ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

រឿងព្រេង បឹងធំ

កាលពីព្រេងនាយមានមហាក្សត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមមិនប្រាកដ   មានកាលថ្ងៃមួយមហាក្សត្រស្ដេចទ្រង់ បើកសំពៅមួយព្រះអគ្គមហេសីទ្រង់គង់សំពៅមួយ លុះបើកសំដៅដល់បឹងធំខ្យល់បក់ខ្លាំងបោកក្រឡាប់លិចសំពៅព្រះអគ្គមហេសី ហើយព្រះអង្គទ្រង់គង់សំពៅខាងក្រោយ បានទតព្រះនេត្រទៅឃើញសំពៅព្រះអគ្គមហេសីខ្យល់បោកក្រឡាប់ ព្រះរាជាស្ដេចទ្រង់លើកបាំងព្រះនេត្រមើលបញ្ជាក់ទើបទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ ថា សំពៅព្រះអគ្គមហេសីខ្យល់បោកបក់សំពៅលិចស្លាប់ ព្រះរាជាក៏ភ្លេចភ្លាំងស្មារតី ដៃដែលកាន់ជើងគោកសំពៅក៏នៅតែបាំងជាប់នឹងព្រះនេត្រ សំពៅក៏ទៅតាមរលកបោកបក់ក្រឡាប់ស្លាប់ព្រះរាជាក្នុងគ្រានោះដែរ ។ ឯចំណែកត្រង់កន្លែងសំពៅព្រះរាជាលិច   ប្រមាណជា  ៣០  ឬ ៤០ ឆ្នាំ ដីដុះប៉ុនតួសំពៅត្រង់នោះ អ្នកស្រុកសន្មតហៅថា សំពៅលិច ដីរាបដល់សព្វថ្ងៃនេះ ត្រង់ព្រះរាជាលើកដៃបាំង គេហៅថា កោះបាំងដៃ ត្រង់សំពៅព្រះអគ្គមហេសីកឿងហៅថា កោះជ្រួយថ្ម ដល់ត្រង់កន្លែងសំពៅព្រះអគ្គមហេសីលិច ត្រង់កន្លែងនោះយូរឆ្នាំប្រហែល ៣០ ឬ៤០ ឆ្នាំ ដីដុះជាកូនកោះ ទំហំប្រហែល ៥ ម៉ែត្រ ៤ ជ្រុង កាលដែលសំពៅលិចប្រហែល ៣ ឆ្នាំ ឃើញមានត្រកៀតពួកអណ្ដែក មានស្លឹកគ្របពីលើត្រង់កន្លែងសំពៅលិច វេលាណាទឹកពេញពោរខ្ពស់ឡើង ត្រកៀតកំប្លោកក៏អណ្ដែតខ្ពស់ឡើង រដូវទឹកស្រក  ត្រកៀតក៏ស្រកតាមទឹក ស្ថិតនៅកន្លែង ដដែលវិញ ប្រហែល ៣០ ឬ ៤០ ឆ្នាំ ទើបដីដុះជាកោះឡើង ឯត្រង់កន្លែងនោះដីដុះមានសណ្ឋានតាមរាងសំពៅដែលលិច ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតបឹងនោះមានគេថែរក្សាការពារ មិនឲ្យអ្នកស្រុកជិតឆ្ងាយចុះនេសាទកម្មក្នុងបឹងនោះទេ លុះដល់ខែផល្គុន ឬខែចេត្រ ទើបគេហ៊ានចុះនេសាទកម្មក្នុងបឹងនោះ  ទាំងទ្រូ  ទាំងមងសំណាញ់ ឆ្នុក លប ព្រួល ជាដើម ។ បើកាលណាយកព្រួលទៅរាំងទុកមួយយប់ ព្រឹកឡើងព្រួលអណ្ដែត បើបង់សំណាញ់ទៅក្នុងទឹកឡើងដាច់សំណាញ់ ពួកនេសាទកម្មធ្វើអស់តម្រិះគ្មានបានមច្ឆាជាតិ គឺត្រីក្នុងបឹងនោះមួយសោះឡើយ  ហើយមានខ្លះឈឺក្អួតចង្អោរ ខ្លះទៀតឈឺក្ដៅផ្សេងៗ ។ល។ ដោយមានសេចក្ដីភិតភ័យជាខ្លាំងគ្រប់គ្នា ខ្លះក៏បន់ស្រន់តាមទំនៀមផ្សេងៗ ស្រាប់តែខ្មោចចូលនៅសង្វៀន ឡើងច្រៀងរាំជាក្បាច់ថា អ្នកទាំងពួងទៅនេសាទក្នុងទីទឹករបស់យើង មិនសុំយើងៗ នៅថែក្សាទីទឹកនេះយូរហើយ គេសួរទៅអស់លោកនៅត្រង់កន្លែងណា ឆ្លើយថា យើងនៅត្រង់កន្លែងកោះសំពៅលិច យើងជាស្រី អ្នកដែលសួរនាំ សូមអស់លោកកុំប្រកែប្រកាន់មនុស្សលោក សូមឲ្យជាគ្រប់គ្នាទៅ កាលពីដើមយើងមិនដឹងទីទឹកនោះលោកយាយនៅថែរក្សា ឥឡូវមនុស្សលោកដឹងហើយ លោកយាយថា អើបើគាល់យើងហើយ ត្រូវធ្វើតាមបង្គាប់យើងឲ្យបានគ្រប់គ្នា ក៏ទទួលតាមបង្គាប់ដូចតទៅនេះ ត្រូវសង់រោងប្រក់ក្បឿងត្រង់កណ្ដាលកោះ រោងនោះមានសសរបួន ក្នុងសសរមួយៗ មានប្រវែង ១២ ម៉ែត្រ សង់រួចឲ្យរៀបស្លាធម៌ ១ គូ បាយសី ១ គូ ទៀន ៥ ធូប ៥ ក្បាលជ្រូក ១ បង្អែម បាយសម្ល ភ្លេងខ្មែរ ១ វង់ ។  ដែលបានធ្វើតាមសព្វគ្រប់ តាមបង្គាប់លោកយាយនោះ ជំងឺដែលយាយីទាំងប៉ុន្មានក៏បានស្បើយគ្រប់ៗ គ្នា ។ ដល់រដូវខែផល្គុន ឬខែចេត្រកាលណា មុននឹងចុះនេសាទកម្មក្នុងបឹង ត្រូវរៀបស្លាធម៌ បាយសី ក្បាលជ្រូក លេងភ្លេងខ្មែរឲ្យឱឡារិក រៀបពិធីធ្វើបុណ្យលេងភ្លេងខ្មែរឲ្យបានសព្វគ្រប់ ទើបមេសង្វៀនសុំទីទឹកនេសាទកម្មមច្ឆាជាតិ  ហើយគេនាំគ្នាចុះនេសាទកម្ម គឺទាំងព្រួល មង  អញ្ចង សំណាញ់ លប ទ្រូ ។ល។ នឹងបានដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ក៏បានសេចក្ដីសុខសប្បាយគ្រប់ៗគ្នា ។ ម្យ៉ាងទៀតអ្នកដែលមានដំណើរតាមជើងទឹក បើឆ្លងកាត់តាមបឹងនោះ ពុំនឹកឈ្មោះលោកយាយទៅមុនទេ នឹងមានសេចក្ដីអន្តរាយ ខ្យល់ព្យុះលិចទូក ឬវង្វេងផ្លូវដោយសេចក្ដីភិតភ័យផ្សេងៗ  អ្នកទៅបន់ជិតឆ្ងាយសព្វថ្ងៃ មានសេចក្ដីកោតខ្លាចលោកយាយគ្រប់ៗគ្នា ។ កោះលោកយាយ អ្នកស្រុកឃើញមានលលាដ៍ក្បាលមនុស្សប៉ុនតួបាត្រជាច្រើន សព្វថ្ងៃនេះតាមចាស់ៗព្រឹទ្ធាចារ្យបានតំណាលតៗគ្នាមកថា កាលអំពីដើមឡើយ មានបុរសម្នាក់ជាអ្នកកម្សត់ ពេលធ្វើទានម្ដងៗ រកចាន ថាស តុ នឹងដាក់រៀបប្រគេនចង្ហាន់លោកឆាន់ដោយវេទនា លុះវេលាថ្ងៃមួយ ស្រាប់តែលោកយាយចាស់ស្លៀកពាក់ស្អាត ទៅនិយាយប្រាប់អ្នកកម្សត់ថា បើមានអាសន្នធ្វើបុណ្យខ្វះចាន ថាស តុ ផើង ទៅសុំខ្ចីលោកយាយចុះ កន្លែងនៅត្រង់រូងកោះសំពៅលិច