រឿង ព្រះ​ពាន់

រឿង ព្រះ​ពាន់ (នៅ​ខេត្ត​ព្រៃវែង) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១៣១ - ១៣៤ បើ​គេ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ១ ពី​ភ្នំ​ពេញ​ទៅ​ស្វាយរៀង, ដល់​ទៅ​ផ្សារ​តូច​មួយ គេ​ហៅថា ផ្សារ​ល្វា ក្នុង​ឃុំ​ល្វា ស្រុក​កំពង់​ត្របែក (ព្រៃវែង) ចុះ​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ​ដៃ (ទៅ​ត្បូង) តាម​ផ្លូវ​លំ​ប្រមាណ​ជា ៥ គ.ម. ចុះ​ទៅ​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ​ដៃ (ទៅ​លិច) តាម​ផ្លូវ​រទេះ ឬ​ក៏​ទៅ​តាម​ភ្លឺ​ស្រែ​អ្នក​ស្រុក ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជា ៣ គ.ម. ទៀត នឹង​បាន​ឃើញ​ដើម​ឈើ​ខ្ពស់​ៗ "នោះ​គឺ​ជា​ព្រះ​ពាន់" ។ បើ​យើង​សួរ​អ្នក​ស្រុក​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ជិត​ខាង គេ​នឹង​ប្រាប់​យើង​ថា "នោះ​គឺ​ជា​ព្រះ​ពាន់" ។ លុះ​យើង​ចូល​ដល់​បុរាណ​ដ្ឋាន​នេះ នឹង​បាន​ឃើញ​អាស្រម​មួយ សង់​ដោយ​ឈើ​ប្រក់​ក្បឿង របៀប​ជា​សាលា ។ នៅ​ក្នុង​សាលា​នេះ​មាន​ឃើញ​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប ដែល​គេ​តម្កល់​លើ​បល្ល័ង្ក​យ៉ាង​រៀប​រយ ។ ក្រៅ​អំពី​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​ដែល​គង់​លើ​បល្ល័ង្ក មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​ជា​ច្រើន​រយ​អង្គ​ទៀត ដែល​គេ​រចនា​ជាប់​ទៅ​នឹង​ដុំ​ថ្ម​មួយ កម្ពស់​ប្រមាណ ១ ម. ទំហំ ១ ម. រាង​រៀវ​ទៅ​លើ, ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​នេះ​ហើយ ដែល​គេ​ហៅថា "ព្រះ​ពាន់" ។ បាន​ជា​គេ​ហៅ​ថា "ព្រះ​ពាន់" ដោយ​មាន​រឿង​ព្រេង ដែល​ចាស់​ៗ ដំណាល​ត​ៗ មក​ថា ៖ កាល​ពី​អតីត​កាល​កន្លង​យូរ​អង្វែង​ណាស់​ហើយ​នោះ មាន​ត្រកូល​មួយ​មិន​ប្រាកដ​ថា​ឈ្មោះ​អ្វី បាន​រស់​នៅ​ក្នុង​ទី​នោះ ។ កាល​អំណើះ​ឥត​អំពី​ប្ដី​ទៅ ប្រពន្ធ​បាន​រួម​រស់​ជា​មួយ​កូន​ប្រុស​ម្នាក់ រក​ស៊ី​ចិញ្ចឹម​ជីវិត ដោយ​ការ​ធ្វើ​ស្រែ ជា​របរ​ប្រចាំ​គ្រួសារ ។ រៀង​រាល់​ព្រឹក, ម្ដាយ​តែង​តែ​ឲ្យ​កូន​ប្រុស​នេះ​ទៅ​ភ្ជួរ​រាស់​ឯ​ស្រែ លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​បន្តិច ទើប​ម្ដាយ​ទូល​បាយ​សម្ល​យក​ទៅ​ឲ្យ​កូន​ឯ​ស្រែ​នោះ ជា​ខាង​ក្រោយ ។ ថ្ងៃ​មួយ ដោយ​ម្ដាយ​មាន​ជាប់​រវល់ ក្នុង​កិច្ចការ​ផ្ទះ​ជា​ច្រើន​ផង ដោយ​អាង​ថា​កូន ប្រហែល​ជា​មិន​ទាន់​ឃ្លាន​បាយ​ណាស់​ណា​ផង ក៏​បង្អែ​បង្អង់​ឲ្យ​យឺត​យូរ​បន្តិច​ជាង​រាល់​ថ្ងៃ ។ ចំណែក​កូន​ប្រុស ដែល​ទៅ​ភ្ជួរ​រាស់​ឯ​ស្រែ​នោះ ឃ្លាន​បាយ​ណាស់ ទទឹង​មើល​ផ្លូវ​ម្ដាយ ស្ទើរ​ក្រហម​ភ្នែក មិន​ឃើញ​ម្ដាយ​យក​បាយ​ទៅ​ឲ្យ​សោះ ក៏​បាន​ពោល​ពាក្យ​ប្រមាថ​មើល​ងាយ​ជា​ច្រើន ដោយ​ពាក្យ​ពុំ​សម​រម្យ ។ ម្ដាយ កាល​ដែល​បាន​រួច​រវល់​អស់​ហើយ ក៏​រៀបចំ​ដួស​បាយ​ដាក់​ត្រឡោក ហើយ​ញាត់​ឲ្យ​ណែន ដោយ​គាត់​គិត​ថា : កាល​ណា​កូន​គាត់​ស៊ី​បាយ​រួច​ហើយ យក​ត្រឡោក​នេះ​ដង​ទឹក​ផឹក​តែ​ម្ដង ជា​ការ​ងាយ​ស្រួល​ជាង​ដាក់​បាយ​នឹង​ចាន, ព្រោះ​បើ​យក​ចាន ហើយ​យក​ត្រឡោក​ថែម​ទៀត​នោះ នា​តែ​ឲ្យ​ច្រើន លំបាក​នឹង​យក​មក​វិញ ។ កូន​កំលោះ​គាត់ ដែល​កំពុង​ឃ្លាន​បាយ​ខ្លាំង កាល​បើ​បាន​ឃើញ​ម្ដាយ ទូល​បាយ​តែ​បន្តិច​ដាក់​ក្នុង​ត្រឡោក យក​ទៅ​ឲ្យ​ខ្លួន​ដូច្នោះ នឹក​ខឹង​ណាស់ ដោយ​ស្មាន​ថា​ខ្លួន​ស៊ី​មិន​ឆ្អែត ក៏​និយាយ​ពាក្យ​ដ៏​ទ្រគោះ ទាំង​ជ្រុល​ហួស​ដល់​វាយ​ដំ​ម្ដាយ លុះ​ត្រា​ម្ដាយ​សន្លប់​បាត់​ស្មារតី​ក្នុង​ពេល​នោះ ។ លុះ​ដល់​ស៊ី​បាយ​ក្នុង​ត្រឡោក​នោះ​ទៅ វា​ស៊ី​មិន​អស់ ទើប​ដឹង​ថា ខ្លួន​ធ្វើ​នេះ​ខុស​ហើយ ងាក​មក​សុំ​ខមាទោស​ម្ដាយ​វិញ ។ ម្ដាយ ឆ្លើយ​តប​ថា : ម្ដាយ​គ្មាន​ទោស​ឲ្យ​កូន​ទេ គឺ​ជា​ទោស​របស់​វដ្ដៈ​ទេ បើ​កូន​ចង់​បាន​រួច​កម្ម​ពៀរ​នេះ ត្រូវ​កូន​កសាង​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប ១ ពាន់ នៅ​លើ​ផ្ទាំង​ថ្ម​ដា​មួយ​យ៉ាង​ធំ កាល​ណា​បើ​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​ទាំង​នេះ របេះ​រលុប​រលាយ​បាត់​កាល​ណា ពេល​នោះ ទើប​កូន​រួច​អំពី​កម្ម​ពៀរ​នេះ ។ ម្ដាយ​ផ្ដាំ​រួច​ស្រេច​ហើយ ក៏​ធ្វើ​មរណ​កាល​ទៅ​កាន់​បរលោក​ទៅ ។ កូន​ប្រុស​នេះ ក៏​បាន​ធ្វើ​តាម​បណ្ដាំ​ម្ដាយ ដោយ​យក​ដុំ​ថ្ម​មួយ​ធំ មក​រចនា​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​ជុំ​វិញ​ជា​ជាន់​ៗ ជា​ច្រើន​រយ​អង្គ ហើយ​តម្កល់​ទុក​ក្នុង​កន្លែង​នេះ រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ នៅ​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ អ្នក​ស្រុក​ជិត​ខាង គេ​តែង​នាំ​គ្នា​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​ទាន​ផ្សេង​ៗ នៅ​កន្លែង​នេះ ពុំ​ដែល​ខាន ។

រឿង ព្រេង​ភ្នំ​វរវង្ស​សូរ​វង្ស

រឿង ព្រេង​ភ្នំ​វរវង្ស​សូរ​វង្ស (នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១១៣ - ១២៩ ឮ​សូរ​ឈ្មោះ ភ្នំ​វរវង្ស​សូរវង្ស យើង​សព្វ​ថ្ងៃ​ដូចជា​ងឿង​បន្តិច​ដែរ ព្រោះ​នឹក​ទៅ ពុំ​ធ្លាប់​បាន​ឮ​ឈ្មោះ​នេះ នៅ​ទី​ណា ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​សោះ លើក​លែង​តែ​អ្នក​ចាស់​ទុំ ហើយ​ធ្លាប់​នៅ​ជិត​ខាង​ទី​កន្លែង​នោះ​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង ។ តាម​ពិត ឈ្មោះ "ភ្នំ​វរវង្ស​សូរវង្ស" មាន​ជាប់​នៅ​ក្នុង​រឿង​ព្រេង​យើង គឺ​គេ​សំគាល់​យក​ភ្នំ​វែង​អន្លាយ​ចាប់​តាំង​ពី​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ រហូត​ដល់​ដី​ខេត្ត​កោះកុង​សព្វ​ថ្ងៃ ។ បើ​និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ទៅ​ទៀត គឺ​ភ្នំ "គិរីរម្យ" នេះ​ឯង ។ ឈ្មោះ​គិរីរម្យ ជា​នាម​ថ្មី ទើបតែ​ប្រតិស្ឋាន​ឡើង រវាង​ឆ្នាំ ១៩៣០ ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះ​ហើយ បាន​ជា​អ្នក​ផង តែង​ឆ្ងល់​ថា ឈ្មោះ "គិរីរម្យ" មិន​សម​ជា​ឈ្មោះ​ពី​បរម​បុរាណ​សោះ សម​តែ​ជា​នាម​ថ្មី ដែល​អ្នក​ចេះ​ភាសា​បាលី ទើប​តែ​សន្មត​ឡើង ។ មតិ​នេះ យល់​ត្រូវ​ណាស់ ព្រោះ​តាម​ឯកសារ​ដែល​មាន​ខ្លះ នៅ​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់ និង តាម​ការ​សាក​សួរ​ចាស់​ៗ ដែល​នៅ​ចេះ​ចាំ​រឿង​នេះ បាន​បញ្ជាក់​ថា ពី​ដើម ភ្នំ​គិរីរម្យ ទាំង​មូល រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ភ្នំ​ជិត​ខាង​ផង អ្នក​ស្រុក​ហៅថា "ភ្នំ​វរវង្ស​សូរវង្ស" ទាំង​អស់ ។ ទើប​តែ​ក្នុង​រវាង គ.