ក៏ចូលទៅគិតគូរនឹងនាងទែន ក៏ព្រមព្រៀងផងជាបណ្ដោះអាសន្ន ព្រោះនាងមិនមានអំណាចនឹងសម្រេចកិច្ចនោះពេញទី ។  ប្រមាញ់វឹងស៊ុងកាលទទួលដំណឹងស្រុះស្រួលប៉ុណ្ណោះហើយ ក៏រៀបចំធ្វើប្រាសាទមានទាំងចំណារឲ្យនាងក្រចើលដោះក្រាលនៅស្រេចហើយក៏ផ្ដើមនឹងធ្វើពិធីមង្គលការ។ បានឲ្យនាងទែននាំកំណត់ថ្ងៃខែ ដែលនឹងរៀបមង្គលការ ទៅស្នើតាដុងយាយជៃយជាឪពុកម្ដាយ ហើយនឹងអញ្ជើញគាត់មករៀបចំមង្គលការ។ តាដុងយាយជៃយកាលបានទទួលកំណត់ហើយក៏យល់ ព្រមផង ហើយមកជាមួយនឹងនាងទែន លុះមកដល់កណ្ដាលផ្លូវជិតទៅស្រុកគុះហើយ ក៏កើតវង្វែងផ្លូវ នាំគ្នាដើរទៅៗ ក៏បានប្រទះនឹងក្មេងអ្នកឃ្វាលក្របី ក៏ស្រែកសួរថា (អាកី) ផ្លូវណាទៅទ្រាំង ទៅវាំងជន្លុះ ផ្លូវណាទៅគុះ ទៅស្រែរនោង ប្រាប់យាយតាផង ទៅឲ្យបានទាន់ការ ។
ក្មេងនោះប្រាប់ថាៈ តាដើរដោយជ្រុំ ឡើងលើខ្នងភ្នំ ចុះតាមទំនង ជិតដល់ប្រាសាទ តាបត់ទៀតហោង អស់ទេពតាផង រក្សាព្រៃព្រឹក្ស  ដល់តាគិតនឹក ប្រគំភ្លេងថ្វាយ  ។


បទដើមថាៈ
    ជ្រទ្ងើយស្រងាត់    ដោះក្រាលមិនបាត់    កន្ទែនទ្រាំងណា
 ភ្លេងខ្នោរខ្នងភ្នំ     ឧត្ដមថ្លៃថ្លា       របងរមាសជា
     ភ្លេងអនផាត់ជាយ ។
    បន្ទាយប្រាសាទ    ទឹកជប់ជាប់ស្អាត     នឹងភ្លេងក្រោមនាយ
  ខ្ញុំផ្ដាំអ្នកតា      ហើយនិងអ្នកយាយ   កុំភ្លេចបទថ្វាយ
   ធ្វើកុំឃ្លៀងឃ្លាត ។
    ប្រមាញ់វឹងស៊ុង    គិតរៀបអម្រុង     ដោះក្រាលសំអាត
    ឲ្យរៀបចំណី     ថ្មីបរិសុទ្ធស្អាត      លើកមកក្រាបបាទ
     តាដុងយាយជៃយ ។
ទទួលស្ពកបាយ    ពីកូនប្រុសស្រី     ប្រាប់ពីវង្វេង
    ផ្លូវកណ្ដាលព្រៃ   តាដុងយាយជៃយ    ប្រាប់តាមដំណើរ
      ហើយទើបលេងភ្លេង ។
    តាមបំណន់ក្មេង   បង្គាប់នោះនៃ     ទើបជ្រងស្រងាត់
  កន្ទែនទ្រាំងស្រី    ដោះក្រាលទាំងពីរ   ខ្នេះខ្នោរខ្នងភ្នំ
  របងរមាស ។
    បន្ទាយពេញពាស   ស្រងាត់ទូរគម     ទឹកជប់ក្រោមនាយ
    ថ្វាយគេពុតគ្រុំព្រហ្ម  ហែបំណតខ្ញុំ     សូរេចម៉្លេះហោង ។


ដោយហេតុនេះ ទើបកើតមានទំនៀមលេងភ្លេងទាំង ៩ បទគឺ ១ ជ្រងស្រងាត់, ២ កន្ទែនទ្រាំង, ៣ ដោះក្រាល, ៤ ខ្នោរ, ៥ ខ្នងភ្នំ, ៦ របងរមាស, ៧ បន្ទាយប្រាសាទ, ៨ ទឹកជប់, ៩ ក្រោមនាយ,  ដរាបដល់សព្វថ្ងៃនេះ  ។ចំណែកឯប្រមាញ់វឹងស៊ុង កាលរៀបការហើយ  បានមកនៅឯស្រុកតាដុងយាយជៃយ គឺស្រុកឧត្ដុង្គសព្វថ្ងៃនេះ វេលាក្រោយមក បានជាស្ដេចសោយរាជ្យ ហើយប្រែព្រះនាមថា (ព្រះបាទធម្មវឹងស៊ុង) នឹងប្រែឈ្មោះស្រុកនោះថា (ស្រុកឧត្ដុង្គមានជៃយ) ។
ឈ្មោះនេះប្រាកដមានមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។