មុននឹងទៅខ្ចីធ្វើស្លាធម៌ ១ គូ សុំខ្ចីទុកមួយយប់ ព្រឹកឡើងទៅយកចុះ អ្នកកម្សត់បានធ្វើស្លាធម៌ ១ គូ ទៅសុំខ្ចីទុក ១ យប់ ដូចពាក្យលោកយាយបង្គាប់ លុះដល់ព្រឹកឡើងអ្នក កម្សត់ទៅឃើញ ចាន ថាស តុ ផើង នៅមុខរោង ជញ្ជូនយកទៅផ្ទះដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងវេលាធ្វើបុណ្យ វេលាធ្វើបុណ្យឆ្លងហើយចប់ ក៏រៀបចំលាងជូតយ៉ាងស្អាត ជញ្ជូនយកមករៀបដាក់ខាងមុខរោង ហើយអុជទៀននិយាយដល់ឈ្មោះលោកយាយថា ចាន ថាស តុ ផើង យកមកថ្វាយគ្រប់ចំនួនវិញដដែល  សូមលោកយាយពិនិត្យឲ្យសព្វគ្រប់ចុះ ហើយត្រឡប់វិលដល់ផ្ទះកាលណា អ្នកតំបន់ជិតខាងក៏ឆោឡោយ៉ាងឱឡារិក  ដោយសេចក្ដីជឿជាក់ពិតៗ អ្នកទាំងនោះក៏មានសញ្ញាកត់ទុក នៅថ្ងៃក្រោយជាវេលាមានអាសន្ននឹងធ្វើតាមរបៀបយ៉ាងនេះជាពុំខាន ដល់ថ្ងៃក្រោយៗ មានអ្នកត្រូវការធ្វើបុណ្យ ក៏ធ្វើស្លាធម៌ ១ គូ ទៅសុំខ្ចីដូចគ្នានឹងអ្នកមុន ក៏បានដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ក្នុងបឹងធំនោះ បើក្រឡេកមើលទៅឃើញស្រមោលទឹករលកដោយដុំៗ កោះលោកយាយ នៅចំពាក់កណ្ដាលអាស្រមខ្ពស់ទ្រនុងកណ្ដាល     កោះនោះទទឹងបណ្ដោយឆ្ងាយអនេកលន្លុងលន្លោចវាលអស្ចារ្យ រដូវប្រាំងរដូវវស្សាគង្គាកាលណា គ្មានស្រកស្រុត មច្ឆាតូចធំច្រើនកុះករ  រហឹម ធារពុំដែលរឹង មច្ឆា បក្សា និងបក្សី ពឹងពាក់អាស្រ័យជាអាហារ ។ មានទំនៀមម្យ៉ាងឡើងថា ក្នុងបឹងនោះ អ្នកស្រុកមានសេចក្ដី ហាម ឃាត់ អស់ពពួកអ្នកតំបន់ជិតឆ្ងាយដែលមានដំណើរឆ្លងកាត់បឹងនោះមុននឹងឆ្លងត្រូវនឹកដល់ឈ្មោះលោកយាយជាមុន ទើបឆ្លងកាត់បឹង នោះបាន បើពុំបាននឹកឈ្មោះលោកយាយទេ នឹងខ្យល់ព្យុះចុះអ័ព្វងងឹត រលកបោកក្រឡាប់លិចទូកស្លាប់ជាច្រើន ។ បើពុំនោះសោតទៅជាវង្វេងរកកោះរកត្រើយពុំឃើញក្នុងបឹងនោះ សព្វថ្ងៃអ្នកស្រុកនិយមជឿជាក់ទុកជាទំនៀមទម្លាប់ធ្វើតៗគ្នាមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។

-ចប់់-

រឿងព្រេង នាងនាយចង្ក្រាន