ស. ១៩៣០–៣១ ប៉ុណ្ណោះ ទើប​មាន​នាម​ថា "គិរីរម្យ​" នេះ​កើត​ឡើង ។ ដើម​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​ឈ្មោះ​ថ្មី​នេះ គឺ​កាល​នោះ ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​មុនីវង្ស ទ្រង់​បាន​យាង​ទៅ​លំហែ​ព្រះ​កាយ នៅ​លើ​ខ្នង​ភ្នំ​ត្រង់​ទី​នោះ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សព្វ​ព្រះទ័យ​នឹង​ទេស​ភាព អាកាស​ធាតុ នៅ​ទី​នេះ ទើប​ទ្រង់​ប្រទាន​នាម​ថ្មី​ថា "គិរីរម្យ" ដែល​បាន​ន័យ​ថា "ភ្នំ​ជា​ទី​រីក​រាយ" ជាប់​រហូត​មក2, ប៉ុន្តែ​នាម​នេះ សំគាល់​តែ​ត្រឹម​ខ្នង​ភ្នំ​មួយ​កន្លែង​នេះ​ឯង, ដូច្នេះ បាន​ជា​ខ្នង​ភ្នំ​ផ្សេង​ៗ នៅ​ជិត​ខាង សុទ្ធ​តែ​មាន​នាម​ដោយ​ឡែក​ៗ ទៅ​ទៀត ដូច​ភ្នំ​កូន​សត្វ, ភ្នំ​កម្មជ្ជវាត, ... ។ រីឯ​ឈ្មោះ​ដើម ដែល​អ្នក​ស្រុក​ធ្លាប់​ហៅថា ភ្នំ​វរវង្ស​សូរវង្ស​នោះ គឺ​សំដៅ​យក​តួ​ជួរ​ភ្នំ​ទាំង​មូល ហើយ​គេ​មាន​ទាំង​ចាំ​រឿង​ព្រេង​និទាន ពី​ឈ្មោះ​ភ្នំ​នេះ ដូច​តទៅ ៖ សេចក្ដី​ដំណាល​ថា : កាល​ពី​ព្រេង​នាយ មាន​ព្រះ​រាជា ១ ព្រះ​អង្គ ព្រះ​នាម​ព្រះ​បាទ​សូរិយា សោយរាជ្យ​នៅ​ក្រសន់​នគរ ។ ព្រះ​មហាក្សត្រ​នេះ មាន​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ពីរ​ព្រះ​អង្គ​គឺ : ទី ១ ព្រះ​នាម​វង្សធ្យា មាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ពីរ​ព្រះ​អង្គ​គឺ : វរវង្ស និង សូរវង្ស, ទី ២ ព្រះ​នាង​មន្ទា មាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រ ១ ព្រះ​អង្គ​គឺ វៃវង្សា ។ ចាប់​តាំង​ពី​ព្រះ​រាជ​បុត្រ ៣ ព្រះ​អង្គ មាន​ព្រះ​ជន្ម​ពេញ​វ័យ​កាល​ណា ព្រះ​នាង​មន្ទា ជា​មហេសី​ចុង កើត​មាន​សេចក្ដី​ច្រណែន​ឈ្នានីស ដោយ​ខ្លាច​រាជ្យ​សម្បត្តិ​ធ្លាក់​ទៅ​លើ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​នៃ​មហេសី​ដើម ។ ដូច្នេះ ព្រះ​នាង​មន្ទា ក៏​រក​រឿង​ញុះញង់​បំបែក​បំបាក់​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ។ ថ្ងៃ​មួយ ព្រះ​រាជ​កុមារ​សូរវង្ស និង វរវង្ស នាំ​បង​ប្អូន​ដើរ​លេង​កម្សាន្ត​តាម​ទី​ធ្លា, ស្រាប់​តែ​នាង​មន្ទា ចាប់​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ យក​មក​គាម​ជាប់​នៅ​ចន្លោះ​ភ្លៅ ហើយ​ស្រែក​ចៅរ៉ៅ​ប្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ផង​ឮ​ថា : ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ ប្រមាថ​មើល​ងាយ​ខ្លួន ហ៊ាន​មក​ចាប់​ធ្វើ​ការ​មិន​គប្បី ចំពោះ​មាតា​ចុង​ទាំង​កម្លាំង ។ ព្រះ​បិតា បាន​ឃើញ​ដូច្នោះ ខ្ញាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​បញ្ជា​ឲ្យ​ពេជ្ឈឃាដ​នាំ​យក​កុមារ​ទាំង​ពីរ​ទៅ​សម្លាប់ ដោយ​ឥត​បាន​ពិចារណា ។ ប៉ុន្តែ​ដោយ​បុណ្យ​បារមី​នៃ​ព្រះ​រាជ​កុមារ ក្នុង​ពេល​ដែល​ពេជ្ឈឃាដ​រៀប​នឹង​សម្លាប់ ព្រះ​នាង​វង្សធ្យា​ជា​មាតា បាន​ទៅ​ទាន់ អង្វរ​ពេជ្ឈឃាដ​សុំ​កុំ​ឲ្យ​សម្លាប់ ពេជ្ឈឃាដ​មាន​ចិត្ត​មេត្តា ក៏​ជួយ​ពង្វេះ​គេ​ចចេញ​ពី​ព្រះ​នគរ ព្រះ​មាតា​បាន​ទាំង​ប្រគល់​ឲ្យ​ព្រះ​រាជ​កុមារ នូវ​ព្រះ​ទម្រង់​រាជ្យ​មួយ​ៗ ម្នាក់​ផង ហើយ​សន្យា​ថា : ដល់​គម្រប់ ១០ ឆ្នាំ ឲ្យ​វិល​មក​ព្រះ​នគរ​វិញ ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង ២ ពង្ស បាន​ទទួល​បណ្ដាំ​ព្រះ​មាតា ហើយ​យាង​កាត់​ព្រៃ​ព្រឹក្សា​ផ្សង​ព្រេង​តាម​វាសនា, ដោយ​ទ្រង់​អស់​ព្រះ​កាយ​ពល​ខ្លាំង ក៏​ទ្រង់​ផ្ទំ​លក់​ក្រោម​ម្លប់​ឈើ នា​ព្រៃ​ដ៏​ស្ងាត់​ជ្រងំ ។ លំដាប់​នោះ ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ បាន​ទត​យល់​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ភ្លាម ក៏​និម្មិត​ជា​មាន់​ស ១ ខ្មៅ ១ ចុះ​មក​រក​ស៊ី នៅ​ក្បែរ​ព្រះ​រាជ​កុមារ ហើយ​និយាយ​ថា ៖ “ខ្ញុំ​ជា​មាន់​ខ្មៅ បើ​អ្នក​ណា​បាន​ស៊ី​សាច់​ខ្ញុំ កន្លង​តែ ៧ ឆ្នាំ នឹង​បាន​សោយ​រាជ្យ" ។ “ចំណែក​ខ្ញុំ​ជា​មាន់​ស ក៏​ដូច្នោះ​ដែរ, បើ​អ្នក​ណា​បាន​ស៊ី​សាច់​ខ្ញុំ កន្លង​ទៅ​តែ ៧ ខែ នឹង​បាន​សោយ​រាជ្យ" ។ មាន់​ទាំង​ពីរ ជជែក​គ្នា​ហើយ ជល់​គ្នា​នៅ​ចំពោះ​ព្រះ​ភក្ត្រ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​រហូត​ដល់​ស្លាប់​រៀង​ខ្លួន ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ នឹក​ឆ្ងល់​ក្នុង​ព្រះ​ទ័យ​ខ្លាំង​ណាស់ ហើយ​ដោយ​ឃ្លាន​អាហារ​ខ្លាំង​ពេល​ផង, សូរវង្ស ក៏​រើស​យក​មាន់​ស ឯ​វរវង្ស​ជា​ប្អូន ក៏​រើស​យក​មាន់​ខ្មៅ យក​ទៅ​ចម្អិន​សោយ​ដោយ​សុខ​សាន្ត ។ លុះ​សោយ​សាច់​មាន់​នោះ​រួច​ហើយ ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង ២ ពង្ស ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ទៀត អស់​រយៈ​កាល ៧ ខែ​គត់ បាន​ដល់​ទៅ​សាលា​សំណាក់​មួយ នៅ​ក្នុង​ព្រៃ នា​នគរ​គន្ធព​បុរី ហើយ​សម្រាក​នៅ​ទី​នោះ ។ និយាយ​ពី​នគរ​នេះ ក្រោយ​ដែល​ព្រះ​រាជា​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ នា​ម៉ឺន សេនាមាត្យ រៀបចំ​ធ្វើ​ការ​ផ្សង​រក​អ្នក​មាន​បុណ្យ ដើម្បី​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ​នៅ​ប្រទេស​ខ្លួន ។ កាល​ដែល​បាន​រៀប​ក្បួន​ស្រេច​ហើយ ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញ​ទៅ ដោយ​ឲ្យ​រាជ​គជេន្ទ្រ​ដែល​តាំង​បុស្ស​បុក​នៅ​មុខ​គេ​បង្អស់ ហើយ​អធិដ្ឋាន​ថា : បើ​អ្នក​ណា​ជា​អ្នក​មាន​បុណ្យ សូម​ឲ្យ​រាជ​គជេន្ទ្រ​នេះ ឈប់​ភ្លាម​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អ្នក​មាន​បុណ្យ​នោះ ។ កាល​ដែល​រាជ​គជេន្ទ្រ មក​ដល់​សាលា​សំណាក់ ដែល​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ​កំពុង​ផ្ទំ​លក់ ក៏​ឈប់​នៅ​ស្ងៀម, ក្រុម​សេនាមាត្យ នាំ​គ្នា​ឡើង​ទៅ​លើ​សាលា ហើយ​សូម​យាង​ព្រះ​រាជ​កុមារ​នាម​សូរវង្ស ឲ្យ​យាង​ទៅ​គ្រង​រាជ​សម្បត្តិ​នៅ​គន្ធព​បុរី​នោះ ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ ពុំ​ព្រម​ទទួល​សោះ ដោយ​ប្រកែក​ថា​គ្មាន​សមត្ថភាព តែ​សេនាមាត្យ​មិន​ព្រម នាំ​គ្នា​បី​ត្រកង​លើក​ដាក់​លើ​បុស្សបុក ហើយ​ហែ​ទៅ​កាន់​រាជ​ធានី ។ ព្រះ​កុមារ នឹក​អាល័យ​ដល់​វរវង្ស​ជា​ប្អូន​ខ្លាំង​ណាស់, សុំ​ឲ្យ​សេនាមាត្យ​យក​វរវង្ស​ជា​ប្អូន​ទៅ​ផង តែ​គេ​ពុំ​ព្រម​យក ។ លុះ​ទៅ​ដល់​ព្រះ​នគរ ក៏​រៀបចំ​ព្រះ​រាជ​អភិសេក​សូរ​វង្ស ជាមួយ​ព្រះ​នាង​សបុប្ផា ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រី​នៃ​ព្រះ​អតីត​មហា​ក្សត្រ​នគរ​នេះ និង ថ្វាយ​រាជ្យ​ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដោយ​សុខ​សាន្ត ។ ចំណែក​ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស កាល​ក្រោក​ឡើង​បាត់​ព្រះ​រៀម​ពុំ​ឃើញ ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​កន្សែង​ព្រួយ​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ​យ៉ាង​ខ្លាំង ដើរ​ស្រែក​ដង្ហោយ​ហៅ​ពាស​ពេញ​ព្រៃ តែ​មិន​ឃើញ​សោះ ។ វរវង្ស អស់​សង្ឃឹម មិន​ដឹង​ទៅ​រក​ឯ​ណា ក៏​យាង​កាត់​ព្រៃ​តាម​ដាន​ជើង​ដំរី​រាជ​នោះ ទៅ​ដល់​វាំង​នៃ​ព្រះ​រៀម សុំ​អ្នក​យាម​ទ្វារ​ចូល​តាម​ទៅ​រក តែ​គេ​ពុំ​ព្រម​ឲ្យ​ចូល ដោយ​កំហែង​គំរាម​ថែម​ទៀត ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ ក៏​គេច​ចេញ​អំពី​ទី​នោះ​ទៅ តាម​យថាកម្ម ។ លុះ​ដើរ​កាត់​ព្រៃ​អស់ ៥ យប់ ៥ ថ្ងៃ ទើប​បាន​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​ដូច​ចាស់​ម្នាក់ នៅ​ក្បែរ​វាំង​នៃ​ព្រះ​រាជា នាម​ព្រះ​បាទ​ធរណិត នា​នគរ​មួយ ហើយ​សុំ​ដូន​ចាស់​នោះ នៅ​ស្នាក់​អាស្រ័យ​មួយ​យប់​ផង ដូន​ចាស់​ក៏​ព្រម​ឲ្យ​ស្នាក់​នៅ​ដោយ​រីក​រាយ ។ តែ​ដូន​ចាស់​អប្រិយ​នេះ បាន​ឃើញ​ព្រះ​ទម្រង់​ព្រះ​រាជ​កុមារ នឹក​ស្មាន​ថា ជា​ចោរ​លួច​របស់​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ក៏​ចូល​ទៅ​ទូល​ព្រះ​រាជា ៗ ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ខ្លាំង បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​សេនា​ទាហាន ចាប់​ចង​យក​ទៅ​សួរ​ចម្លើយ ទោះបី​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ឆ្លើយ​ថា ព្រះ​ទម្រង់​នេះ ជា​កេរ្តិ៍​ដំណែល