* * *

រឿង ជាប់ដោយរដូវច្រូតស្រូវ១

មានរឿងតំណាលថា ៖ មានបុរសម្នាក់ជាកូននៃត្រកូលស្ដុកស្ដម្ភមាំមួនមាន   មាស  ប្រាក់   ស្រូវ   អង្ករ   ក្របី   គោ ពោពាស ជាអ្នកមាននៅស្រុកស្រែ ។ បុរស នោះមានរូបឆោមលោមពណ៌យ៉ាងកណ្ដាល  មិនអាក្រក់  មិនល្អ   ហើយតាំងពីកើតមកឥតមានវិកលវិការខូចខាតអវយវៈណាមួយឡើយ ។  លុះអាយុរវាងជាង ២០ ឆ្នាំ ដែលកំពុងស្ថិតនៅក្នុងសេចក្ដីស្រឡាញ់ប្រាណ ហេតុកម្មពីបុរាណមកនាំឲ្យរំខានចក្ខុ ដែលកំពុងពេញទៅដោយទស្សនាការច្បាស់លាស់ ក៏បែរត្រឡប់ ជាងងឹត មើលវត្ថុទាំងពួងឃើញព្រិលៗមិនច្បាស់ តែភ្នែកនោះនៅបើកធ្មេចជាធម្មតា ឥតមានឡើងបាយ ឬស្រុតស្រកខ្វង់ជាហេតុឲ្យជនដទៃដឹងប្រាកដថា ខ្វាក់ឡើយ ។ បុរសនោះមានទុក្ខម្មេញទោមនស្ស  ព្រោះមើលអ្វីមិនឃើញ ។  តាមបិតារកដណ្ដឹងប្រពន្ធឲ្យបុរសនោះ  ក៏គ្មាននរណាគេព្រមឲ្យ សូម្បីគេដឹងថាអ្នក នោះជាកូនអ្នកមានភោគសម្បត្តិក៏ដោយ ក៏នៅតែមិនឲ្យ ព្រោះគេស៊ើបដឹងបុរសនេះខ្វាក់បាំងស្បែក  ។ កាលបើមាតាបិតារកដណ្ដឹងក្នុងស្រុកជិតៗមិនបាន ក៏ទៅ រកដណ្ដឹងស្រុកឆ្ងាយ ដោយគេមិនបានដឹងថាបុរសសាម៉ីខ្លួននោះខ្វាក់ ឮតែគេថាកូនអ្នកមានស្ដុកស្ដម្ភសមនឹងសម្បត្តិខ្លួនក៏ព្រមឲ្យទៅ ។ ឪពុកម្ដាយរបស់ សាមីខ្លួនទាំងសងខាង    លុះបានទទួលសារភាពថា  ព្រមឲ្យព្រមទទួលយកហើយ  ឪពុកម្ដាយខាងប្រុសក៏លាដន្លងត្រឡប់វិលទៅកាន់ផ្ទះសម្បែង របស់ខ្លួនវិញ ទៅ ។ ខាងចុងនៃកុម្ភៈរដូវ រវាងខែជេស្ឋ ដែលជាពេលអ្នកស្រែត្រូវភ្ជួររាស់ ម្ដាយបុរសនោះក៏ចាត់ចែងនំចំណីជាជំនូន ជូនកូនទៅលេងដើម្បីសួរសុខទុក្ខឪពុកក្មេក ម្ដាយក្មេក កាលដែលទៅមានបងប្អូន ៤-១០ នាក់ជូនទៅផង ។ លុះវេលាដែលត្រឡប់មកវិញ គេទុកបុរសសាមីខ្លួនឲ្យនៅជួយភ្ជួរឪពុកក្មេក លុះដល់ព្រឹកឡើង ឪពុកក្មេកប្រាប់កូនប្រុសជំទង់ម្នាក់ឲ្យដឹកក្របីទៅស្រែ ឲ្យបុរសកូនប្រសាលីនង្គ័ល ទៅដល់ស្រែហើយបុរសជំទង់នោះប្រាប់ថា ស្រែនេះមួយៗជាស្រែរបស់យើង ហើយត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ  ។  ចំណែកបុរសជាកូនប្រសា ក៏ចាប់ទឹមក្របី  ភ្ជួរស្រែ ៤-៥ ដែលមានភ្លឺ ក៏ភ្ជួររំលាយភ្លឺទាំងអស់តាំងពីព្រលឹមដល់ថ្ងៃត្រង់នៅតែ មិនទាន់ ឈប់ភ្ជួរ ។ ឪពុកក្មេកប្រើកូនជំទង់ឲ្យទៅមើលបុរសនោះ ទៅដល់ស្រាប់តែឃើញភ្លឺនោះរលាយអស់ក៏លាន់មាត់ថា ហេ ! ម៉េចក៏បងឯងភ្ជួរទាំងភ្លឺស្រែផងចេះ ! បុរសខ្វាក់បាំងស្បែកនោះតបថា ណ្ហើយស្រែយើងតូចៗ រំលាយភ្លឺឲ្យធំតែ ១ ទៅ ថាហើយក៏ដាក់ក្របីពីនឹមលែងឲ្យស៊ីស្មៅ រួចបណ្ដើរគ្នាទៅផ្ទះ វេលាដល់ផ្ទះរៀប នឹងឡើងជណ្ដើរក៏វង្វេងចូលទៅក្រោមផ្ទះបាយ ប្អូនថ្លៃស្រែកថា ហ៍ ! ម៉េចក៏អ្នកចូលទៅក្រោមផ្ទះបាយ មិនឡើងទៅលើផ្ទះពិសាបាយ ? បុរសខ្វាក់ដឹងខ្លួនថា វង្វេងជណ្ដើរដូច្នោះ ក៏និយាយដោះថា ពីយប់មិញ កាលបងចុះទៅភ្ជួរ សូរលាន់ផសៗលឿនបានជាចូលទៅមើល ថាហើយក៏ដើរសសៀរទៅរកជណ្ដើរឡើងទៅ លើផ្ទះ ទើបអ្នកជាប្រពន្ធលើកភោជនា-ហារមកជូនបុរសខ្វាក់នោះពិសា លុះទទួលទានបាយរួចហើយ ក៏ចុះទៅសម្រាកកាយក្នុងខ្ទមតូច   ១   ដែលតាំងនៅខាង អគ្នេយ៍នៃគេហដ្ឋាន ។ បុរសខ្វាក់បាំងស្បែកនៅបម្រើឪពុកក្មេកម្ដាយក្មេកពីរបីថ្ងៃហើយ ក៏ត្រឡប់វិលទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនវិញ ។
    វេលាស្រូវទុំរៀបនឹងច្រូត ឪពុកក្មេកផ្ដាំឲ្យកូនប្រសាមកជួយចាំស្រូវទុំ ព្រោះស្រុកនោះជិតព្រៃ ជ្រូកព្រៃទាំងហ្វូងតែងមកស៊ីស្រូវអ្នកស្រុករាល់យប់ ក្នុងវេលា ដែលមានស្រូវទុំ ។ ឪពុកក្មេកផ្ដាំដូច្នោះ បុរសកូនប្រសាក៏មកតាមបណ្ដាំ ទើបឪពុកប្រគល់កាំភ្លើងឲ្យ ១ ហើយប្រាប់ថា   បាឯងដល់ពេលយប់កុំចុះពីលើខ្លបខ្លាច ជ្រូកព្រៃ បើឮសូរប្រោកៗត្រង់ណាបាញ់ទៅចុះ គ្មានអ្វីទេសុទ្ធតែជ្រូក ។ បុរសកូនប្រសា លុះបានស្ដាប់ឪពុកក្មេកប្រាប់ហើយក៏ទៅចាំស្រូវវេលាយប់អង្គុយនៅ លើខ្ទមចាំស្ដាប់ បើឮសូរប្រោកៗខាងកើតក៏បាញ់ខាងកើតផូងឮសូរខាងលិចបាញ់ទៅខាងលិចផូង ។ ទំនៀមបុរាណអ្នកដែលដណ្ដឹងប្រពន្ធហើយមិនទាន់រៀបការ វេលាទៅបម្រើគេមិនហ៊ានស្លៀកខោទេ តោងស្លៀកសំពត់ចងក្បិនជានិច្ច ។ ថ្ងៃជាខាងក្រោយមកនៅពេលយប់ស្រាប់តែឮប្រោកប្រាក ឃឹកឃាក់ៗ ដោយហ្វូងនៃ ជ្រូកព្រៃមកជាច្រើន បុរសនោះក៏លោះកៃកាំភ្លើងផ្ទួនគ្នាបីដងផូង ផូង ផូង ជួនជាគ្រាប់ចុងក្រោយបង្អស់ទំនងធ្វើឲ្យអ្នកបាញ់ដឹងថាខ្លួនបាញ់ត្រូវជ្រូក បុរសកូន ប្រសាគិតថា បើប្រសិនជាអញបានតែជ្រូក ១ នឹងគាប់ចិត្តឪពុកក្មេកមិនខាន បម្រុងនឹងចុះទៅរាវរកក្នុងវេលាដែលបាញ់ត្រូវភ្លាម តែគិតខ្លាចជ្រូកព្រៃក៏បន្ធូរចិត្ តបង្អង់ទុកឲ្យភ្លឺសឹមចុះទៅរក ។ ដោយកម្លាំងលោកធម៌ ដែលចូលទៅលុកលុយដួងចិត្តបុរសនោះខ្លាំងពេក សូម្បីដេកក៏មិនលក់នឹកចង់តែចុះទៅរកជ្រូកទាំងយប់ ដោយកួចកាន់ចង់ឲ្យគាប់ចិត្តឪពុកក្មេក ឬដើម្បីសំដែងសេចក្ដីក្លាហានឲ្យប្រាកដដល់គ្រួសារ ។ ដោយកម្លាំងនឹកឥតភ្លេចនៅវេលាជិតភ្លឺ ប្រហែលម៉ោង ៤ ឬ ៥ បុរសនោះក៏ចុះទៅរាវរកជ្រូកក្នុងស្រូវទុំ ដោយសេចក្ដីខំប្រឹងវារស្ទាបរកជ្រូកទាំងយប់ សូម្បីរបូតសំពត់ចេញពីខ្លួនក៏មិនដឹង លុះអរុណោទ័យរះព្រាងៗបុរសនោះ ក៏ប្រទះជ្រូកដែលខ្លួនបាញ់ងាប់នោះ ក៏លាន់មាត់ថាហ៊ឺស ! គាប់ហើយតែប៉ុណ្ណេះ ហើយចាប់ជ្រូកលីសំដៅទៅផ្ទះ អុញហ្ន ! ប្រហែល ៣-៤ រយម៉ែត្រទៀតនឹង ដល់ផ្ទះជួនជាអ្នកស្រីសាមីខ្លួនងាកបែរចោលភ្នែកទៅទិសខាងកើតផ្ទះ ប្រទះឃើញប្ដីស្រាតលីជ្រូកមក ក៏សើចបិទមាត់ ឡើងទៅលើផ្ទះប្រាប់ឪពុកម្ដាយហើយ ចូលទៅក្នុងផ្ទះដោយសេចក្ដីអៀនខ្មាសជួសប្ដី ។ ដើម្បីនឹងធ្វើឲ្យបុរសនោះដឹងថា ខ្លួនស្រាតឪពុកក្មេកក៏ស្រែកសួរពីចម្ងាយថា ចុះស្អីខាងមុខ ? បុរសនោះឆ្លើយថា  ច្រមុះវា ចុះសំពត់ទៅណា ? ភ្ញាក់ខ្លួនព្រើតស្ទាបទៅខាងក្រោមរលីង ទម្លាក់ជ្រូកភីងរត់ប្រឹបទៅបាត់ ។ អ្នកផ្ទះក៏នាំគ្នាសែងជ្រូកយកមកធ្វើជាម្ហូបស៊ីច្រូតស្រូវ  ។
    លុះស្រូវទុំល្មមច្រូតហើយ  គេក៏យកកណ្ដៀវទៅច្រូត រួចជញ្ជូនកណ្ដាប់យកមកបញ្ជាន់បែនបោកជញ្ជូនគ្រាប់ដាក់ជង្រុកទុកទៅ ។ កណ្ដៀវជារបស់ដែល គេយកគោលស្លាបផ្លែមកផ្សំ ។ គោល គេធ្វើឲ្យមានរង្វង់មូលបន្តិច តែមិនមូលជាប់គ្នាទេ គ្រាន់តែឲ្យឡើងមូលសណ្ឋានផ្លែសន្ទូច ខាងចុងគោលគេឆ្លាក់ជាក្បាច់ ផ្សេងៗ   ហើយលាបលនដោយជាតិហិង្គុល និងម្រ័ក្សណ៍   ជាក្បាច់ពងត្រី ឬក្បាច់ផ្កាច័ន ។ ស្លាបធ្វើពីមែកឈើតូចៗដែលមានជំពាម គេរើសរកមែកដែលល្មមធ្វើ ស្លាបកណ្ដៀវកើតហើយ គេយកទៅរោលភ្លើងពត់ជារង្វង់ស្លាប ចងរឹតហាលថ្ងៃទុកឲ្យស្ងួត ទើបយកទៅបិតនឹងកាំបិតឲ្យមូលល្អ រួចចោះរន្ធវែងបន្តិចទុកសម្រាប់ ស៊កផ្លែ។ ផ្លែៈ ផ្លែកណ្ដៀវគេធ្វើពីដែក គេយកដែកទៅដំឲ្យសំប៉ែត មានខ្នងកោងបន្តិចធ្វើធ្មេញវែងខ្លីៗ ដូចជាធ្មេញសត្វកណ្ដូប រួមគោលស្លាបផ្លែចូលគ្នាហៅថា (កណ្ដៀវ) ជាលោនុប្បករណ៍ក្នុងគ្រឿងសម្រាប់ច្រូតស្រូវ 