កាលណោះ មានមហាសេដ្ឋីម្នាក់ពោះម៉ាយ បានរៀបការជាលើកទីពីរជាមួយនឹងស្រីម្នាក់ដ៏ល្អឯកធ្វើជាភរិយា ។ នាងនោះមានកូនស្រីពីរនាក់មានមុខដូចគ្នាបេះបិទ ។ ចំណែកលោកសេដ្ឋីមានកូនស្រីដើមម្នាក់ ដែលមានលក្ខណៈសុភាពរាបសារ ហើយស្រឡាញ់ម្ដាយចុងដូចជាម្ដាយខ្លួនបង្កើត ។ ប៉ុន្តែ នាងម្ដាយចុងដែលជាអសប្បុរស ក៏តែងច្រណែនធ្វើបាបនាងកូនដើមជាអនេក ។ ហើយបានដាក់កម្រិតឲ្យបំពេញមុខការគ្រប់ជំពូកនៅក្នុងផ្ទះ គឺឲ្យជូតក្ដារ លាងចាន បោកអ៊ុតខោអាវ ជូតសំអាតបន្ទាប់ខ្លួន និងកូនសំណព្វទាំងពីរ ហើយចាត់ឲ្យនាងដេកនៅតែក្នុងជង្រុកលើចំបើងដ៏ស្កៀបរមាស់ ។ នាងកញ្ញានេះមានទុក្ខគ្រាំគ្រាក្នុងខ្លួនតែឯកឯង នាងពុំហានជម្រាបលោកបិតា ឡើយ ដោយមានសេចក្ដីកោតក្រែងដល់ម្ដាយចុង ។ ពេលធ្វើការ នាងកញ្ញាតែងនៅពួនធ្វើតែម្នាក់ឯងក្នុងផ្ទះបាយ ។ ហេតុដូច្នោះហើយ ទើបនាងបុត្រីច្បងបានសន្មតហៅចំអកថា នាងកញ្ជះចង្រ្កាន ។ ប៉ុន្តែនាងបន្ទាប់ហៅថា នាងនាយចង្រ្កាន ។ ពិតមែនតែនាងមានសម្លៀកបំពាក់ពុំគប្បី គង់នាងនៅល្អឆើតជាងបងជាបុត្រីម្ដាយចុងទាំងពីរ ។

សម័យមួយ ព្រះរាជបុត្រព្រះចៅសោយរាជ្យ បានប្រកាសអញ្ជើញអស់ពពួកកញ្ញាទាំងឡាយដែលជាបុត្រីមហាសេដ្ឋី និងនាម៉ឺនធំតូចទាំងឡាយចូលមករាំកម្សាន្តនៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់ ។ នាងកញ្ញាបុត្រីចុងរបស់មហាសេដ្ឋីក៏ត្រូវគេអញ្ជើញទៅដែរ ព្រោះនាងទាំងពីរនេះ មានឈ្មោះល្បីឯកក្នុងនគរ ។ នាងទាំងពីរក៏បានប្រុងប្រៀបសម្លៀកបំពាក់យ៉ាងល្អទុកជាមុនស្រេច ។ លំដាប់នោះហើយ ដែលនាងនាយចង្រ្កានត្រូវទទួលងារអ៊ុតសំអាតសម្លៀកបំពាក់ឲ្យបង ។ មាតាបានប្រើឲ្យគេអញ្ជើញជាងមកកាត់បូរសក់ឲ្យបុត្រីទាំងពីរ និងតែងខ្លួនតាមសម័យ ។ ពេលនោះបងទាំងពីរក៏បានប្រាប់សេចក្ដីអំពាវនាវរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ដល់នាងនាយចង្រ្កាន ហើយក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យនាងកាត់សក់កន្ទ្រើងនោះចោលចេញជា មួយផង ។  កំពុងកាត់  នាងបងទាំងពីរក៏និយាយចំអកទៅថា  "យើមេនាយចង្រ្កាន តែងខ្លួនទៅព្រះរាជដំណាក់មហោស្រពដែរ ! ហ៎ យ៉ាងណាទៅ បើគេឃើញស្រីកញ្ជះចង្រ្កាន មកច្របូកក្នុងហ្វូងអ្នកមានមុខមាត់ធំៗយ៉ាងនេះ !” ។ នាងនាយចង្រ្កាននឹកខ្មាសសំដីបងណាស់ ប៉ុន្តែនាងពុំមានតបដោយកំហឹងសោះ  នាងគ្រាន់តែអង្វរថា  "សូមបងកុំចំអកឲ្យខ្ញុំ"  តែប៉ុណ្ណេះ ។ នាងទាំងពីរដោយសេចក្ដីអំនួតដ៏ក្រៃលែង ក៏ភ្លេចភ្លាំងអាហារម្ហូបចំណីអស់ពីរថ្ងៃ ។ រាល់ពេល