ពី​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ដោយ, ក៏​ព្រះ​រាជា នៅ​តែ​ចោទ​ថា​ជា​ចោរ ហើយ​បញ្ជា​សេនា​ទាហាន ចាប់​យក​ទៅ​ដាក់​ក្នុង​ទ្រុង​ដែក សែន​ទារុណ ។ ថ្ងៃ​មួយ, មាន​យក្ស​កំណាច បាន​ចូល​ទៅ​រាតត្បាត​នគរ​ជ័យ​បូរី ដែល​មាន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ នាម​ព្រះ​បាទ​សោទត្ត ជា​មិត្ត​សិទ្ធ​ស្នាល​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​បាទ​ធរណិត បណ្ដាល​ឲ្យ​នគរ​នេះ ជ្រួល​ច្របល់​យ៉ាង​ខ្លាំង, មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ វា​ចូល​មក​ដល់​ក្នុង​វាំង ដេញ​កម្ចាត់​អារក្ស ដែល​យាម​ទ្វារ​វាំង​ស្ដេច​ឲ្យ​រត់​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ​អស់, ហើយ​ប្រាថ្នា​ស៊ី​ស្ដេច​សោទត្ត​ទៀត, តែ​មិន​ទាន់​បាន​ចូល​ទៅ​ចាប់​ស្ដេច​នៅ​ឡើយ វា​ចូល​ទៅ​ពួន​សម្ងំ​នៅ​ក្នុង​គុហា នា​កន្លែង​អារក្ស​នោះ​នៅ ។ និយាយ​ពី​ស្ដេច​សោទត្ត, កាល​បើ​ដូច្នោះ ភ័យ​ណាស់ ក៏​ត្រាស់​បញ្ជា​ឲ្យ​សេនា​ចេញ​សំពៅ ទៅ​នគរ​ព្រះ​បាទ​ធរណិត ដើម្បី​ថ្វាយ​ដំណឹង​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ ហើយ​សូម​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង ក្នុង​រឿង​នេះ​ផង ។ ព្រះ​បាទ​ធរណិត បាន​ជ្រាប​ភ្លាម ក៏​បង្គាប់​បញ្ជា​ឲ្យ​សេនា​រុញ​សំពៅ​ទម្លាក់​ទឹក​នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​នគរ​ជ័យ​បូរី ។ ប៉ុន្តែ​សេនា​ទាំង​អស់​រុញ​សំពៅ​នោះ​ពុំ​រួច​សោះ ក៏​ប្រកាស​រក​អ្នក​ខ្លាំង​ពូកែ ដើម្បី​ឲ្យ​រុញ​សំពៅ​នេះ​ចុះ​ទឹក ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស ដែល​នៅ​ក្នុង​ទ្រុង​ដែក ក៏​ទទួល​ខ្លួន​ធានា​នឹង​រុញ​សំពៅ​នេះ​បាន, ព្រះ​រាជា ក៏​ទ្រង់​សន្យា​ថា បើ​ឯង​រុញ​សំពៅ​នេះ​រួច​មែន នឹង​ដោះ​លែង​ឲ្យ​ជា​អ្នក​ជា ហើយ​នឹង​ព្រះ​រាជ​ទាន​រង្វាន់​យ៉ាង​ច្រើន ។ ដោយ​បុណ្យ​វាសនា​ពី​ព្រេង​នាយ ព្រះ​រាជ​កុមារ ក៏​រុញ​សំពៅ​ទម្លាក់​ទឹក​បាន​ដោយ​ធូរ ។ ព្រះ​រាជា ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​សំពៅ​ឆ្ពោះ​ទៅ​នគរ​ជ័យ​បូរី ដោយ​យក​ទាំង​ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស នឹង​ព្រះ​នាង​កេសកេសី​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រី ព្រម​ទាំង​សេនា​មុខ​មន្ត្រី​ទៅ​ផង ។ ទៅ​ដល់​នគរ​ជ័យ​បូរី បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​ពួក​ពលរេហ៍ បោះ​ព្រះ​ពន្លា​នៅ​ក្បែរ​វាំង​ព្រះ​បាទ​សោទត្ត, ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ទៅ​ប្រាស្រ័យ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​បាទ​សោទត្ត, ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វាំង ។ ថ្លែង​ពី​ព្រះ​នាង​កេសកេសី, ទ្រង់​ផ្ទំ​លក់​ក្នុង​រាត្រី បាន​យល់​សប្ដិ​ឃើញ​តា​ចាស់​ម្នាក់ មក​ប្រាប់​ថា : ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស​នេះ​ហើយ ជា​ព្រះ​ស្វាមី​ព្រះ​នាង​ពី​អតីត​កាល ។ កាល​ព្រះ​នាង​ក្រោក​ឡើង ក៏​ចេះ​តែ​នឹក​មមៃ​ព្រះ​រាជ​កុមារ រហូត​ទាល់​តែ​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ប្រតិព័ទ្ធ​ស្នេហា ចំពោះ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​យ៉ាង​ខ្លាំង ។ ឯ​ព្រះ​រាជ​កុមារ ក៏​មាន​សេចក្ដី​ស្នេហា ចំពោះ​ព្រះ​នាង​ដែរ ។ មួយ​ថ្ងៃ​ៗ ព្រះ​រាជ​កុមារ និង ព្រះ​នាង តែង​និយាយ​ដាក់​ពាក្យ​សំដី​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ។ ចំណែក​ព្រះ​បាទ​ធរណិត​ជា​ព្រះ​បិតា កាល​បាន​ជជែក​ពិគ្រោះ​នឹង​ព្រះ​បាទ​សោទត្ត ដឹង​រឿង​សព្វ​គ្រប់​ហើយ ក៏​និយាយ​ថា : "យើង​មាន​កុមារ​ម្នាក់ វា​ជា​ចោរ​លួច​របស់​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ហើយ​យើង​បាន​ចាប់​យក​ទៅ​ធ្វើ​ទោស​ដាក់​ទ្រុង​ដែក, ប៉ុន្តែ​កុមារ​នេះ ខ្លាំង​ពូកែ​ណាស់ អាច​រុញ​សំពៅ​ដែល​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​រុញ​មិន​រួច​នោះ ឲ្យ​រួច​បាន, ឥឡូវ​ជូន​ដំណើរ​យើង​មក​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​ពន្លា​នា​ខាង​ក្រៅ​វាំង​ឯ​ណោះ គួរ​តែ​ឲ្យ​កុមារ​នេះ​ល្បង​នឹង​យក្ស​មើល តើ​វា​ព្រម​ឮ​មិន​ព្រម បើ​វា​ព្រម​សាក​ល្បង​នឹង​យក្ស ទោះ​បី​មិន​ឈ្នះ​យក្ស ក៏​យើង​មិន​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែរ, ព្រោះ​វា​ជា​មនុស្ស​មាន​ទោស​ស្រាប់​មក​ហើយ" ។ គិត​ដូច្នោះ ក៏​ឲ្យ​បម្រើ​ទៅ​ហៅ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរ​វង្ស​មក ប្រាប់​រឿង​ដែល​យក្ស​ខ្លាំង​ពូកែ ប្រាថ្នា​មក​ស៊ី​ស្ដេច​សោទត្ត, ឥឡូវ សុំ​ឲ្យ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទៅ​សម្លាប់​យក្ស​នោះ បើ​សម្លាប់​បាន នឹង​ឲ្យ​រង្វាន់​យ៉ាង​លើស​លុប ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ ក៏​ទូល​តាម​ព្រះ​រាជ​បញ្ជា, ប៉ុន្តែ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​យក្ស​ស្គាល់​ថា​ជា​មនុស្ស​ធម្មតា ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស បាន​សុំ​គ្រឿង​ព្រះ​រាជ្យ​ព្រះ​ខ័ន​រាជ្យ របស់​ស្ដេច​សោទត្ត, មក​តែង​ព្រះ​អង្គ ឲ្យ​ដូច​ស្ដេច​សោទត្ត​មែន​ៗ ហើយ​ចូល​ប្រយុទ្ធ​ជា​មួយ​នឹង​យក្ស​នៅ​ក្នុង​គុហា លុះ​ត្រា​តែ​យក្ស​ស្លាប់​បាត់​បង់​ជីវិត ក្នុង​គ្រា​នោះ​ទៅ ។ ចំណែក​ព្រះ​បាទ​ធរណិត ឃើញ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ខ្លាំង​ពូកែ មាន​ឫទ្ធិ​អំណាច​ដូច្នោះ ក៏​លើក​ព្រះ​នាង​កេសកេសី​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រី ឲ្យ​ជា​ព្រះ​អគ្គ​ជាយា ហើយ​ប្រគល់​រាជ​សម្បត្តិ ឲ្យ​ស្នង​រាជ្យ​ជំនួស​ព្រះ​អង្គ ។ ឯ​ព្រះ​បាទ​សោទត្ត បាន​ឃើញ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​សម្លាប់​យក្ស​បាន ជា​ការ​ជួយ​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​រួច​ចាក​ពី​ភយន្តរាយ ក៏​លើក​ព្រះ​នាង​វរវតី ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រី ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រី ផ្សំ​ជា​ព្រះ​អគ្គ​ជាយា ហើយ​ប្រគល់​រាជ​សម្បត្តិ ឲ្យ​ស្នង​រាជ្យ​ក្នុង​នគរ​ជ័យបូរី​ទាំង​មូល​ដែរ ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ ត្រូវ​បាន​សោយ​រាជ្យ​នគរ​ទាំង​ពីរ ហើយ​មាន​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ក៏​ពីរ គឺ​ព្រះ​នាង​កេសកេសី ជា​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ដើម និង ព្រះ​នាង​វរវតី ជា​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ចុង បាន​នៅ​រួម​រស់​ជា​សុខ​សាន្ត នា​នគរ​ជ័យបូរី ។ ឯ​អារក្ស ដែល​ធ្លាប់​តែ​នៅ​រក្សា​នគរ​ជ័យ​បូរី បាន​ភៀស​ខ្លួន​គេច​ចេញ ក្នុង​ពេល​យក្ស​រុក​រាន​នោះ បាន​ដឹង​ថា​យក្ស​ស្លាប់​ហើយ ក៏​ត្រឡប់​មក​នៅ​រក្សា​នគរ​ជ័យ​បូរី​វិញ បាន​ទាំង​នាំ​មក​ថ្វាយ​ព្រះ​ចៅ​វរវង្ស​មហា​ក្សត្រ​ថ្មី នូវ​កែវ​មណីរត្ន ដែល​អាច​គ្រវី​ហោះ​ហើរ​បាន​ផង ។ កាល​ដែល​ព្រះ​នាង​កេសកេសី ទ្រង់​មាន​គភ៌​បាន ៣ ខែ, ព្រះ​បាទ​វរវង្ស នឹក​ភ្នក​ចង់​ទៅ​លេង​នគរ​ព្រះ​វរបិតា-មាតា តាម​បណ្ដាំ​ព្រះ​មាតា ដែល​ផ្ដាំ​ថា​គម្រប់ ១០​ឆ្នាំ​ឲ្យ​វិល​ទៅ​វិញ ។ ព្រះ​អង្គ ក៏​លា​ព្រះ​បិតា​ក្មេក ព្រម​ទាំង​ព្រះ​ជាយា ថា​នឹង​ទៅ​លេង​នគរ​ព្រះ​បិតា-មាតា តែ ១ អង្គ​ឯង​ទេ តែ​ព្រះ​នាង​កេសកេសី មិន​ព្រម​នៅ​សោះ សុខ​ចិត្ត​តែ​ទៅ​តាម​ផង, ទោះ​បី​អង្វរករ​យ៉ាង​ណា​ក៏​មិន​ព្រម ព្រះ​បិតា​ក្មេក ក៏​ព្រម​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ទៅ ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស ក៏​នាំ​នាង​កេសកេសី​គ្រវី​កែវ​ហោះ​ទៅ លុះ​ដល់​អាស្រម​សាលា​តា​ឥសី ក៏​ចុះ​ឈប់​សម្រាក ហើយ​ដើរ​កម្សាន្ត​ជា​មួយ​ព្រះ​ជាយា ។ ពេល​នោះ​ឥសី​ក៏​លួច​យក​កែវ​មណីរត្ន ហោះ​ទៅ​លេង​កម្សាន្ត​លើ​អាកាស ។ ដោយ​ត្រូវ​ខ្យល់​ខ្លាំង​ពេក ឥសី​ក៏​ដាច់​ក្បាល​ធ្លាក់​អន្តរាយ​ជីវិត, ឯ​កែវ​មណីរត្ន បាន​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​គន្ធព​បុរី ជា​នគរ​ព្រះ​រៀម ។ ពួក​សេវកាមាត្យ បាន​រើស​យក​កែវ​នោះ ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​បាទ​សូរ​វង្ស​ទៅ ។ រី​ឯ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​វរវង្ស និង ព្រះ​នាង​កេសកេសី កាល​ដឹង​ថា​ឥសី​លួច​កែវ​ហោះ​នោះ​ទៅ​បាត់​ហើយ ទាំង​ពីរ​អង្គ​ក៏​យាង​ដោយ​ព្រះ​បាទា, លុះ​ដល់​ទៅ​ឆ្នេរ​ជលសា​មួយ ក៏​នាំ​ព្រះ​ជាយា​ហែល​ឆ្លង តោង​កំណាត់​ឈើ​មួយ​ដុំ ប៉ាក់ប៉ើក​ៗ កណ្ដាល​មហា​សាគរ ។ ដោយ​អកុសល​កម្ម នៃ​ព្រះ​រាជ​កុមារ និង ព្រះ​នាង ក៏​ត្រូវ​ខ្យល់​ព្យុះ​សង្ឃរា​បោក​បក់ ឲ្យ​របូត​ព្រះ​ហស្ត​អំពី​កំណាត់​ឈើ​បែក​ខ្ញែក​គ្នា​អស់ ។ ចំណែក​ព្រះ​នាង​កេសកេសី កាល​បាន​រសាត់​ដល់​លើ​មាត់​ច្រាំង ក៏​ខំ​យាង​រក​ព្រះ​ស្វាមី តែ​មិន​ឃើញ​សោះ ព្រះ​នាង​ក៏​យក​កន្សែង​ចង​ធ្វើ​ជា​ទង់ជ័យ សម្រាប់​ឲ្យ​ស្វាមី​នាង​ស្គាល់​ថា ព្រះ​នាង​មិន​ស្លាប់​ទេ, ហើយ​ព្រះ​នាង ក៏​យាង​ផ្សង​ព្រេង​កាត់​តាម​ដង​ព្រៃ យ៉ាង​លន្លង់​លន្លោច, លុះ​ទៅ​ដល់​គន្ធព​បូរី បាន​ជួប​នឹង​ព្រាន​ប្រមាញ់​ម្នាក់ ។ ព្រះ​នាង បាន​អង្វរ​ករ​គេ សុំ​នៅ​ស្នាក់​អាស្រ័យ​ជា​មួយ​ផង ។ ព្រាន​ឃើញ​ដូច្នេះ​អាណិត​ណាស់ បាន​សួរ​ពី​ដំណើរ​ដើម​សព្វ​គ្រប់ បាន​ដឹង​អស់​ហើយ ទើប​នាំ​ព្រះ​នាង​ទៅ​លំនៅ​អាត្មា ។ តែ​ជា​កម្ម​អកុសល​របស់​ព្រះ​នាង ត្រូវ​បាន​ប្រពន្ធ​ព្រាន​ជេរ​បញ្ចោរ​ដៀល​ពូជ​អំបូរ ហើយ​ចោទ​ថា ព្រះ​នាង​ជា​ស្រី​មាន​ពុត​ត្បុត លួច​ស្រឡាញ់​ប្ដី​របស់​គាត់​ទៀត ។ ទោះ​បី​គាត់​ព្រម​ឲ្យ​នៅ​ធ្វើ​ជា​ខ្ញុំ​កំដរ​គាត់​ហើយ គាត់​នៅ​តែ​ប្រើ​អាកប្បកិរិយា​មើល​ងាយ​គំហក​កំហែង​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ឯ​ព្រះ​នាង ក៏​ខំ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ធ្វើ​ការ​បោស​ច្រាស​ផ្ទះ​សម្បែង ពុំ​ដែល​ធ្វេស វិស័យ​ដូច​បាវ​ព្រាវ ។ លុះ​ព្រះ​នាង​នៅ​បាន ៧ ខែ, គភ៌​ព្រះ​នាង ក៏​ត្រូវ​គ្រប់​ទស​មាស, ព្រះ​នាង​ឈឺ​ផ្ទៃ​ជា​ខ្លាំង ស្រែក​យំ ឈឺ​ចុក​ចាប់​ឥត​ឧបមា មិន​ដឹង​បាន​អ្នក​ណា​ជួយ​ឲ្យ​បាន​ធូរ​ស្បើយ ។ ឯ​ប្រពន្ធ​ព្រាន បាន​បណ្ដេញ​ឲ្យ​ព្រះ​នាង​ទៅ​សម្រាល​កូន​ឯ​ក្រៅ​របង​ផ្ទះ ព្រោះ​ខ្លាច​ចង្រៃ​ដល់​ភូមិ​ឋាន​របស់​គាត់ ។ ព្រះ​នាង ខំ​លូន​ផង យក​ដៃ​ឱប​ផ្ទៃ​ផង បាន​ទៅ​ដល់​ផ្លូវ​ធ្លា​ខាង​ក្រៅ​របង ។ ពេល​នោះ ព្រះ​នាង ក៏​ប្រសូតិ​បុត្រ​នៅ​នា​កណ្ដាល​ទី​វាល, កណ្ដាល​ភ្លៀង​ផ្គរ​យ៉ាង​សម្បើម និង​ខ្យល់​បក់​បោក​យ៉ាង​ខ្លាំង ហៅ​សែន​វេទនា ។ ខណៈ​នោះ ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ បាន​ទត​យល់​ព្រះ​នាង​ប្រសូតិ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ដូច្នោះ ក៏​និម្មិត​ជា​យាយ​ចាស់​ម្នាក់ មក​យក​អាសា​ជួយ​បី​បាច់​ថែរក្សា​កូន​នាង ហើយ​សន្យា​ថា ៖ បើ​នាង​ត្រូវ​ការ​យក​កូន​នេះ​វិញ ក៏​យក​ចុះ ផ្ទះ​ខ្ញុំ​នៅ​ខាង​កើត​ឯ​នោះ ដើម្បី​ជា​បន្ទាល់​ឲ្យ​ងាយ​ស្គាល់​ថា កូន​នាង​មែន ឬ​មិន​មែន​ទៅ​ថ្ងៃ​មុខ​នោះ សូម​នាង​ឲ្យ​វត្ថុ​អ្វី​មួយ​មក នឹង​ទុក​ជា​ភស្តុតាង ។ ព្រះ​នាង ក៏​ដោះ​ព្រះ​ទម្រង់ ដែល​ជា​របស់​ព្រះ​ស្វាមី ចង​ក​ឲ្យ​បុត្រ​នាង ហើយ​នាង​វិល​ទៅ​ធ្វើ​ការ បម្រើ​យាយ​ចាស់​ប្រពន្ធ​ព្រាន​ដូច​ដើម​វិញ ។ កាល​នាង​វិល​ត្រឡប់​មក​ភ្លាម ព្រះ​ឥន្ទ ក៏​និម្មិត​ជា​ត្មាត​មួយ​យ៉ាង​ធំ ក្រុង​លើ​ទារក, ហើយ​និម្មិត​ជា​សំពត់​កោសេយ្យពស្ត្រ​ទាំង​ផ្នត់​យ៉ាង​ស្អាត ទ្រាប់​ទារក​ដាក់​លើ​ផ្លូវ​ធ្លា ដែល​ព្រះ​រាជា​នគរ​គន្ធព​បូរី តែង​យាង​ជា​ធម្មតា ។ ថ្ងៃ​មួយ ព្រះ​បាទ​សូរវង្ស ព្រះ​ចៅ​នគរ​គន្ធព​បូរី ស្ដេច​យាង​ចេញ​ប្រពាត​ព្រៃ បាន​ទត​ឃើញ​ត្មាត​កំពុង​ក្រុង​ទារក​នៅ​កណ្ដាល​ផ្លូវ​ធ្លា​ដូច្នោះ ក៏​បញ្ជា​ឲ្យ​រាជ​សេវកាមាត្យ​រើស​យក​មក ទ្រង់​បាន​ទត​ឃើញ​ព្រះ​ទម្រង់​ដែល​ចង​នៅ​ក​ទារក​នោះ ស្គាល់​ច្បាស់​ជា​ព្រះ​ទម្រង់​វរវង្ស ជា​ព្រះ​អនុជ ។ ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ព្រះ​ពិភាល់​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ​ណាស់ ទ្រង់​ក៏​ត្រឡប់​មក​ព្រះ​រាជ​វាំង​វិញ បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​ធ្វើ​សាលា​ឆ​ទាន​មួយ ។ នៅ​ក្នុង​សាលា ព្រះ​អង្គ​បញ្ជា​ឲ្យ​គូរ​រូប​រឿង​ព្រះ​អង្គ តាំង​ពី​ដើម​មក រហូត​បាន​សោយ​រាជ្យ​នៅ​នគរ​នេះ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រកាស​ដាក់​ទាន ដល់​សាធារណ​ជន​ទូទៅ​ថា : បើ​អ្នក​ណា​ចង់​បាន​របស់​អ្វី ព្រះ​អង្គ​នឹង​ព្រះ​រាជ​ទាន​ឲ្យ ក្នុង​សាលា​ឆ ទាន​នោះ ។ ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក មនុស្ស​ម្នា​មហា​ជន តែង​ទៅ​ទទួល​យក​ព្រះ​រាជ​អំណោយ​ទាន យ៉ាង​គគ្រឹក​គគ្រេង ហើយ​មើល​រូប​គំនូរ​ដែល​គូរ​នៅ​ជញ្ជាំង​សាលា យ៉ាង​សប្បាយ​រីករាយ ។ និយាយ​ពី​វរវង្ស, ក្រោយ​ពី​ខ្យល់​ព្យុះ​បោក​របូត​ដៃ បែក​ខ្ញែក​គ្នា​នោះ​មក ព្រះ​អង្គ​បាន​ទៅ​ដល់​ត្រើយ ហើយ​ដើរ​ស្វែង​រក​ព្រះ​ជាយា​បាន​ជួប​នឹង​កន្សែង ដែល​ព្រះ​នាង​ដោត​ជា​សញ្ញា​នោះ ព្រះ​អង្គ​ក៏​សំគាល់​ថា ព្រះ​នាង​មិន​ស្លាប់​ទេ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ខំ​ដើរ​រក អស់​កាល​ជា​ច្រើន​ខែ ។ លុះ​បាន​ដំណឹង​ថា ព្រះ​រាជា​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រោស​ព្រះ​រាជ​ទាន ដល់​សាធារណ​ជន នូវ​ចំណី​អាហារ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង ក៏​យាង​ចូល​ទៅ​ក្នុង​សាលា​ឆ​ទាន ប្រាថ្នា​ទទួល​យក​ព្រះ​រាជ​អំណោយ,​កាល​បើ​បាន​ឃើញ​រូប​គំនូរ ដែល​គូរ​ជាប់​នៅ​ជញ្ជាំង​សាលា ដ៏​មាន​ដំណើរ​រឿង ដូច​រឿង​ខ្លួន​កាល​ពី​ដើម, រូប​គំនូរ​ទាំង​នោះ​សោត​ទៀត ក៏​ដូច​រូប​ព្រះ​អង្គ និង ព្រះ​រៀម ។ ពេល​នោះ​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ព្រះ​កន្សែង​ខ្សឹកខ្សួល ដួល​សន្លប់ បាត់​ស្មារតី​នៅ​ទី​នោះ ព្រះ​រាជ​បម្រើ​ឃើញ​ដូច្នោះ ក៏​ទៅ​ទូល​ព្រះ​រាជា ។ ព្រះ​អង្គ ក៏​ទ្រង់​ឲ្យ​រាជ​បម្រើ​នាំ​បុរស​នោះ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​វាំង, ព្រះ​ចៅ​សូរវង្ស បាន​ស្គាល់​ថា​ជា​ប្អូន ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​កន្សែង​រៀប​រាប់ ពី​ដំណើរ​បែក​គ្នា​មក, ព្រះ​បាទ​សូរវង្ស បាន​ដឹង​ហើយ ឲ្យ​គេ​នាំ​យក​ព្រះ​រាជ​បុត្រា និង​កែវ​មណីរត្ន ដែល​ព្រះ​អង្គ​រើស​បាន​មក​បង្ហាញ, ព្រះ​បាទ​វរវង្ស ក៏​បាន​ស្គាល់ ព្រះ​ទម្រង់ និង កែវ​នោះ ថា​ពិត​ជា​របស់​ព្រះ​អង្គ, រួច​ព្រះ​បាទ​វរវង្ស ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​វាំង ដើម្បី​នឹង​ទៅ​រក​ព្រះ​ជាយា ។ ទទួល​ពេល​នោះ, ដោយ​ការ​ទ្រាំ​នៅ​ជា​មួយ​យាយ​ប្រពន្ធ​ព្រាន​មិន​បាន ព្រោះ​គាត់​ធ្វើ​បាប​ខ្លាំង​ពេក ព្រះ​នាង​កេសកេសី ក៏​លប​រត់​ចេញ​អំពី​ផ្ទះ​យាយ បាន​ទៅ​ជួប​នឹង​ស្វាមី​យ៉ាង​រីករាយ, ទាំង​ពីរ​ព្រះ​អង្គ បាន​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​រៀម រៀបរាប់​តាម​ដំណើរ​ហើយ ក៏​បាន​នៅ​ជា​សុខ​សាន្ត​ក្នុង​វាំង​នោះ ។ ព្រះ​បាទ​វរវង្ស បាន​បបួល​ព្រះ​រៀម​ទៅ​នគរ​ព្រះ​មាតា-បិតា តាម​បណ្ដាំ​មាតា​ដែល​ផ្ដាំ​ថា ដល់​គម្រប់ ១០ ឆ្នាំ ឲ្យ​ត្រឡប់​វិល​ទៅ​វិញ ។ ព្រះ​រៀម ក៏​និយាយ​ថា : បើ​យើង​ទៅ​តែ ៤ នាក់​ស្វាមី និងព្រះ​ជាយា​ប៉ុណ្ណោះ មិន​សម​ដល់​ឋានៈ​យើង​ជា​ស្ដេច​សោយ​រាជ្យ​ទេ, គប្បី​យើង​រៀបចំ​ជា​ក្បួន​ទ័ព​ជើង​គោក-ទឹក​ទៅ ទើប​សមរម្យ, ដើម្បី​ការ​ពារ​គ្រោះ​ថ្នាក់​តាម​ផ្លូវ​ផង ។ ព្រះ​បាទ​វរវង្ស ព្រម​ទទួល​បញ្ជា ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​នគរ​ព្រះ​បិតា​ក្មេក​ទាំង​ពីរ​ដោយ​គ្រវី​កែវ​ហោះ​ទៅ ដើម្បី​នាំ​ទ័ព​ជើង​គោក ចំណែក​ព្រះ​រៀម​ឲ្យ​រៀប​បម្រុង​ទ័ព​ជើង​ទឹក ។ កាល​បាន​ទ័ព​យ៉ាង​សម្បើម​ហើយ ព្រះ​បាទ​វរវង្ស​ជា​មេ​ទ័ព​ខាង​ជើង​គោក ឯ​ព្រះ​បាទ​សូរវង្ស​ជា​មេ​ទ័ព​ជើង​ទឹក លើក​ឆ្ពោះ​ទៅ​នគរ​ព្រះ​បិតា-មាតា ។ លុះ​ទៅ​ដល់​នគរ​ក្រសន់ ជា​នគរ​បិតា ក៏​បោះ​ទ័ព​ប្រុង​ប្រៀប​ព័ទ្ធ​នគរ​នោះ ។ ចំណែក​ព្រះ​បាទ​សុរិយា​ជា​បិតា ក្រោយ​ដែល​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​ពេជ្ឈឃាដ​នាំ​យក​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ​ទៅ​សម្លាប់ បាន​យក​ព្រះ​នាង​វង្សធ្យា​ទៅ​ដាក់​ឃុំ​ឃាំង​ក្នុង​ទ្រុង​ដែក​យ៉ាង​សែន​ទារុណ ដោយ​ចោទ​ថា​ជា​ស្រី​ខូច ហើយ​បាន​ប្រគល់​រាជ​សម្បត្តិ​ឲ្យ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​វៃវង្សា សោយ​រាជ្យ​ស្នង​ព្រះ​អង្គ ។ កាល​បាន​ដឹង​ថា មាន​ព័ទ្ធ​សត្រូវ​ចូល​មក​ព័ទ្ធ​នគរ​ហើយ ព្រះ​បាទ​វៃវង្សា​ភ័យ​ញាប់​ញ័រ​ខ្លាំង​ណាស់ ។ ឯ​ព្រះ​បាទ​វរវង្ស ក៏​បាន​ឲ្យ​រាជ​បម្រើ ទៅ​ថ្វាយ​ដំណឹង​ដល់​ព្រះ​បាទ​វៃវង្សា​ថា "ត្រូវ​ឲ្យ​នគរ​នេះ​មក​យើង បើ​មិន​ឲ្យ​ទេ នឹង​ត្រូវ​ច្បាំង​គ្នា" ។ ព្រះ​បាទ​វៃ​វង្សា ឆ្លើយ​តប​ថា យើង​មិន​ខ្លាច​ទេ បើ​ចៅហ្វាយ​អ្នក​ឯង​ចង់​បាន​នគរ​យើង​ៗ ឲ្យ តែ​ឲ្យ​ស្ដេច​អ្នក​ឯង ប្រជល់​ដំរី​ជា​មួយ​នឹង​យើង, បើ​យើង​ចាញ់ យើង​ឲ្យ​នគរ​នេះ បើ​យើង​ឈ្នះ​វិញ យើង​សុំ​នៅ​សោយ​រាជ្យ​នគរ​នេះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ព្រះ​រាជ​បម្រើ​ត្រឡប់​មក​វិញ ទូល​ព្រះ​បាទ​វរវង្ស​តាម​ដំណើរ, ព្រះ​បាទ​វរ​វង្ស​ក៏​ព្រម​ប្រជល់​ដំរី​តាម​បំណង ។ លុះ​ចូល​ប្រយុទ្ធ​ត្រូវ​ព្រះ​បាទ​វរវង្ស-សូរវង្ស ព្រម​ទាំង​ពួក​ដំរី សម្លាប់​វៃវង្សា និង​ដំរី​ព្រះ​អង្គ ឲ្យ​ស្លាប់​ក្នុង​សមរភូមិ ។ ឯ​ព្រះ​បាទ​សូរិយា​ជា​បិតា ទ្រង់​ភ័យ​ណាស់ ដោយ​ព្រះ​រាជ​បុត្រា​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ត្រូវ​ចាញ់​សង្គ្រាម ក៏​ចូល​ខ្លួន​ទៅ​សូម​ចុះ​ចាញ់, លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់ មិន​ស្គាល់​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ទេ ដោយ​នឹក​ថា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ ត្រូវ​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ពេជ្ឈឃាដ​សម្លាប់​ទៅ​ហើយ ទោះ​បី​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​ទូល​យ៉ាង​ណា ក៏​មិន​ជឿ, ទាល់​តែ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទាំង​ពីរ​និយាយ​រឿង កាល​ដែល​ពេជ្ឈឃាដ​យក​ទៅ​សម្លាប់​នោះ រហូត​ដល់​ពេល​នេះ ហើយ​ដោយ​មាន​ព្រះ​ទម្រង់​ទាំង​នោះ ជា​គ្រឿង​សំគាល់​ផង ទើប​ជឿ​ថា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​មែន ។ កាល​ជ្រាប​ជា​កូន​ហើយ ទើប​សួរ​រឿង​រ៉ាវ​ដែល​កើត​ឡើង​តាំង​ពី​ដើម​មក, ព្រះ​អង្គ​ក៏​យល់​ថា​ព្រះ​នាង​មន្ទា​ជា​ស្រី​ចង្រៃ ញុះញង់​បំបែក​រាជ​បុត្រ និង ព្រះ​នាង​វង្សធ្យា​ចេញ​ពី​ព្រះ​អង្គ ក៏​ទ្រង់​បញ្ជា​ឲ្យ​ពេជ្ឈឃាដ​យក​ព្រះ​នាង​មន្ទា​ទៅ​សម្លាប់​ចោល​ទៅ, ហើយ​ដោះ​លែង​ព្រះ​នាង​វង្សធ្យា ឲ្យ​ជា​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ពេញ​លក្ខណៈ បាន​ប្រគល់​ព្រះ​រាជ​សម្បត្តិ​ទៅ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ទាំង​ពីរ​ស្នង​ព្រះ​អង្គ​តទៅ ។ ទាំង​នេះ​ឯង ជា​រឿង​ព្រេង​ប្រចាំ​ភ្នំ​វរ​វង្ស​សូរ​វង្ស ដោយ​គេ​សំអាង​លើ​រូប​សំណាក​ថ្ម​មួយ ជា​រូប​ស្ត្រី កំបុត​ត្រឹម​ក សន្មត​ថា ជា​រូប​នាង​មន្ទា​ដែល​ជា​អ្នក​ទ្រុស្ត​កាច ហើយ​ពេជ្ឈឃាដ​យក​ទៅ​ប្រហារ​ជីវិត​ចោល​នោះ ។ រូប​នេះ តាំង​នៅ​ក្នុង​ឃុំ​ចំបក់ ស្រុក​ភ្នំ​ស្រួច ខែត្រ​កំពង់​ស្ពឺ ហើយ​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ រាជការ​រាប់​បញ្ចូល​ជា​សង្កាត់​នៃ​ក្រុង​គិរីរម្យ​ទៅ​ហើយ ។ ត្រង់​កំពូល​ភ្នំ​មួយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា ភ្នំ​កម្មជ្ជវាត​នោះ គេ​សំគាល់​ថា ជា​កន្លែង​ដែល​ខ្យល់​បក់​បោក​កាត់​ផ្ដាច់​ក​ឥសី ដែល​លួច​យក​កែវ​មណីរត្ន​របស់​ព្រះ​បាទ​វរវង្ស ទៅ​ហោះ​លេង​នោះ ។ ក្រៅ​ពី​នេះ នៅ​មាន​កន្លែង​ច្រើន​ទៀត ដែល​អ្នក​ស្រុក​សំគាល់​ថា​ទាក់​ទង​នឹង​រឿង​ព្រេង​នេះ​ដែរ ដូចជា​កន្លែង ថ្ម​បាំង សេក​ប្រណាំង ឃ្លាំង​រំសេវ ជាដើម ។

រឿង ត្រពាំង​បឹង​តេ

រឿង ត្រពាំង​បឹង​តេ (នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១០៥ - ១១២ នៅ​ឃុំ​សង្កែ​សាទប ស្រុក​ថ្ពង ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ មាន​ត្រពាំង​មួយ អ្នក​ស្រុក​ហៅថា "ត្រពាំង​បឹង​តេ" ។ ត្រពាំង​នេះ មាន​លក្ខណៈ​ប្លែក ដែល​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក​ជិត​ខាង និង អ្នក​ដំណើរ​ណា​ដែល​បាន​ទៅ​ដល់​ទី​នោះ ចាប់​អារម្មណ៍​គ្រប់​ៗ គ្នា ។ ទំហំ​ត្រពាំង មិន​ជា​ធំ​ប៉ុន្មាន​ទេ ប្រមាណ​ជា​មាត់​រង្វះ ១០០ ម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ ។ មាត់​ត្រពាំង​ជុំ​វិញ មាន​កក់​ដុះ​ខ្នាន់​ខ្នាប់ ពុំ​ដែល​មាន​សត្វ​ធាតុ​ណា​មួយ ចូល​ទៅ​ស៊ី ទៅ​រុករាន​ឡើយ, ឯ​ដី​ត្រង់​ដុះ​កក់​នោះ មាន​សភាព​ទន់​ជ្រាយ ល្មម​ដើរ​បាន ឥត​ផុង​ជើង​ទេ តែ​ទៅ​ដល់​កណ្ដាល​ត្រពាំង បែរ​ជា​មាន​ត្រឹប​មួយ​ដុំ ដុះ​ស្មៅ​ខ្លះ កក់​ខ្លះ ហើយ​ដី​នោះ ជា​ភក់​មមោក​ស្មោះ ។ បើ​គេ​ចង់​ឆ្លង​ត្រឹប​នេះ ទាល់​តែ​យក​ឈើ​វែង​ៗ ដាក់​គង រួច​ដើរ​សួ​ពី​លើ​ឈើ​នោះ​ទើប​បាន ។ មាន​អ្នក​ស្រុក​និយាយ​បន្ថែម​ទៀត​ថា កាល​ជំនាន់​បារាំង នៅ​ជា​អាណា​ព្យាបាល​ប្រទេស​ខ្មែរ កាល​នោះ បារាំង​ទៅ​ពិនិត្យ​មើល ប្រុង​នឹង​ធ្វើ​ស្ពាន​ឆ្លង ហើយ​បុក​សសរ​ស្ពាន​ចំ​កណ្ដាល​ត្រពាំង ។ ពេល​នោះ គេ​ឃើញ​មាន​ដូច​ផ្សែង​ចំហាយ ហុយ​ៗ ចេញ​ពី​ត្រឹប​នេះ​មក ។ លុះ​គេ​ពិនិត្យ​សង្កេត ក្នុង​ត្រឹប​កណ្ដាល​នេះ​ទៅ ឃើញ​មាន​ថ្ម​ដុំ​មូល​ៗ ជា​ច្រើន​ដុំ សំបក​ក្រៅ​ក្រហម​ៗ របៀប​ដូច​ជា​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម ឯ​សាច់​ថ្ម​ខាង​ក្នុង​ពណ៌​ស​ក្បុស ហើយ​នៅ​ចន្លោះ​ៗ ថ្ម​នោះ មាន​ទឹក​ថ្លា​ហូរ​រហែង​ៗ ចេញ​ពី​រន្ធ​ថ្ម​មក​ផង ។ គម្រោង​ការ​ស្ថាបនា​ស្ពាន ពី​ជំនាន់​នោះ ក៏​ពុំ​បាន​សម្រេច​ឡើយ ។ ដោយ​ឃើញ​មាន​លក្ខណៈ​ប្លែក ហើយ​ជា​ធម្មតា នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង តែ​មាន​ទី​កន្លែង​ប្លែក​ៗ យ៉ាង​នេះ ប្រាកដ​ជា​មាន​រឿង​ព្រេង​និទាន​ប្រចាំ​ទី​កន្លែង​នោះ​ជា​មិន​ខាន, ហេតុ​នេះ ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ ដែល​ត្រូវ​រាវ​រក​ឯកសារ​តម្កល់​ទុក ក៏​បាន​អំពាវនាវ ស៊ើប​សួរ​រក​រឿង​ព្រេង​ស្ដី​ពី​ត្រពាំង​បឹង​តេ នេះ​ឡើង ។ ជា​ភ័ព្វ​ល្អ លោក ទា-ញ៉ុញ ស្នងការ​ក្រុម​ព្រះ​នគរ​បាល​ជាតិ លោក​បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ជួយ​រាវ​រក​រឿង​នេះ​ផង ព្រោះ​លោក​ធ្លាប់​ទៅ​ឃើញ​នឹង​ភ្នែក កាល​ដែល​លោក​ទៅ​បំពេញ​មុខ​ការ​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ។ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន លោក​យក​ប្រដាប់​ថត​សំឡេង​មួយ មក​ចាក់​ជូន​ក្រុម​ជំនុំ​ស្ដាប់ ដែល​លោក​បាន​ថត​សំឡេង​របស់​លោក ទូច-វ៉ាន់ ភ្នាក់ងារ​ក្រុម​នគរបាល​ក្រុង​កំពង់ស្ពឺ និទាន​ហូរ​ហែ​អំពី​រឿង​ព្រេង​នេះ ។ ដំបូង លោក ទូច-វ៉ាន់ បញ្ជាក់​ពី​ពេល​វេលា​ថា កាល​នោះ​លោក​បាន​ត្រូវ​រាជការ​ខេត្ត ចាប់​ឲ្យ​ទៅ​បំពេញ​បេសកកម្ម តាម​ស្រុក​ឃុំ​នានា​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ជា​មួយ​ដំណើរ​ពិនិត្យ​ការ​នៃ​លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត ។ ពេល​យប់​មួយ នៅ​សំណាក់​ក្នុង​ឃុំ​សង្កែ​សាទប លោក​ក៏​បាន​សួរ​ទៅ​អ្នក​ស្រុក​ដែល​មក​ចោម​រោម​ថា : ពូ-មីង​ណា​ចេះ​ចាំ​រឿង​រ៉ាវ​អ្វី សុំ​និទាន​មក ចែក​ចាយ​គ្នា​ស្ដាប់​កែ​អផ្សុក ។ កាល​នោះ មាន​តា​ម្នាក់ អាយុ ៧០ ប្លាយ បាន​ឆ្លើយ​ថា គាត់​ចេះ​រឿង​ត្រពាំង​បឹង​តេ ព្រោះ​គាត់​ធ្លាប់​ស្ដាប់​ម្ដាយ​គាត់ និទាន​ពី​ដើម​មក ។ រឿង​នោះ មាន​សេចក្ដី​សង្ខេប ដូច​ត​ទៅ​នេះ ៖ កាល​ពី​បុរាណ​ព្រេង​ព្រឹទ្ធ យូរ​យារ​ណាស់​មក​ហើយ មាន​សេដ្ឋី​ម្នាក់ មាន​ទ្រព្យ​យ៉ាង​ស្ដុក​ស្ដម្ភ មាន​ភូមិ​ករ រស់​នៅ​ត្រង់​ត្រពាំង​បឹង​តេ​នេះ ។ សេដ្ឋី​ទាំង​ពីរ​នាក់​ប្ដី​ប្រពន្ធ ពិត​មែន​តែ​សម្បូណ៌​សម្បត្តិ​ទ្រព្យ ប៉ុន្តែ​មាន​ចិត្ត​កំណាញ់​ពន់​ពេក​ណាស់ ។ ភោគ​សម្បត្តិ​ចូល​មក​ទាំង​អម្បាល​ម៉ាន មិន​ងាយ​ចំណាយ​ឲ្យ​របេះ​ទៅ​វិញ​ទេ ទោះ​បី​ការ​ចំណាយ​នោះ ជា​ការ​ចាំ​បាច់​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ហើយ​ពុំ​សូវ​ចេះ​យោគ​យល់​មុខ​អ្នក​ក្រ​ខ្សត់​ទាំងឡាយ​ផង ។ សេដ្ឋី មាន​កូន​ពីរ​នាក់ ប្រុស​បង ស្រី​ប្អូន ដែល​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត​ណាស់ ទៅ​ណា​មក​ណា​ម្ដង​ៗ មាន​រទេះ​ពិសេស ដែល​បិទ​មាស​ដាំ​ពេជ្រ ដាំ​ត្បូង​ភ្លឺ​ឆ្អិន​ឆ្អៅ ជា​យាន​យ៉ាង​ប្រសើរ នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក​ទូទៅ នឹក​ស្ងើច​ដល់​ភោគ​សម្បត្តិ នៃ​សេដ្ឋី​នេះ​ពន់​ពេក​ណាស់ មាន​មនុស្ស​ជា​បរិវារ​នោះ ៥០០ នាក់ ព្រម​ទាំង​គោ​រទេះ​សេះ​ដំរី ៥០០ មួយ​មុខ ជា​ធនធាន​ផង ។ នៅ​ក្នុង​ស្រះ​ខាង​ក្រោយ​ផ្ទះ ដែល​មាន​ទឹក​ថ្លា​ឆ្វង់ សម្រាប់​ជា​ទី​សម្រាក​លំហែ​ទុក្ខ​សោក​នៃ​គ្រួសារ, សេដ្ឋី​នោះ មាន​ចិញ្ចឹម​ក្រពើ​មួយ​យ៉ាង​ធំ ។ ប្រប​មាត់​ស្រះ មាន​ដី​ទួល​មួយ​កន្លែង ដែល​ជា​ទី​តាំង​ខ្ទម​អ្នកតា​រក្សា​ក្រពើ រក្សា​ភូមិ​ករ​នោះ​ទាំង​មូល ។ គ្រួសារ​សេដ្ឋី​ក្ដី គ្រួសារ​អ្នក​ព្រៀងលាន​ជិត​ខាង​ក្ដី រមែង​មក​បែរ​បន់​អ្នកតា​នេះ ឲ្យ​បាន​សម្រេច​សម​ប្រាថ្នា​រៀង​ៗ ខ្លួន ។ ថ្ងៃ​មួយ សេដ្ឋី​និយាយ​ពិគ្រោះ​នឹង​ភរិយា​ថា ៖ ឱ ភាណ​អើយ ! កូន​ប្រុស​កូន​ស្រី​យើង ធំ​ល្មម​មាន​គូ​ស្រករ​រៀង​ខ្លួន​ហើយ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​គិត​ទៅ​ឃើញ​ថា បើ​យើង​ទៅ​ដណ្ដឹង​កូន​អ្នក​ដទៃ មក​ផ្សំ​ផ្គុំ​នឹង​កូន​ប្រុស​យើង ឬ ទុក​កូន​ស្រី​យើង​ជា​គូ​នឹង​កូន​អ្នក​ដទៃ​ទៅ ឃើញ​ថា យើង​ពិត​ជា​លំបាក​ខាត​បង់ ចែក​រំលែក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ជា​មិន​ខាន ។ ហេតុ​នេះ កុំ​ឲ្យ​លំបាក គួរ​តែ​យើង​រៀប​ផ្សំ​ផ្គុំ​កូន​ស្រី​កូន​ប្រុស​យើង​ទាំង​ពីរ ជា​ប្ដី​ប្រពន្ធ​តែ​ម្ដង​ទៅ ដើម្បី​នៅ​ថែ​ទាំ​សម្បត្តិ​យើង​តទៅ ។ កាល​បើ​ប្រពន្ធ​បាន​ស្ដាប់​ប្ដី​ហើយ សម​នឹង​ចិត្ត​មច្ឆរិយៈ​កំណាញ់​របស់​គាត់​ផង ក៏​ព្រមព្រៀង​តាម​ប្ដី ហើយ​ក៏​ចាត់​ការ​ធ្វើ​រោង​ក្រសាល អញ្ជើញ​ភ្ញៀវ​ជិត​ឆ្ងាយ មក​ក្នុង​ពិធី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​កូន​ប្រុស-ស្រី​នេះ ។ កាត់​តែ​ជិត​ដល់​ថ្ងៃ​ណាស់​ហើយ ប្រពន្ធ​សេដ្ឋី នឹក​ស្ដាយ​ប្រាក់​កាស ដែល​នឹង​ចំណាយ​ទិញ​ម្ហូប​អាហារ ក្នុង​ពេល​រៀបចំ​ការ​កូន ទើប​គាត់​នឹក​ឃើញ​គំនិត​មួយ និយាយ​ពិគ្រោះ​ទៅ​វិញ​ថា ៖ - ឱ ភាណ​អើយ ! ក្នុង​ពេល​រៀប​ការ​កូន​យើង​នេះ ខ្ញុំ​ស្ដាយ​ប្រាក់​ទិញ​ម្ហូបម្ហា​ណាស់ បើ​យើង​កាប់​គោ​ក្របី ក៏​ឃើញ​ថា​នឹង​ខាត​បង់​សត្វ​ដែល​ជួយ​ធ្វើ​ការ​រក​ស៊ី​យើង​ដែរ ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​យល់​ថា បើ​យើង​សម្លាប់​ក្រពើ ដែល​យើង​ចិញ្ចឹម​នៅ​ក្នុង​ស្រះ​ក្រោយ​ផ្ទះ យក​សាច់​វា​មក​ធ្វើ​ម្ហូប​លៀង​ភ្ញៀវ​វិញ ខ្ញុំ​យល់​ថា​មិន​ខាត​បង់​ឡើយ ។ ព្រោះ​សព្វ​ថ្ងៃ ក្រពើ​គ្មាន​បាន​ជួយ​រក​ស៊ី​អ្វី​យើង​ទេ ។ សេដ្ឋី ឮ​ពាក្យ​ប្រពន្ធ ពេញ​ចិត្ត​ណាស់ ទើប​ម្នីម្នា​ចាត់​ឲ្យ​អ្នក​បម្រើ​ការ សម្លាប់​ក្រពើ យក​សាច់​ធ្វើ​ម្ហូប តាម​គំនិត​ប្រពន្ធ​គិត ។ និយាយ​ពី​បាវ​ស្រី​ម្នាក់ របស់​សេដ្ឋី ឈ្មោះ​នាង​តី ដែល​ជា​អ្នក​ឲ្យ​អាហារ​ដល់​ក្រពើ​រាល់​ៗ ថ្ងៃ, យប់​មួយ​នាង​យល់​សប្ដិ​ឃើញ​អ្នកតា​រក្សា​ក្រពើ​មក​ប្រាប់​ថា "តី​ឯង​កុំ​ស៊ី​ការ​កូន​សេដ្ឋី​ឲ្យ​សោះ​ហ្នា៎ ! ព្រោះ​ការ​នេះ​គេ​កាប់​ក្រពើ​យក​សាច់​លៀង​ភ្ញៀវ​ហើយ ហើយ​តី​ឯង​ចាំ​មើល​ចុះ អ្នក​ណា​ស៊ី​ការ​នេះ​ខ្លះ នឹង​ឃើញ​ទាន់​ហន់​ភ្លាម​ជា​មិន​ខាន" ។ នាង​តី ភ្ញាក់​ឡើង​សញ្ជឹង​គិត​តែ​ម្នាក់​ឯង ។ លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​គេ​រៀប​ការ​គគ្រឹក​គគ្រេង មាន​ភ្ញៀវ​ជិត​ខាង​មក​អ៊ូ​អរ នាង​តី គេច​វេះ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​បាត់​ទៅ ។ ពេល​កំពុង​ស៊ី​ផឹក​អ៊ឹកធឹក​ជួប​ជុំ​គ្នា​នោះ ស្រាប់​តែ​ព្រះ​ធរណី​ស្រុត​ទាំង​ផែន ចំ​ត្រង់​ផ្ទះ​សេដ្ឋី ដែល​កំពុង​ការ​កូន លិច​បាត់​អស់ ។ នាង​តី កាល​បើ​ឃើញ​ហេតុ​អស្ចារ្យ​ដូច្នេះ នាង​ព្រួយ​ចិត្ត រលឹក​អាល័យ​ដល់​ចៅហ្វាយ​ក្មេង​ៗ ទាំង​ពីរ​នាក់ ដែល​ធ្លាប់​មាន​ចិត្ត​សន្ដោស មេត្តា​ដល់​ខ្លួន​កាល​ពី​មុន​រៀង​មក ។ ស្វាង​ពី​សោក​ហើយ នាង​នឹក​ដល់​គុណ​អ្នកតា ដែល​បាន​មក​ប្រាប់​នាង ឲ្យ​ជៀស​ផុត​ពី​គ្រោះ​ថ្នាក់ ។ ម្ល៉ោះ​ហើយ នាង​ក៏​ទៅ​កោរ​សក់​ថ្វាយ​អ្នកតា ជា​ការ​តប​ស្នង​សង​គុណ​អ្នកតា​វិញ ។ មុន​នឹង​កោរ នាង​ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ស្រះ​កក់​សក់​ឲ្យ​ជោក គឺ​ស្រះ​ជា​លំនៅ​របស់​ក្រពើ​ប្រប​នឹង​ខ្ទម​អ្នកតា ។ ហេតុ​នេះ​ហើយ បាន​ជា​ស្រះ​នេះ សព្វ​ថ្ងៃ អ្នក​ស្រុក​ហៅថា "ត្រពាំង​កក់" គឺ​ជា​ត្រពាំង​ដែល​នាង​តី​កក់​សក់ ។ រួច​នាង​ឡើង​ទៅ​លើ​ទួល​កោរ​សក់​ទៀត បាន​ជា​ទួល​នេះ គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា "ទួល​កោរ​សក់​នាង​តី" ដែល​ហៅ​ក្លាយ​ៗ មក​ថា "ទួល​កោរ​នាង​តី" ជាប់​រហូត​សព្វ​ថ្ងៃ ។ ដោយ​នឹក​អាល័យ​ម្ចាស់​ស្រី-ប្រុស​ពុំ​មាន​ភ្លេច នាង​តី​ក៏​ទៅ​តាំង​លំនៅ​ក្បែរ​កន្លែង​ព្រះ​ធរណី​ស្រូប​ផ្ទះ​សេដ្ឋី ដែល​ស្រុត​ទៅ​ជា​ត្រពាំង​ធំ​មួយ គឺ​ជា​ត្រពាំង​ដែល​គេ​ហៅ​ថា "ត្រពាំង​បឹង​តេ" សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន មាន​បុរស​ម្នាក់​មក​ទាក់​ទង ដណ្ដឹង​នាង​តី​ធ្វើ​ជា​ប្រពន្ធ បាន​នៅ​ជា​មួយ​គ្នា​ជា​សុខ​សាន្ត ប្រកប​របរ​ដំណាំ​ដាំ​ដុះ​ផ្សេង​ៗ ។ ដល់​នាង​តី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ​បាន​៦​ខែ ឬ​បុរស​នោះ ក៏​នឹក​ឃើញ​ការ​នឿយ​ណាយ ក្នុង​កង​ទុក្ខ​នា​លោកីយ៍ ក៏​លួច​រត់​ចោល​ប្រពន្ធ ទៅ​បួស​ធ្វើ​ជា​អ្នក​សច្ចំ នៅ​ឯ​ភ្នំ​ខ្ជោល ។ ចំណែក​នាង​តី នាង​នៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង រហូត​ដល់​គ្រប់​ខែ ហើយ​ក៏​សម្រាល​បាន​កូន​ប្រុស​មួយ ។ វេលា​ប្រសូតិ​បុត្រ អ្នក​ភូមិ​ជិត​ខាង​មក​ជួយ​អប​អរ​សាទរ ក៏​សន្មត​នាម​កូន​នេះ​ថា "បុត្ត​កុមារ" ។ កាល​បើ​ចម្រើន​វ័យ​បាន ១៣ ឆ្នាំ បុត្ត​កុមារ ចេះ​តែ​សួរ​រក​ឪពុក លុះ​សួរ​ញឹក​ញយ​ពេក ម្ដាយ​ក៏​ប្រាប់​តាម​ត្រង់​ថា "ឪពុក​ឯង ទៅ​បួស​ចម្រើន​មេត្តា​ភាវ​នា នៅ​ឯ​ភ្នំ​ខ្ជោល​នោះ​ទៅ​ហើយ បើ​ឯង​ចង់​ឃើញ ត្រូវ​ដើរ​ស្វែង​រក​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ​ទៅ កាល​បើ​ឃើញ​ហើយ ត្រូវ​ឯង​រំលឹក​ពី​រឿង​ដើម​របស់​ម្ដាយ នៅ​ពេល​ដែល​ជួប​នឹង​ឪពុក​ឯង​កាល​ពី​ដំបូង​នោះ ប្រាប់​ឲ្យ​ហូរ​ហែ​ទើប​គេ​ស្គាល់" ។ នាង​និយាយ​រឿង​ដើម​របស់​ខ្លួន ប្រាប់​កូន​សព្វ​គ្រប់​ហើយ កូន​ក៏​លា​ចេញ​ទៅ ។ បុត្ត​កុមារ ស្វែង​រក​ឪពុក អស់​ពេល​យ៉ាង​យូរ​ក្នុង​ព្រៃ ទើប​បាន​ប្រទះ​ឃើញ​តាបស​មួយ​អង្គ គង់​ភាវនា​នៅ​ក្រោម​ដើម​ឈើ លើ​ផែន​ថ្ម​មួយ​ផ្ទាំង​ធំ ។ កុមារ ថ្វាយ​បង្គំ​ហើយ ក៏​រាយ​រាប់​សព្វ​គ្រប់ ឲ្យ​តាបស​ស្ដាប់ ។ តាបស​ពុំ​ទាន់​ជឿ​ជា​កូន​ទេ ក៏​តាំង​អធិដ្ឋាន​ថា "ប្រសិន​កុមារ​នេះ ជា​កូន​ខ្ញុំ​មែន កាល​ណា​ខ្ញុំ​ទះ​កុមារ​មួយ​ដៃ​ទៅ សុំ​ឲ្យ​កុមារ​អណ្ដែត​មក​លើ​ស្មា​ខ្ញុំ" ។ ថា​ហើយ តាបស​យក​ដៃ​ស្ដាំ​ទះ​ទៅ ស្រាប់​តែ​កុមារ​អណ្ដែត​មក​នៅ​លើ​ស្មា​ឆ្វេង ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា, ទើប​តាបស ជឿ​ថា​ជា​កូន​ខ្លួន​ពិត តាំង​ពី​នោះ​មក ។ តាបស ចាប់​បង្រៀន​វិជ្ជា​សិល្ប​សាស្ត្រ ដល់​កូន​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ។ លុះ​ប្រមាណ​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ត​មក, កូន​ក៏​សុំ​លា​ឪពុក ទៅ​រក​ម្ដាយ​វិញ, ឪពុក គ្មាន​អ្វី​ជា​ប្រសើរ​ទុក​ជា​កេរ្តិ៍​ឡើយ មាន​តែ​គ្រាប់​ត្រសក់​បី​គ្រាប់ ហុច​ទៅ​ឲ្យ​កូន ហើយ​ផ្ដាំ​ថា "គ្រាប់​ត្រសក់​បី​គ្រាប់​នេះ នឹង​ផ្ដល់​កិត្តិយស​យ៉ាង​ធំ ឲ្យ​កូន​នៅ​ពេល​មុខ​ជា​ប្រាកដ ដល់​កូន​ដាំ​ទៅ​ហើយ បាន​ផ្លែ​ជា​ដំបូង ត្រូវ​តែ​បេះ​ផ្លែ​នោះ យក​ទៅ​ថ្វាយ​ស្ដេច​កុំ​ខាន1, ឯ​ទី​កន្លែង​ដាំ ត្រូវ​ដាំ​នៅ​មាត់​ត្រពាំង ដែល​ជា​លំនៅ​ស្ថាន​របស់​ម្ដាយ​ឯង ហើយ​ត្រូវ​សន្មត​ហៅ​កន្លែង នោះ​ថា "បឹង​តី​ៗ" តាម​ឈ្មោះ​ម្ដាយ​ឯង​រហូត​ទៅ ។ កុមារ​ថ្វាយ​បង្គំ​ឪពុក​បី​ដង លា​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញ​ទៅ​រក​ម្ដាយ ដែល​កាន់​តែ​ចាស់ ហើយ​ក៏​ប្រាប់​ម្ដាយ ឲ្យ​សន្មត​នាម​ត្រពាំង​ក្បែរ​ផ្ទះ​នេះ ហៅ​ថា​បឹង​តី​ៗ តាម​បណ្ដាំ​ឪពុក, បាន​ជា​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ក្លាយ​ទៅ​ជា "បឹង​តេ" ទៅ​វិញ ។ រឿង​រ៉ាវ​ដើម នៃ​បឹង​តេ មាន​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង គឺ​កើត​មក​ពី​ពាក្យ បណ្ដាំ​តាបស​ឫសី សន្មត​តាម​ឈ្មោះ​នាង​តី ដែល​ជា​អ្នក​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​មាត់​ត្រពាំង គឺ​ជា​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​ធរណី ស្រុត​ស្រូប​យក​ពួក​សេដ្ឋី​ទ្រឹស្ដិស្មូរ ខុស​ប្រពៃណី​នេះ​ឯង ។

រឿង ភ្នំ​សែន​ហាន

រឿង ភ្នំ​សែន​ហាន (នៅ​ខេត្ត​កំពត) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១០៣ - ១០៤ នៅ​ខេត្ត​កំពត ក្នុង​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា មាន​ភ្នំ​មួយ​ឈ្មោះ "ភ្នំ​សែន​ហាន" តាំង​នៅ​ទិស​ខាង​លិច​វត្ត​អង្គរ​ជ័យ ឃុំ​អង្គរ​ជ័យ ស្រុក​អង្គរ​ជ័យ (អតីត​ស្រុក​បន្ទាយ​មាស) ខេត្ត​កំពត ចម្ងាយ​ពី​វត្ត​នេះ​ប្រមាណ ៣ គីឡូម៉ែត្រ ។ ភ្នំ​នោះ មាន​បណ្ដោយ​ប្រមាណ ១០ គ.ម. ទទឹង​ប្រហែល​ជា ៥ គ.ម. កម្ពស់​តាម​ចម្ងាយ​ផ្លូវ​ដើរ​ឡើង​ពី​ជើង​ភ្នំ​ដល់​កំពូល​ប្រមាណ ២ គ.ម. ហើយ​មាន​ដើម​រុក្ខជាតិ​គ្រប់​មុខ ដុះ​នៅ​លើ​ភ្នំ​នោះ​ណែន​ណាន់​តាន់​តាប់ ។ នៅ​ក្បែរ​ជើង​ភ្នំ មាន​ជ្រោះ​មួយ ឈ្មោះ​ជ្រោះ​ស្លា ស្ថិត​នៅ​ខាង​លិច​វត្ត​អង្គ​ពន្លឺ ដែល​មាន​ទឹក​ពណ៌​ខៀវ​ថ្លា​ហ្វង់ គួរ​ជា​ទី​រីករាយ​សប្បាយ ជា​លំនៅ​នៃ​ពួក​មច្ឆជាតិ​ទាំងឡាយ ។ ភ្នំ​នេះ បាន​ជា​មាន​ឈ្មោះ​ថា "សែន​ហាន" ដោយ​មាន​រឿង​ព្រេង​ដែល​អ្នក​ស្រុក​និទាន​ត​ៗ មក ថា ៖ សម័យ​ពី​ព្រេង​នាយ ក្នុង​គ្រា​មួយ ដែល​អ្នក​ស្រុក​អំណត់​ណាស់ មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​នាក់ នាំ​គ្នា​ទៅ​រក​ស៊ី​ធ្វើ​ការ​នៅ​ជើង​ភ្នំ​នោះ ដែល​ជា​ភ្នំ​ពុំ​ទាន់​មាន​ឈ្មោះ​ថា​អ្វី​នៅ​ឡើយ ហើយ​ភ្នំ​នោះ ពុំ​ទាន់​មាន​ដើម​ឈើ​ច្រើន​នៅ​ឡើយ​ផង គេ​បាន​នាំ​គ្នា​ដាំ​ដំណាំ​ផ្សេង​ៗ ជា​ច្រើន មាន ចេក ពោត ត្រាវ ដំឡូង ដូង ស្លា ជាដើម ។ ក្នុង​គ្រា​នោះ មាន​តា​ម្នាក់​ឈ្មោះ "សែន" នៅ​ធ្វើ​ចម្ការ​ក្នុង​ទី​នោះ​ដែរ ។ ពេល​ដែល​ដំណាំ​កំពុង​តែ​លូតលាស់​ល្អ ល្មម​ប្រើ​ការ​បាន ស្រាប់​តែ​មាន​ដំរី​ស្ដ​មួយ ចូល​មក​កាច់​ចេក ដក​ដំណាំ​នោះ ស៊ី​ជា​រឿយ​ៗ ។ តា​សែន គិត​ថា "បើ​អញ​មិន​រក​មធ្យោបាយ ដើម្បី​កម្ចាត់​ដំរី​នេះ​ចេញ​មុខ មុខ​តែ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​វា​នឹង​ស៊ី​ដំណាំ​នេះ​អស់​ជា​មិន​ខាន" ទើប​គាត់​ចាប់​លំពែង និង កាំបិត​ព្រា​ដេញ​ចាក់-កាប់​ដំរី​នោះ​សោះ​ឡើយ ។ កាល​ដែល​តា​សែន​សម្លាប់​ដំរី​នោះ​បាន​ហើយ អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​ទាំង​អស់ នាំ​គ្នា​ហៅ​គាត់​ថា "តា​សែន​ក្លាហាន​ៗ" ។ លុះ​ចំណេរ​ត​ៗ មក ពេល​តា​សែន​គាត់​ធ្វើ​មរណ​កាល​ហើយ​ក្ដី ក៏​មនុស្ស​អ្នក​ស្រុក-ភូមិ នាំ​គ្នា​ហៅ​ភ្នំ​ដែល​ជា​លំនៅ​តា​សែន​នោះ​ថា "ភ្នំ​តា​សែន​ក្លាហាន" លុះ​យូរ​ៗ ត​ៗ មក​ទៀត ក៏​ហៅ​ខ្លី​មក​ត្រឹម "ភ្នំ​សែន​ហាន​ៗ" រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។

រឿង វត្ត​សំពៅ​ប្រាំ