(រឿងនេះបានឮចាស់ៗតំណាលតៗមក)

ភិក្ខុ ឈឹម សារ៉េត វត្តឧណ្ណាលោម

ភ្នំពេញ ថ្ងៃ ១ ខែ១១ ឆ្នាំ១៩៤៧


* * *

រឿង ត្រពាំង​ប៉ង់តាទិប

រឿង ត្រពាំង​ប៉ង់តាទិប (ខេត្ត​ព្រះវិហារ) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១៥៥ - ១៥៩ រឿង​រ៉ាវ​ផ្សេង​ៗ នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ថ្មី​ៗ សុទ្ធ​សឹង​តែ​ជា​គ្រឿង​ឆ្ងាញ់​ពិសា​របស់​អ្នក​ស្ដាប់​អ្នក​អាន ព្រោះ​ថា នៅ​តាម​ខេត្ត​ចាស់​ៗ នោះ មាន​អ្នក​ស្រុក​ច្រើន ការ​ទាក់​ទង​ខាង​គមនាគមន៍​ក៏​ច្រើន ម្ល៉ោះ​ហើយ រឿង​ព្រេង​ក្ដី ឬ កេរ្តិ៍​ដំណែល​អារ្យ​ធម៌​ចាស់​ៗ ក្ដី បាន​លេច​ឮ​សុសសព្វ​យូរ​ណាស់​មក​ហើយ ។ រី​ឯ​ខេត្ត​ថ្មី​ៗ វិញ ដែល​ពុំ​សូវ​មាន​អ្នក​ស្រុក​ទៅ-មក​ទាក់​ទង​គ្នា រឿង​រ៉ាវ​នៅ​ទី​នោះ ក៏​នៅ​ជា​អាថ៌កំបាំង​នៅ​ឡើយ ដូច​យ៉ាង​រឿង​រ៉ាង​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ​ជាដើម ។ ដោយ​ឯកសារ​នៅ​ស្ដួច​ស្ដើង យើង​ក៏​ប្រមែ​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​ដែល​ប្រមូល​បាន​ខ្លះ​ៗ មក​ហើយ មក​អធិប្បាយ​ជា​មុន តាម​រយៈ​អស់​លោក-អ្នក​ដែល​ធ្លាប់​បាន​ទៅ​ដល់ ហើយ​មាន​ព្យាយាម​ស៊ើប​សួរ សរសេរ​តែង​ផ្ញើ​មក​ក្រុម​ជំនុំ​យើង ជា​បែប​ទំនៀម​រស់​នៅ​របស់​អ្នក​ស្រុក​ខ្លះ, ជា​រឿង​ព្រេង​ខ្លះ ។ ដូច​រឿង​ព្រេង​មួយ ដែល​យើង​លើក​មក​និទាន​នៅ​ពេល​នេះ ជា​សេចក្ដី​រាយ​ការណ៍​របស់​លោក ហ៊ុន-សាវី ដែល​លោក​មាន​បេសកកម្ម​ក្នុង​កង​ពល​ខេមរភូមិន្ទ ទៅ​ដល់​ទី​កន្លែង​នោះ បាន​សរសេរ​ផ្ញើ​មក​ឲ្យ​ក្រុម​ជំនុំ​យើង ជា​សេចក្ដី​រាយ​ការណ៍​ទាំង​ស្រុង ពី​ដំណើរ​របស់​លោក​ទៅ​កាន់​ទី​ប្រជុំ​ជន "ត្បែង​មាន​ជ័យ" ដែល​ជា​ទី​ប្រជុំ​ជន​សម្រាប់​ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ ។ ក្នុង​សេចក្ដី​រាយ​ការណ៍​នេះ មាន​ជាប់​ទាំង​រឿង​ព្រេង​មួយ ទាក់ទង​ដោយ​ភូមិ​ស្រុក យើង​ក៏​ស្រង់​ត្រង់​នេះ មក​រៀប​ធ្វើ​រឿង​ព្រេង​មួយ បញ្ចូល​ក្នុង​សៀវភៅ​នេះ​ឡើង ។ ត្រង់​អន្លើ​នេះ លោក ហ៊ុន-សាវី សរសេរ​ថា : ចេញ​ពី​សាលា​ស្រុក​វៀង​ទៅ បាន​ប្រហែល ៣ គ.ម. មាន​ផ្លូវ​បែក​ជា​ពីរ គឺ​ខាង​ឆ្វេង​ទៅ​កំពង់​ប្រណាក (ទី​ប្រជុំ​ជន​ក្រុង​ត្បែង​មាន​ជ័យ) ឯ​ខាង​ស្ដាំ​ទៅ​កំពង់​ពុទ្រា, ទៅ​ឆែប (អតីត​ខេត្ត​ម្លូ​ព្រៃ) ។ បើ​យើង​ធ្វើ​ដំណើរ​ត​ពី​នេះ មុន​នឹង​ចូល​ទៅ​កំពង់​ប្រណាក យើង​ឃើញ​អូរ​មួយ​ដែល​អ្នក​ស្រុក​ហៅថា អូរ​ស្ដាយ​ក្លង់2 ។ នៅ​ក្បែរ​អូរ​នេះ មាន​ត្រពាំង​មួយ​ទៀត​ឈ្មោះ ត្រពាំង​ប៉ង់តាទិប3 ដែល​មាន​រូប​សំណាក​ថ្ម​មួយ​ផ្ដេក​នៅ​ត្រង់​ទី​នោះ4 ដូច​មាន​ដំណាល​រឿង​ដើម​ថា : មាន​មន្ត្រី​ឃុំ​ពីរ​នាក់ ម្នាក់​ឈ្មោះ​តា​ទិប ជា​មេ​ឃុំ​មេ​ក្រុម ១ ផ្នែក ម្នាក់​ទៀត​ឈ្មោះ​តា​កែវ ជា​មេ​ឃុំ​មេ​ក្រុម ១ ផ្នែក​ដែរ ។ មេ​ឃុំ​ទាំង​ពីរ​នាក់​នេះ នៅ​ក្រោម​អាណា​ព្យាបាល នាយក​ឈ្មោះ ជូ-មឹង ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ម្លូព្រៃ (ស្រុក​ឆែប បច្ចុប្បន្ន​នេះ) ។ អ្នក​ទាំង​ពីរ​នាក់ មាន​ការ​ទាស់​ទែង​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា ដណ្ដើម​កូន​ឃុំ​គ្នា ដោយ​អាង​ថា​មាន​រាស្ត្រ​ច្រើន​តែ​សព្វ​ខ្លួន រហូត​ដល់​ទៅ​មាន​កើត​កោលាហល កេណ្ឌ​រាស្ត្រ​ចូល​ប្រយុទ្ធ​ច្បាំង​កាប់​សម្លាប់​គ្នា យ៉ាង​សម្បើម​អស្ចារ្យ ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ស្លាប់​យ៉ាង​ច្រើន​នៅ​ទី​សមរភូមិ ដោយ​សារ​តែ​មេ​បះបោរ​ទាំង​ពីរ​នាក់​បង្ក​បង្កើត​ឡើង ។ រឿង​នេះ ដឹង​ដល់​លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត​ម្លូព្រៃ​ភ្លាម, លោក​ក៏​អញ្ជើញ​មក បាន​កោះ​ហៅ​មេ​បះបោរ​ទាំង​ពីរ​នាក់​នោះ មក​ជំនុំ​ជម្រះ​កាត់​សេចក្ដី​ឲ្យ គឺ​លោក​ចែក​រាស្ត្រ​ឲ្យ​បាន​ស្មើ​ៗ គ្នា តែ​មេ​បះបោរ​ទាំង​ពីរ​នេះ ពុំ​សុខ​ចិត្ត ទាំង​កូន​ឃុំ ក៏​ពុំ​សុខ​ចិត្ត​ទៀត ។ រឿង​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត​ខ្វល់​យ៉ាង​ក្រៃលែង ។ ទើប​ក្រោយ​មក លោក​ប្រើ​មធ្យោបាយ​ផ្សេង​ទៀត ដោយ​បួង​សួង​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​ទិព្វ​ចក្ខុ ជា​អ្នក​រក​យុត្តិធម៌​ឲ្យ គឺ​តម្រូវ​ឲ្យ​ផ្សង​នឹង​ស្នា ។ បើ​មេ​ឃុំ​ទាំង​ពីរ​នេះ ណា​មួយ មាន​ចិត្ត​ទុច្ចរិត​មិន​ស្មោះ​ត្រង់ ល្មោភ​លោភ​លន់ ឲ្យ​ត្រូវ​នឹង​ព្រួញ​ស្នា​ស្លាប់​ឲ្យ​បាន​ប្រចក្ស​នឹង​ភ្នែក ។ កូន​រាស្ត្រ និង មេ​ឃុំ ក៏​សុខ​ចិត្ត​ទទួល​ព្រម ឲ្យ​តែ​បាន​ឃើញ​នូវ​ពន្លឺ​យុត្តិធម៌ ។ លុះ​ព្រឹក​ឡើង ប្រមុខ​ខេត្ត​ម្លូព្រៃ ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​ធ្វើ​ពិធី​រក​យុត្តិធម៌ ឲ្យ​មេ​បះបោរ​ទាំង​ពីរ ។ លោក​បាន​ឲ្យ​ឈរ​តាម​ក្រុម ឃុំ​ក្រុម​មេ​ឃុំ​ទិប ឈរ ១ ក្រុម, ក្រុម​មេ​ឃុំ​កែវ ១ ក្រុម, ក្បែរ​អូរ​មួយ ។ រីឯ​មេ​ឃុំ​ទាំង​ពីរ គឺ​លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត​បាន​ឲ្យ​ឈរ​ចំ​កណ្ដាល​ក្រុម ចំ​មុខ​ស្នា​ទាំង​ពីរ ក៏​មាន​ព្រួញ​ចុង​ស្រួច​ប្រកប​ដោយ​ជ័រ​ឆក់ ។ ស្នា​ទាំង​ពីរ​នេះ ១ ជា​របស់​មេ​ឃុំ​កែវ ១ ទៀត ជា​របស់​មេ​ឃុំ​ទិប ។ លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត បាន​ចាប់​យឹត​ស្នា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង រួច​ដាក់​ព្រួញ ហើយ​តម្កល់​លើ​ជើង​ពាន​ប្រាក់​ពីរ​យ៉ាង​ធំ មាន​មុខ​តម្រង់​ឆ្ពោះ​ទៅ​ចំ​កណ្ដាល​ដើម​ទ្រូង​មេ​បះ​បោរ​ទាំង​ពីរ​នេះ ។ បន្ទាប់​មក លោក​ក៏​លើក​ដៃ​ប្រណម្យ​ឡើង ចាប់​ថ្លែង​ប្រកាស​បួងសួង សំបូងសង្រូង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ៗ ដូច​តទៅ ៖ “នៅ​ក្នុង​ពិធី អរុណោទ័យ​រស្មី​ដ៏​ពេញ​ពន្លឺ​នេះ ក្នុង​ឋានៈ​ខ្ញុំ​ជា​ប្រមុខ​ដែន​ដី​ម្លូព្រៃ និង​ជា​ប្រមុខ​យុត្តិធម៌ ខ្ញុំ​សូម​យាង​ព្រះ​ឥន្ទ​ភ្នែក​ទិព្វ ត្រចៀក​ទិព្វ ដ៏​មាន​ឫទ្ធិ​អនេក​អន័គ្ឃ​ប្រត្យក្ស ប្រសិទ្ធិ​ជ័យ ដល់​ស្នា​ទាំង​ពីរ​នេះ​ថា បើ​តា​កែវ​ជា​មេ​ឃុំ​លោភ សុំ​ឲ្យ​ស្នា​តា​ទិប​ឲ្យ​យុត្តិធម៌, ថា​បើ​តា​ទិប​ជា​មេ​ឃុំ​ល្មោភ សុំ​ឲ្យ​ស្នា​តា​កែវ​ឲ្យ​យុត្តិធម៌ ក្នុង​កណ្ដាល​រឿណរង្គ​នេះ ដើម្បី​ឲ្យ​រាស្ត្រ​បាន​ជាក់​ស្បាន់​ទាន់​ហន់ ក្នុង​គ្រា​ឥឡូវ​នេះ សូម​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ប្រទាន​យុត្តិធម៌" ។ គួរ​ឲ្យ​អស្ចារ្យ​ណាស់ ! គ្រាន់​តែ​គ្រប់ ៣ ដង​ភ្លាម កៃ​ស្នា ក៏​ថ្លោះ​ផាំង​ដោយ​ឯង ។ ព្រួញ​ដ៏​មុត ក៏​ស្ទុះ​ទៅ​ដោត​ចំ​ទ្រូង​តា​ទិប ដួល​ដេក​នៅ​ទី​នោះ​ភ្លាម ។ តែ​មុន​នឹង​ស្លាប់ តា​ទិប​បាន​សារភាព​ចំពោះ​លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត​ថា :គាត់​ជា​មនុស្ស​ល្មោភ ហើយ​ថែម​ទាំង​ជា​មនុស្ស​អយុត្តិធម៌​ទៀត​ផង, កែវ​ជា​មនុស្ស​ល្អ ស្មោះ​ត្រង់​នឹង​ដែន​ដី មិន​ល្មោភ សូម​ព្រះ​តេជះ​ព្រះ​គុណ​ជា​ប្រមុខ​យុត្តិធម៌ ឆ្លាក់​រូប​ខ្ញុំ​បាទ​មួយ​ទុក​ជា​កេរ្តិ៍​ដំណែល ដើម្បី​បញ្ជាក់ ឲ្យ​ឃើញ​ច្បាស់​ថាៈ “នេះ​ហើយ​រូប​តា​ទិប ជា​មេ​ឃុំ​ល្មោភ ត្រូវ​ព្រួញ​យុត្តិធម៌" ថា​ហើយ ក៏​ដាច់​ខ្យល់​ស្លាប់​ក្នុង​ខណៈ​នោះ​ភ្លាម ។ រី​កង​ទ័ព​ខ្មោច​មេ​ឃុំ​ល្មោភ​នេះ គ្រាន់​តែ​ឃើញ​ចៅហ្វាយ​ខ្លួន​ស្លាប់​ភ្លាម បះ​សក់​ច្រូង​រត់​បាត​ជើង​ស​ព្រាត គេច​តែ​សព្វ​ខ្លួន ខ្លាច​ព្រួញ​យុត្តិធម៌​ពួយ​កណ្ដាល​ដើម​ទ្រូង​ទៀត រត់​ចោល​បាយ ដែល​ដាំ​បម្រុង​នឹង​បរិភោគ​ក្បែរ​អូរ ។ តាំង​ពី​មាន​ហេតុ ដូច​ពណ៌នា​នេះ​មក ទើប​បាន​ជា​សាសន៍​ពីរ គេ​ដាក់​នាម​អូរ​នេះ​ថា "អូរ​ស្ដាយ​ក្លង់" ប្រែ​ថា "អូរ​ស្ដាយ​បាយ" រហូត​សព្វ​ថ្ងៃ ។ ឯ​រូប​សំណាក​តា​ទិប ត្រូវ​ព្រួញ​ចំ​កណ្ដាល​ទ្រូង​នោះ ក៏​មាន​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ដែរ ទុក​ជា​សក្ខី​ភាព​នៃ​រឿង​នេះ ។ ហើយ​អ្នក​ស្រុក ក៏​ហៅ​អូរ​នេះ​ថា អូរ​ប៉ង់​តា​ទិប រហូត​មក​ដែរ ។