រឿង វត្ត​សំពៅ​ប្រាំ (នៅ​ក្រុង​បូក​គោ) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ៩៧ - ១០១ វត្ត​សំពៅ​ប្រាំ ឋិត​នៅ​លើ​ខ្ពង់​រាប​នៃ​ភ្នំ​បូក​គោ ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ រាជការ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ទីក្រុង​ទេសចរណ៍​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់ សម្រាប់​យក​ខ្យល់​អាកាស​ស្អាត​ស្អំ​នៅ​មាត់​សមុទ្រ ។ ភ្នំ​នេះ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ពួក​ភ្នំ​កំចាយ ពី​ដើម​នៅ​ក្នុង​ឃុំ​កោះ​តូច ស្រុក​កំពត ខេត្ត​កំពត ប៉ុន្តែ​សព្វ​ថ្ងៃ គេ​កាត់​ចេញ​ដោយ​ឡែក ជា​បុរី​មួយ, ដោយ​មាន​ការ​គ្រប់​គ្រង​ពិសេស ដាច់​ចេញ​ពី​ខេត្ត​កំពត ។ សព្វ​ថ្ងៃ ទី​ក្រុង​ថ្មី​នេះ បាន​រៀបចំ​ជា​ថ្មី​ឲ្យ​ទាន់​សម័យ, ឯ​ផ្លូវ​ថ្នល់ ដែល​លូន​ក្រវេច​ក្រវៀន​តាម​ចង្កេះ​ភ្នំ កាត់​ជ្រោះ​ភ្នំ ឡើង​ទៅ​កាន់​ខ្ពង់​បព្វតា​នេះ ក៏​បាន​ក្រាល​ថ្ម​ចាក់​ជ័រ​យ៉ាង​ស្អាត​បាត រថយន្ត​តូច​គ្រប់​ធន់ បើក​បរ​បាន​គ្មាន​លំបាក​ទេ លើក​លែង​តែ​រថយន្ត​ធំ​វែង​ៗ បើក​បរ​ពុំ​បាន​ត្បិត​បត់​បែន​ពុំ​កើត ព្រោះ​ផ្លូវ​នេះ​ក្ងិចក្ងក់​ពេក ។ ផ្លូវ​ឡើង​នេះ មាន​ចម្ងាយ​ចាប់​តាំង​ពី​ត្រង់​បែក​ចេញ​ពី​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ៣ (ផ្លូវ​កំពត​ទៅ​វាលរេញ) ទៅ មាន ៣២ គីឡូ ប៉ុន្តែ​ដោយ​ផ្លូវ​បត់​បែន ហើយ​ត្រូវ​ឡើង​ជា​ដរាប​ផង រថយន្ត​បើក​ពុំ​សូវ​បាន​លឿន​ប៉ុន្មាន​ទេ ។ ពី​ដើម​ខ្ពង់​រាប​បូក​គោ ជា​កន្លែង​យក​ខ្យល់​អាកាស សម្រាប់​ជន​ជាតិ​អឺរ៉ុប ដែល​ជា​អាណា​ព្យាបាល​ស្រុក​យើង គឺ​លោក​ហ្វ្រង់ ស្វា-បូដ្វាំង ជា​រ៉េស៊ីដង់សុប៉េរីយើរ នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ចាត់​សាង ហើយ​សម្ពោធ​ជា​ផ្លូវ​ការ កាល​ពី​ឆ្នាំ ១៩២៥ ។ កាល​ពី​សម័យ​កសាង​នោះ ដោយ​ទ្រង់​យល់​ថា បារាំង​រៀបចំ​ធ្វើ​ទី​សំណាក់​អាស្រ័យ យក​ធាតុ​ត្រជាក់​សម្រាប់​ពួក​គេ​ដូច្នោះ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​យើង ក៏​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​តម្រិះ​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ភ្លាម​ដែរ គឺ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សាង​អារាម​មួយ ដោយ​មាន​កូន​វិហារ​តូច​មួយ និង ចេតិយ​មួយ​ឡើង​ដែរ ។ សំណង់​វត្ត​នេះ តាំង​នៅ​លើ​ដី​ខ្ពស់​ជា​កំពូល​ភ្នំ ដ៏​មាន​ផែន​ថ្ម​ធំ​ៗ នៅ​ពាស​ពេញ ចម្លែក​ជាង​គេ គឺ​ផែន​ថ្ម​ជា​បន្ទះ​ៗ មាន​ទំហំ​បណ្ដោយ ប្រមាណ​ជាង ១០ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់​ប្រហែល​ជិត​ដប់​ម៉ែត្រ​ដែរ ។ ទ្រង់​ទ្រាយ​ផែន​ថ្ម​នេះ មាន​ភាព​សំប៉ែត ខ្ពស់​ទ្រ​ទុង​នៅ​ឃើញ​រូប​ភាព​នៃ​ថ្ម​ទាំង ៥ ផែន​នេះ មាន​សណ្ឋាន​ដូច​សំពៅ ៥ កំពុង​បើក​ក្ដោង ហើយ​ការ​កសាង​វត្ត​នេះ ក៏​ត្រូវ​ធ្វើ​នៅ​ជាប់​ផែន​ថ្ម​នេះ​ទៀត, ទើប​អ្នក​ផង​ហៅ​ទី​នេះ​តាម​សន្មត​ថា "វត្ត​សំពៅ​ប្រាំ" ។ កាល​បើ​បាន​ឈ្មោះ​នេះ​ហើយ អ្នក​ផង ក៏​ប្រឌិត​បាន​ជា​រឿង​ព្រេង​មួយ​ឡើង ដែល​ដក​ស្រង់​ពី​រឿង​មាន​ស្រាប់​មក​ហើយ គឺ​រឿង​ព្រះ​ថោង​នាង​នាគ​នោះ​ឯង មាន​ដូច​តទៅ​នេះ ៖ ក្នុង​កាល​កន្លង​យូរ​មក​ហើយ2 កាល​នោះ​មាន​ស្ដេច​ខ្មែរ​យើង​មួយ​អង្គ ព្រះ​នាម​ព្រះ​ថោង ។ រឿង​ដើម នៃ​ក្សត្រ​អង្គ​នេះ គឺ​ព្រះ​អង្គ ជា​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​មួយ​ព្រះ​អង្គ មាន​ការ​តូច​ព្រះទ័យ​នឹង​បិតា ដែល​ត្រូវ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​គោរព​បូជា​ព្រះ​អនុជ​ពៅ, ម្ល៉ោះ​ហើយ ទ្រង់​យាង​ចេញ​ពី​ព្រះ​រាជ​វាំង​ជា​មួយ​ស្ម័គ្រ​បក្ស​ពួក ចេញ​ឆ្ងាយ​ពី​រាជ​វាំង​ទៅ​ដល់​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​មួយ ដ៏​មាន​ដើម​ធ្លក​មួយ​ដើម ដុះ​នា​កណ្ដាល​វាល​ខ្សាច់​នោះ ។ ព្រះ​អង្គ បញ្ឈប់​ពលរេហ៍​នៅ​ទី​នោះ សម្រាក​ព្រះ​កាយ​នៅ​ក្រោម​ដើម​ធ្លក ។ ពេល​ព្រលឹម​ស្វាង​ឡើង ព្រះ​អង្គ​យាង​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង លំហែ​ព្រះ​កាយ​តាម​មាត់​សមុទ្រ​កាន់​តែ​ឆ្ងាយ​ទៅ​ៗ ស្រាប់​តែ​ឮ​សូរ​សំឡេង​មនុស្ស​អ៊ូអរ ព្រះ​អង្គ​ក៏​យាង​ទៅ​ជិត បាន​ជួប​នឹង​នាង​នាគ ដែល​កំពុង​នាំ​ភីលៀង​មក​កម្សាន្ត​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​នេះ ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​លួង​លោម​ប្រតិព័ទ្ធ នាង​នាគ​ក៏​ព្រមព្រៀង តែ​សុំ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​តោង​កន្ទុយ​នាគ ដើម្បី​ជ្រែក​ទឹក​ទៅ​កាន់​ឋាន​នាគ ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​បាទ​ភុជង្គនាគ ជា​ព្រះ​វរ​បិតា ។ លុះ​ព្រះ​អង្គ តាម​ព្រះ​នាង​ទៅ​ដល់​ឋាន​នាគ អស់​រយៈ​ពេល​ប្រាំ​ពីរ​ថ្ងៃ ក៏​សុំ​លា​ព្រះ​បិតា​ក្មេក នាំ​មហេសី​វិល​មក​ឋាន​មនុស្ស​វិញ ។ កាល​នោះ ព្រះ​បាទ​ភុជង្គនាគ ក៏​បាន​រៀបចំ​ប្រដាប់​ប្រដា ជា​ទ្រព្យ​មាន​តម្លៃ​ចំនួន​ប្រាំ​សំពៅ ដើម្បី​ដង្ហែ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ មក​គ្រប់​គ្រង​រាជ្យ​នៅ​មនុស្ស​លោក ។ សំពៅ​ទាំង​ប្រាំ​នេះ បើក​ក្ដោង​សំដៅ​ដល់​មាត់​សមុទ្រ ជាយ​ដែន​ប្រទេស​ហើយ ក៏​ចូល​ចត​តម្រៀប​គ្នា រើ​ប្រដាប់​ប្រដា​ចេញ​ពី​សំពៅ ហើយ​ដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទៅ រក​ទី​ណា​មួយ​មាន​ដី​ទួល​ខ្ពស់ រៀបចំ​កសាង​ជា​ទីក្រុង​ឡើង ។ ឯ​សំពៅ​ទាំង ៥ នោះ ក៏​បញ្ឈរ​ទុក​សម្រាប់​ព្រះ​អង្គ​មាន​ដំណើរ​ទៅ​ណា​មក​ណា ទ្រង់​គង់​ក្រសាល​តាម​ព្រះ​ចិន្ដា ។ ពលរេហ៍​ទាំង ៥០០ នាក់ ក៏​ដង្ហែ​ព្រះ​ថោង និង នាង​នាគ ទៅ​ចាប់​ស្ថាបនា​ទីក្រុង រាជ​និវេសន៍​ទាំង​អស់​គ្នា​ទៅ នៅ​សល់​តែ​សំបក​សំពៅ ។ លុះ​អស់​កាល​ជា​យូរ​លង់​មក​ហើយ ឆ្នេរ​សមុទ្រ ក៏​ចេះ​តែ​ស្រុត​ស្រក​ឆ្ងាយ​ទៅ​ៗ, ដី​ក៏​កាន់​តែ​ដុះ​ខ្ពស់​ឡើង​ៗ, សំពៅ​ទាំង ៥ នោះ​ក៏​កឿង​ជាប់​នឹង​ច្រាំង ហើយ​យូរ​ៗ ទៅ ក៏​រឹង​ទៅ​ជា​ថ្ម​លិច​បាត់​តួ​សំពៅ​ទៅ​ក្នុង​ដី នៅ​សល់​តែ​ក្ដោង​ទាំង ៥ ដែល​គេ​ឃើញ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ នេះ​ហើយ ជា​រឿង​ព្រេង ដែល​អ្នក​ស្រុក​ប្រឌិត​ភ្ជាប់​នឹង​ស្ថាន​ភាព​វត្ត​នៅ​លើ​ភ្នំ​បូក​គោ ។ ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​វិញ វត្ត​នេះ ពុំ​មែន​ជា​វត្ត​បុរាណ​ណាស់​ណា​ទេ គឺ​ជា​វត្ត​ថ្មី​មួយ ដែល​ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ-មុនីវង្ស ព្រះ​ចៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ទ្រង់​កសាង​ឡើង កាល​ពី គ.ស. ១៩២៤ គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​រាជការ​អាណា​ព្យាបាល​បារាំង គេ​ស្ថាបនា ទី​តំបន់​បូក​គោ ធ្វើ​ជា​ទី​លំហែ សម្រាក​យក​ខ្យល់​ត្រជាក់ តាម​ធាតុ​អាកាស​ស្រុក​អឺរ៉ុប ។ កាល​នោះ រាជការ​បារាំង គេ​បាន​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត នូវ​ទី​កន្លែង​មួយ សម្រាប់​ព្រះ​អង្គ​ស្ថាបនា​ជា​ព្រះ​រាជ​ដំណាក់​មួយ​នៅ​បូក​គោ​នោះ ដូច្នេះ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ផ្ដួច​ផ្ដើម​ព្រះ​ទ័យ កសាង​ជា​វត្ត​មួយ​នេះ​ឡើង ដោយ​ជ្រើស​រើស​យក​ទី​ទួល ដែល​នៅ​ជាប់​នឹង​ផែន​ថ្ម ៥ សន្លឹក​ធំ​ៗ នោះ សង់​ជា​ព្រះ​វិហារ​មួយ​តូច តែ​ស្អាត​ស្អំ និង ចេតិយ​តូច​មួយ​ទៀត នៅ​ពី​មុខ​ព្រះ​វិហារ​នេះ ហើយ​សន្មត​យក​នាមាភិធេយ្យ​ថា "វត្ត​សំពៅ​ប្រាំ" គឺ​យក​តាម​លំនាំ ទី​កន្លែង​លើ​ទួល​នោះ ដែល​មាន​សន្លឹក​ផែន​ថ្ម​ធំ​ៗ ដូច​ជា​ក្ដោង​សំពៅ​ប្រាំ​ផ្ទាំង ឋិត​នៅ​ត្រង់​នោះ​ស្រាប់ ។ សព្វ​ថ្ងៃ បូក​គោ ជា​ទី​មនោរម្យ​មួយ​សម្រាប់​ទេសចរណ៍​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​លំហែ សម្រាក​កាយ នៅ​គ្រប់​ពេល​ដែល​ឈប់​សម្រាក, ម្ល៉ោះ​ហើយ វត្ត​សំពៅ​ប្រាំ ក៏​ទៅ​ជា​រមណីយដ្ឋាន​មួយ ដែល​គេ​ស្គាល់​ច្រើន​ដែរ ។

Flag Counter