រឿង ស្រះ​យក្ខ​ឡោម

រឿង ស្រះ​យក្ខ​ឡោម (ខេត្ត​រតនគិរី) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១៥១ - ១៥៤ នៅ​ក្នុង​តំបន់​ឡាបានសៀក ឃុំ​ឡាំងបាង ស្រុក​លំផាត់ ខេត្ត​រតនគិរី មាន​ស្រះ​មួយ​ធំ ទំនង​ជា​អាង​ទឹក​បុរាណ ដែល​សេស​សល់​មក​ពី​លក្ខណៈ​ភូមិ​សាស្ត្រ, ព្រោះ​ស្រះ​នេះ នៅ​ចំ​ចន្លោះ​ជ្រលង​ភ្នំ ហើយ​មាន​សណ្ឋាន​មូល​ដូច​បាត​ខ្ទះ ។ អ្នក​ដំណើរ​ណា ដែល​បាន​ទៅ​ដល់​រតន​គិរី គេ​ពុំ​អាច​ភ្លេច​ទៅ​លំហែ ឬ ទៅ​ទស្សនា​ស្រះ​យក្ខ​ឡោម​ឡើយ, សម​បើ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ នៅ​ឡាបានសៀក មាន​ការ​រៀបចំ​ភូមិ​ស្រុក​ល្អ​ផង ដូច​ជា​មាន​ផ្សារផ្សោ មាន​វត្ត​អារាម មាន​ភូមិ​និវេសនដ្ឋាន មាន​ចម្ការ​កៅស៊ូ​រដ្ឋ ។ល។ ក៏​រឹត​តែ​បាន​ជា​ទី​ជំនុំ​ចំណោម​ធំ​ដុំ​មួយ​ឡើង ។ កាល​បើ​ទៅ​ដល់ "ស្រះ​យក្ខ​ឡោម" គេ​តែង​នឹក​រក​ដើម​ហេតុ​នៃ​ឈ្មោះ​ចម្លែក​នេះ​ភ្លាម ។ ការ​ឆ្ងល់​នេះ ក៏​នាំ​ឲ្យ​សាក​សួរ​រក​ហេតុ​ដើម ដែល​មាន​នៅ​ជាប់​នឹង​បែប​និទាន​របស់​អ្នក​ស្រុក ជា​រឿង​ព្រេង​ប្លែក​ៗ គ្នា ដែល​យើង​លើក​មក​អធិប្បាយ ដូច​តទៅ​នេះ ៖ ពាក្យ​ថា "យក្ខ​ឡោម" គេ​អាច​យល់​បាន​ដោយ​ងាយ​ថា "យក្ខ​វា​ព័ទ្ធ" តាម​ពាក្យ​បរម្បរា​ត​ៗ គ្នា​មក មាន​រឿង​និទាន​ថា : តាំង​ពី​យូរ​លង់​មក​ហើយ មាន​ស្ដេច​ក្រុង​យក្ខ​មួយ មាន​ឫទ្ធិ​អំណាច​ខ្លាំង​ពូកែ​ណាស់ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រី​មួយ ស្អាត​លើស​ស្រី​នានា, ទាំង​សក់​ទាំង​រូប​កាយ​របស់​នាង តែង​មាន​ក្លិន​ក្រអូប​ជានិច្ច​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ទើប​យក្ស​ជា​បិតា​ឲ្យ​នាម​បុត្រី​នោះ​ថា : "នាង​សក់​ក្រអូប" ។ លុះ​ដល់​មាន​វ័យ​គ្រប់​គ្រាប់​កាល​ណា ក៏​មាន​មនុស្ស​មួយ​រូប ខ្លាំង​ពូកែ​ណាស់​ដែរ បាន​ចូល​ទៅ​លប​លួច​លួង​លោម​ស្នេហា​ជា​មួយ​នាង ។ ទាំង​ពីរ​ប្រាណ ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​ស្ដេច​យក្ខ​ជា​បិតា​ដឹង ក៏​នាំ​គ្នា​រត់​មក​ក្នុង​ព្រៃ​មួយ ។ ក្រោយ​មក ស្ដេច​ក្រុង​យក្ខ ដឹង​រឿង​រ៉ាវ​នេះ ក៏​ផ្អើល​ឆោឡោ ស្រែក​ឡូឡា កេណ្ឌ​ពល​យក្ខ​ជា​បរិវារ ហោះ​ហើរ​តាម​រក​កូន​សំឡាញ់​ខ្លួន ដល់​មក​ត្រង់​កន្លែង​ព្រៃ​ស្ដុក​នេះ ក៏​មាន​សេចក្ដី​សង្ស័យ​ថា ប្រហែល​ជា​បុត្រី​ខ្លួន​នៅ​ទី​នេះ ទើប​បញ្ជា​ឲ្យ​យក្ខ​ជា​កូន​ចៅ យាម​ល្បាត​ព័ទ្ធ​ព្រៃ​នោះ​យ៉ាង​មាំ ហើយ​ឲ្យ​យក្ខ ១ ក្រុម​ទៀត ដក​ព្រៃ​ព្រឹក្សា​គ្រវែង​ចោល ហើយ​នា​គ្នា​ជីក​កកាយ​រក​នាង តែ​ទោះ​បី​ជីក​យ៉ាង​ណា​ក៏​រក​ពុំ​ឃើញ ទើប​ស្ដេច​ក្រុង​យក្ខ នាំ​បរិវារ​ត្រឡប់​ទៅ​នគរ​ដើម​វិញ ។ អាស្រ័យ​ហេតុ​ពួក​យក្ខ កកាយ​រក​នាង​សក់​ក្រអូប​នេះ ទើប​មាន​នៅ​សល់​ជា​ស្រះ​មួយ​នៅ​រតន​គិរី ហៅថា "ស្រះ​យក្ខ​ឡោម" រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ។ ស្រះ​យក្ខ​ឡោម ជា​ស្រះ​មួយ​មាន​ទឹក​ថ្លា​ឈ្វេង ដែល​មាន​ជម្រៅ​ជាង ៧០ ម. បា​រដូវ​ប្រាំង, មាន​បណ្ដោយ និង ទទឹង​ប្រហែល ១ គ.ម. រាង​រង្វះ​មូល​ស្មើ ។ នៅ​មាត់​ស្រះ មាន​ដើម​មាក់ប្រេង មាក់ប្រាង សាវម៉ាវ សិរមាន់ ភ្ញៀវ ដុះ​នៅ​ពាស​ពេញ​ក្បែរ​មាត់​ស្រះ គួរ​ឲ្យ​ទស្សនា ។ នៅ​ជុំវិញ​ស្រះ​នេះ កង​ខេមរភូមិន្ទ​យើង ទើប​នឹង​បាន​ស្ថាបនា​ផ្លូវ​ថ្នល់​ដ៏​វិចិត្រ បើក​រថយន្ត​បាន​ដោយ​ស្រួល ។ មាន​ព្រះ​រាជ​ដំណាក់, ភោជនីយដ្ឋាន​តូច​ៗ សម្រាប់​ទទួល​ភ្ញៀវ ។ សព្វ​ថ្ងៃ កង​ខេមរភូមិន្ទ បាន​ចាត់​ចែង​ស្ថាបនា​ដំណាក់​ថ្មី​មួយ​ទៀត​ដោយ​បេតុង គឺ​ស្ថាបនា​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៥ ។ នៅ​ក្នុង​ស្រះ មាន​មច្ឆជាតិ​តូច​ធំ​ហិច​ហែល​ទាំង​ហ្វូង​ៗ ។ លោក-អ្នក​ទៅ​ទស្សនា​អាច​ដើរ​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ស្រះ​បាន ដោយ​មាន​ផ្លូវ​ថ្នល់​វង់​ជុំ​វិញ ។ តាម​សេចក្ដី​និទាន​មួយ​បែប​ទៀត មាន​ន័យ​ជ្រលិះ​គ្នា​ដែរ គឺ​ថា ៖ មាន​ទ័ព​យក្ខ​ដេញ​តាម​ចាប់​បុត្រី​យក្ខ ដូច​រឿង​ខាង​លើ​នេះ​ដែរ ប្លែក​តែ​ខាង​ចុង​ថា កាល​ទ័ព​យក្ខ ឡោម​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ភ្នំ ដែល​នាង​នេះ​នៅ​ពួន​ជ្រក​នោះ​ហើយ នាង​ក៏​យល់​ថា​គ្មាន​ផ្លូវ​ណា​ឲ្យ​គេច​រួច ទើប​នាង​អធិដ្ឋាន​សុំ​ឲ្យ​នាង​លិច​បាត់​ទៅ​ក្នុង​ដី ពេល​នោះ ព្រះ​ធរណី​ក៏​ស្រុត​នាំ​ទាំង​នាង​ស្រី​នោះ​ទៅ​ផង ។ ត្រង់​កន្លែង​ព្រះ​ធរណី​ស្រុត​នោះ​ហើយ ដែល​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ស្រះ​ទឹក ដែល​ហៅ​ថា​យក្ខ​ឡោម ។ តាម​រឿង​ដំណាល​មួយ​ទៀត, មាន​សេចក្ដី​ផ្សេង​ពី​នេះ​ច្រើន ទំនង​ជា​រឿង​ពិត​របស់​ភូមិ​ស្រុក​ផង មាន​សេចក្ដី​ថា ៖ ពាក្យ "យាក់​ឡោម" ត្រូវ​សរសេរ​ដូច្នេះ​ទៅ​វិញ, ព្រោះ​ថា មក​ពី​ដើម​ហេតុ​ពាក្យ យាក់ ក្លាយ​មក​ពី "យ៉ាក់" ភាសា​អ្នក​ស្រុក​នោះ​បុរាណ ប្រែ​ថា មេ នាយ, ឯ​ឡោម​ជា​ឈ្មោះ​មនុស្ស, ដូច្នេះ បាន​សេចក្ដី​ថា មាន​នាយ​ក្រុម​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ឡោម ជា​អ្នក​ត្រួត​ត្រា​នៅ​ភូមិ​ភាគ​ខាង​ជួរ​ភ្នំ​នោះ ម្ល៉ោះ​ហើយ​អ្នក​ផង ក៏​សន្មត​ហៅ​ឈ្មោះ​ទី​កន្លែង​នោះ​ឯង តាម​នាម និង ងារ​សក្ដិ អ្នក​ត្រួត​ត្រា​នោះ​ទៅ ។ រីឯ​ស្ថាន​ភាព​កន្លែង ដែល​ប្រាកដ​តាម​ការ​សង្កេត​ទៅ​វិញ អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​យល់​ថា ទី​ស្រះ​នេះ​ឯង ជា​រន្ធ​ភ្នំ​ភ្លើង​កាល​ពី​សម័យ​បុរាណ ហើយ​ផុត​រលត់​ទៅ នៅ​សល់​តែ​ស្នាម​ដាន, ហេតុ​នេះ បាន​ជា​មាន​ស្រះ​នោះ ជ្រៅ​ដល់​ទៅ​ជម្រៅ ៧០-៨០ ម៉ែត្រ ហើយ​មាន​រង្វះ​មាត់​មូល​ដូច​ថាស​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​សុទ្ធ​តែ​ភ្នំ ហើយ​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ ទៅ​ជា​រមណីយដ្ឋាន​មួយ​យ៉ាង​ប្រសើរ សម្រាប់​អ្នក​ទៅ​ទស្សនា​ទី​តំបន់​នោះ ។

រឿង ប្រាសាទ​នៅ​ឃុំ​ស្វាយ​អង្គ

រឿង ប្រាសាទ​នៅ​ឃុំ​ស្វាយ​អង្គ (ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១៤៥ - ១៥០ នៅ​ក្នុង​ឃុំ​ស្វាយ​អង្គ ស្រុក​ស្វាយរៀង ខេត្ត​ស្វាយរៀង នៅ​ចម្ងាយ ប្រមាណ​ជា ១០ គ.ម. អំពី​ថ្នល់​ជាតិ​លេខ ១ (គឺ​ថ្នល់​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​ស្វាយរៀង) មាន​ទួល​មួយ​ខ្ពស់ មិន​ដែល​លិច​ទឹក​ទេ ។ អ្នក​ស្រុក​ជំនាន់​មុន​ៗ មក បាន​សន្មត​ឈ្មោះ​ហៅថា "ទួល​ស្វាយ​អង្គ" ។ ទួល​នេះ​ហើយ ដែល​ជា​គោល​សន្មត​នាម​នៃ​ឈ្មោះ​ឃុំ​នេះ ។ នៅ​លើ​ទួល​នេះ មាន​កំពែង​នឹង​ប្រាសាទ​ថ្ម​បុរាណ​មួយ មាន​សណ្ឋាន​ជា​ព្រះ​វិហារ មាន​ក្បាច់​ចម្លាក់ របៀប​រចនា​បុរាណ គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍ ដែល​គេ​តាក់​តែង​ឡើង​ដោយ​ឥដ្ឋ​ខ្លះ ដោយ​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ខ្លះ មាន​បណ្ដោយ​ប្រមាណ​ជា ៨៣ ម. ទទឹង ៤៦ ម. ។ សព្វ​ថ្ងៃ ប្រាសាទ​នេះ បាក់​បែក​អស់​ទៅ​ហើយ នៅ​មាន​សល់​តែ​កម្ទេច​ឥដ្ឋ ថ្ម និង ភាព​សណ្ឋាន​ខ្លះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។ នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ទួល​នោះ មាន​ដើម​ជ្រៃ​មួយ​ដើម​ធំ និង ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​បាក់​បែក​នេះ គេ​ឃើញ​មាន​អង្គ (លិង្គ​ព្រះ​ឥសូរ ឬ សិវ​លិង្គ) ។ អ្នក​ផង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​បុរាណ​ដ្ឋាន​នេះ បាន​ស្រួល​ងាយ​តែ​នៅ​រដូវ​រំហើយ គឺ​រដូវ​ដែល​អស់​ភ្លៀង ទៅ​បាន​តែ​ផ្លូវ​ជើង និង ផ្លូវ​លំ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ឯ​រឿង​ព្រេង​ដែល​ទាក់​ទង​ដោយ​នាម "ស្វាយ​អង្គ" មាន​ដូច​តទៅ ៖ មាន​សេចក្ដី​ដំណាល​ថា : កាល​ពី​រាជ​ធានី​នៅ​លង្វែក មាន​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ "សំរិទ្ធ" ជា​អ្នក​ខ្លាំង​ពូកែ​អង់​អាច​ណាស់ មាន​ទី​លំនៅ​លើ​ទួល​នេះ ។ កាល​ដែល​ស្រុក​កើត​ចម្បាំង​ជា​មួយ​នឹង​សៀម, ព្រះ​រាជា ក៏​ទ្រង់​អំពាវ​នាវ ដល់​អាណា​ប្រជានុរាស្ត្រ​គ្រប់​ខេត្ត​ខណ្ឌ បើ​នរណា​ខ្លាំង​ពូកែ​អង់​អាច​នោះ សូម​ឲ្យ​ចូល​ខ្លួន​ទៅ​បម្រើ​ក្នុង​កង​ទ័ព ដើម្បី​បង្ក្រាប​ខ្លាំង​សៀម ដែល​ចូល​មក​រាតត្បាត​អាណា​ខេត្ត​ខ្មែរ ឯ​តំបន់​ប្រទល់​ដែន គ្រង​ខេត្ត​បាត់ដំបង និង សៀមរាប ។ បុរស​សំរិទ្ធ ក៏​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ចូល​ខ្លួន​ទៅ​តាម​ព្រះ​រាជ​តម្រាស់​អំពាវ​នាវ​នេះ ។ គាត់​បាន​ប្រុង​ប្រៀប​រៀបចំ​ខ្លួន និង ប្រដាប់​ប្រដា មាន​គ្រឿង​សស្ត្រាវុធ និង អាវ​តេជះ​ជាដើម រួច​ស្រេច លា​ប្រពន្ធ​កូន​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​រាជ​ធានី​លង្វែក ដោយ​ដំណើរ​ថ្មើរ​ជើង​ទទេ ។ លុះ​ទៅ​ដល់​លង្វែក​ហើយ គាត់​បាន​ទៅ​រក​ជួប​មេទ័ព ដើម្បី​ប្រគល់​ខ្លួន​គាត់​តាម​រដ្ឋ​ត្រូវ​ការ ។ ឯ​លោក​មេទ័ព​ខ្មែរ កាល​បាន​ពលរេហ៍​គ្រប់​គ្រាន់​ល្មម​ហើយ ក៏​តាំង​បុរស​សំរិទ្ធ​ជា​ទ័ព​ធំ ឲ្យ​លើក​ព្យុហយាត្រា​ទៅ​បាត់​ដំបង ដើម្បី​កម្ចាត់​ពួក​សត្រូវ ។ លុះ​ទៅ​ដល់​សមរភូមិ បុរស​សំរិទ្ធ ក៏​ចាប់​ប្រយុទ្ធ​យ៉ាង​ស្វាហាប់ លុះ​ត្រា​តែ​ទ័ព​សៀម​បរាជ័យ រត់​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ​អស់ ។ ដោយ​ឫទ្ធិ​តេជះ​របស់​បុរស​សំរិទ្ធ ទ័ព​សៀម ក៏​បាក់បប​ខ្លប​ខ្លាច លែង​ហ៊ាន​ចូល​មក​រុករាន​រាតត្បាត​ទឹក​ដី​ខ្មែរ​តទៅ​ទៀត​ស្រុក​ក៏​បាន​សាន​ត្រាណ ។ បុរស​សំរិទ្ធ​ក៏​លើក​ទ័ព ត្រឡប់​មក​កាន់​រាជ​ធានី​លង្វែក​វិញ ហើយ​បាន​ទូល​ព្រះ​រាជា តាម​ដំណើរ​ដែល​ខ្លួន​មាន​ជ័យ​ជម្នះ​លើ​ទ័ព​សៀម ហើយ​សុំ​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​ក្រាប​បង្គំ​ទូល ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​វិញ ។ ព្រះ​រាជា ទ្រង់​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​តាម​សុំ ។ បុរស​សំរិទ្ធ បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ត្រឡប់ ឆ្ពោះ​ទៅ​ស្វាយរៀង​វិញ,​មក​ដល់​ភូមិ​ដូនពេញ ក៏​ឈប់​សម្រាក​នៅ​ទី​នោះ ១ យប់ ទើប​ធ្វើ​ដំណើរ​តទៅ​ទៀត, ទៅ​ដល់​ពាក់​កណ្ដាល​ផ្លូវ ក៏​ឈប់​ស្រាយ​សំពាយ​របស់​គាត់​មើល ។ លុះ​ស្រាយ​ទៅ ទើប​ដឹង​ថា សំពាយ​នេះ មិន​មែន​ជា​បង្វេច​របស់​គាត់​ទេ នៅ​ក្នុង​បង្វេច​នេះ ឃើញ​មាន​តែ​សំពត់ ១ និង ផ្លែ​ស្វាយ ២-៣ ប៉ុណ្ណោះ ។ គាត់​ក៏​ដឹង​ថា បង្វេច​នេះ​ច្រឡំ​គ្នា ក្នុង​ពេល​ដែល​មក​ពី​ច្បាំង ហើយ​ឈប់​សម្រាក​នៅ​អង្គរ​នោះ​ហើយ ព្រោះ​ពេល​នោះ មាន​ការ​ច្រឡូក​ច្រឡំ​ខ្លះ ហើយ​ផ្លែ​ស្វាយ​នេះ​ទៀត ក៏​ជា​ស្វាយ​ដែល​បាន​ពី​អង្គរ​ដែរ ។ បុរស​សំរិទ្ធ ក៏​ខំ​រូតរះ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​លំនៅ​អាត្មា​ដោយ​សុខ​សាន្ត ។ កាល​បាន​ទៅ​ដល់​ហើយ ប្រពន្ធ​គាត់​យក​គ្រាប់​ស្វាយ ដែល​ទុំ​រលួយ​សាច់​អស់​នៅ​ក្នុង​បង្វេច​គាត់ ទៅ​កប់​ដាំ​នៅ​ជាយ​របង, មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ស្វាយ​ក៏​ដុះ​ឡើង​បែក​មែក​ធាង មាន​ផ្កា-ផ្លែ ជា​ហូរហែ​រៀង​មក ។ ស្វាយ​នេះ អ្នក​ស្រុក​នាំ​គ្នា​ហៅ​ថា "ស្វាយ​អង្គរ" ព្រោះ​ជា​ពូជ​ស្វាយ​បាន​មក​ពី​អង្គរ, ប៉ុន្តែ​ត​ៗ មក ពាក្យ "អង្គរ" ហៅ​កាត់​ខ្លី​មក​នៅ​ត្រឹម​តែ "អង្គ" បាន​ជា​ជាប់​ពាក្យ​ថា : "ស្វាយ​អង្គ" ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ។ ខាង​ក្រោយ​មក បុរស​សំរិទ្ធ និង ភរិយា ក៏​ស្លាប់​បាត់​ទៅ នៅ​តែ​តំណ​កូន​ចៅ​របស់​គាត់ ។ កូន​ចៅ​នេះ ខ្លះ​ក៏​ទៅ​នៅ​ឯ​ណោះ ខ្លះ​ក៏​ទៅ​នៅ​ឯ​ណេះ បែក​គ្នា​ទៅ​តាម​ប្ដី តាម​ប្រពន្ធ, លុះ​យូរ​ៗ ទៅ ទី​ភូមិ​របស់​គាត់​នេះ ក៏​លែង​មាន​មនុស្ស​នៅ ។ អ្នក​ស្រុក​ក៏​នាំ​គ្នា​សាង​ជា​អារាម​មួយ​ឡើង ដាក់​នាម​ថា "វត្ត​ស្វាយ​អង្គ" ដោយ​មាន​លោក​គ្រូ​ចៅ​អធិការ​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង ព្រម​ទាំង​មាន​ភិក្ខុ-សាមណេរ​គង់​នៅ​ជា​ច្រើន ។ កន្លង​មក​ទៀត ដោយ​មាន​ការ​ទទើសទទែង​ពី​វត្ត​ផង, មាន​សត្វ​ស្លាប​ផ្សេង​ៗ ទុំ​នៅ​លើ​ដើម​ស្វាយ​នោះ នាំ​ឲ្យ​មិន​ស្អាត​ផង មាន​ការ​ខ្វះ​ខាត​គ្រឿង​សេនាសនៈ​ខ្លះ​ផង លោក​គ្រូ​ចៅ​អធិការ ក៏​ឲ្យ​ភិក្ខុ-សាមណេរ កាប់​រំលំ​ដើម​ស្វាយ​នោះ តែ​ដោយ​ឫទ្ធិ​ដើម​ស្វាយ​ធំ​នោះ ភិក្ខុ-សាមណេរ​កាប់ ១ ថ្ងៃ បាន​តែ​ពាក់​កណ្ដាល​ដើម នៅ​សល់​ប៉ុន្មាន នឹង​កាប់​ក្នុង​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ​ទៀត, លុះ​ព្រឹក​ឡើង ស្រាប់​តែ​ស្នាម​កាប់​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​បាន​កាប់​ខ្លះ​ទៅ​ហើយ​នោះ ក៏​ដុះ​សាច់​ដុះ​សំបក គ្រប​ជិត​ដូច​ដើម​វិញ ។ គួរ​អស្ចារ្យ​ណាស់, លោក​គ្រូ ក៏​ឲ្យ​លោក​ភិក្ខុ-សាមណេរ​កាប់​ទៀត ។ កាប់​មួយ​ថ្ងៃ​ទល់​ល្ងាច ដោយ​ខំ​យ៉ាង​ណា ក៏​បាន​ត្រឹម​តែ​ពាក់​កណ្ដាល​ដើម, លុះ​ព្រឹក​ឡើង​ឃើញ​ដុះ​សាច់​ដុះ​សំបក​ដូច​ដើម​ដដែល​ទៀត ។ លោក​គ្រូ​ចង់​ទាល់​គំនិត ។ ថ្ងៃ​មួយ, លោក​បាន​ឲ្យ​ភិក្ខុ-សាមណេរ​យ៉ាង​ច្រើន ដោយ​មាន​ពូថៅ និង ដឹង​គ្រប់​ដៃ ហើយ​លោក​ប្រាប់​ថា នាំ​គ្នា​កាប់​ឲ្យ​រលំ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ឲ្យ​ហើយ​ស្រេច​តែ​ម្ដង ។ ដើម​ស្វាយ ទ្រាំ​មិន​បាន​នឹង​ពូថៅ-ដឹង​ច្រើន​ពេក ក៏​រលំ ។ រលំ​ហើយ ស្លឹក​វា​ក៏​មិន​ស្រពាប់​ស្រពោន​ទៀត បែរ​ជា​ដុះ​មែក​បែក​ខ្នែង​ចេញ​ផ្លែ​ផ្កា ដូច​ធម្មតា ។ នៅ​ពេល​យប់ គេ​ឮ​សូរ​តែ​សព្ទ​ភ្លេង​ពិណ​ពាទ្យ​ប្រគំ​យ៉ាង​លន្លង់​លន្លោច ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក​ស្ងើច​អស្ចារ្យ, មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​គ្រូ​ចៅ​អធិការ ក៏​កើត​ជំងឺ​ឈឺ​ជា​ខ្លាំង រវើរវាយ រហូត​ដល់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ឆ្កួត​វង្វេង​អស់ ។ ចំណែក​ភិក្ខុ-សាមណេរ កាល​បើ​ឃើញ​ហេតុ​អស្ចារ្យ​ដូច្នេះ ក៏​រត់​ចោល​អារាម​នោះ​អស់​ទៅ ។ ឧបាសក-សិកា ក៏​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​កសាង​វត្ត​ថ្មី​ទៀត នៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១ គ.ម. អំពី​វត្ត​ស្វាយ​អង្គ​ចាស់​នេះ ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា "វត្ត​ស្វាយ​ផ្អែម" វិញ ។ ឯ​កន្លែង​វត្ត​ចាស់​នោះ សព្វ​ថ្ងៃ នៅ​មាន​ដើម​ស្វាយ​ជំនាន់​ក្រោយ​ៗ មក និង មាន​ដើម​ឈើ​ទាល ព្រម​ទាំង​កូន​ឈើ​ឯ​ទៀត​ៗ ជា​ច្រើន ដុះ ។ រឿង​រ៉ាវ​ទាំង​នេះ​ហើយ ជា​ប្រភព​នៃ​បុរាណ​ដ្ឋាន​នេះ តាម​បែប​រឿង​ព្រេង ។ តែ​បើ​សង្កេត តាម​ប្រវត្តិ​ទី​កន្លែង​ផ្ទាល់​ទៅ​វិញ ឃើញ​ថា​ពាក្យ "អង្គ" នេះ ពុំ​សម​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ "អង្គរ" ទេ គឺ​មក​ពី​ទី​នេះ​ជា​សរណដ្ឋាន​បុរាណ​ខាង​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍ ដោយ​មាន​កសាង​ជា​សិវ​លិង្គ តម្កល់​ធ្វើ​ជា​វត្ថុ​សក្ការ​ក្នុង​គ្រា​នោះ ។ សិវ​លិង្គ​នេះ​ហើយ ដែល​អ្នក​ស្រុក​ហៅ​ថា "អង្គ" បាន​ជា​ក្រោយ​ៗ មក គ្រា​ដែល​យើង​ត្រឡប់​មក​ពី​គោរព​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​វិញ ទី​សក្ការ​របស់​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អម្បាល​នេះ ក៏​ត្រូវ​គេ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ជា​អារាម​ពុទ្ធ​សាសនា​ទៅ​វិញ តែ​នៅ​សល់​ជាប់​ឈ្មោះ​ទី​នោះ​ៗ ថា "អង្គ​ៗ" រហូត​មក​ដូច​នេះ​ដែរ ដូចជា​អង្គ​ប្រាសាទ, អង្គ​ប្រិយ, អង្គ​ស្នួល ។ល។

Page 1 of 34

Flag Counter