គេឃើញនាងទាំងពីរអង្គុយឆ្លុះកញ្ចក់មួយម្នាក់តាក់តែងខ្លួន ។ ដល់កាលបរិច្ឆេទ នាងទាំងពីរក៏បានបណ្ដើរគ្នាយ៉ាងប្រិមប្រិយទៅទីប្រជុំនោះ ចំណែកនាងនាយចង្រ្កានដែលមានសេច- ក្ដីអន្ទះអន្ទែងចង់ទៅជាខ្លាំង ក៏ខំដើរតាមមើលបងរហូតដល់ផុតកន្ទុយភ្នែក ។ មានចំណង់ណាស់ នាងក៏ទៅជាស្រែកយំ នឹកតូចចិត្តតែខ្លួនឯង ។ មួយរំពេចស្រាប់តែមានស្រីម្នាក់រូបរាងស្អាតចេញខ្លួនមកបង្ហាញនាង សួរ អំពីដំណើរដែលនាងយំនោះ ។ នាងកញ្ញាពុំបានប្រាប់ ហើយរឹងរឹតតែយំស្រណោះស្រណោកជាខ្លាំង ។ ដោយអំណាចចិន្តាទិព្វរបស់នាងទេពធីតា ដែលជាម្តាយចិញ្ចឹមរបស់នាងនាយចង្រ្កាន ធីតាយល់ហេតុពិតថា នាងកញ្ញាមានចំណង់ទៅលេងទីប្រជុំនឹងគេ ។ ទើបនាងនិយាយលួងលោមថា "អើកូនស្រីម្ដាយ នាងច្បាស់ជាចង់ទៅកម្សាន្តជាមួយគេហើយ ! ឯងនេះកុំស្មានថាគ្មានសំណាងឲ្យសោះ កុំយំចាំម្ដាយបើកឲ្យទៅ"។ តមក នាងទេពធីតាក៏នាំនាងនាយចង្រ្កានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ ហើយស្រដីទៅថា "ចូរកូនស្រីចូលទៅក្នុងសួនច្បារបេះផ្លែក្រូចមួយយកមកឲ្យម្ដាយ" ។ នាងនាយចង្រ្កានមានអំណរពេក ក៏ចុះទៅរកបេះផ្លែក្រូចបានមួយយ៉ាងទុំរលោងមកជូននាងទេពធីតា ដោយគិតក្នុងចិត្តថា តើផ្លែក្រូចនោះនឹងធ្វើយ៉ាងណាទៅឲ្យខ្លួនបានទៅទីប្រជុំនឹងគេនោះ ។ នាងទេពធីតាទទួលផ្លែក្រូចពីដៃបុត្រីចិញ្ចឹមហើយ ក៏បកយកសាច់ចោលចេញអស់ ទើបទាញចង្កឹះទិព្វវាយចង្អុលសែកអាគម ។ មួយរំពេចសំបកក្រូចក៏ប្រែភេទទៅជាតួរទេះទូរមួយយ៉ាងថ្មីស្រឡាង ។ តមកនាងទេពធីតាក៏ចូលទៅលើក ហឹបតូចមួយ ហើយមានកណ្ដុរ ៦ ។ ធីតាប្រាប់ឲ្យបុត្រីបើកគម្របបង្ហើបឲ្យចេញម្ដងមួយៗ ទើបយកចង្កឹះទិព្វវាយលើខ្នងកណ្ដុរឲ្យប្រែភេទទៅជាសេះយ៉ាងធំធាត់ទាំង ៦ សម្រាប់ អូសរទេះ ។ បានដូច្នោះហើយ នាងកញ្ញាក៏ស្រដីទៅធីតាជាមាតាចិញ្ចឹមថា "ចាំខ្ញុំទៅរកចាប់កណ្ដុរប្រែងមួយមកជូន ដើម្បីសែកឲ្យបានជាអ្នកបររទេះ !”។ នាងទេពធីតាមានអំណរណាស់ក៏តបថា "អើប្រពៃណាស់កូនស្រី ឯងទៅរកចាប់ យកឲ្យឆាប់មក" ។ នាងនាយចង្រ្កានក៏បានទៅយកទ្រុងអង្គប់កណ្ដុរប្រែងមួយ ដែលមានកណ្ដុរបីនៅក្នុងនោះ មកឲ្យមាតាទេពរើសយកមួយមកសែកឲ្យទៅជាអ្នកបររទេះម្នាក់យ៉ាងចំណាន ។ ហើយនាងធីតាបង្គាប់ទៅបុត្រីទៀតថា"ចូរកូនរត់ទៅក្នុងសួនច្បារឯងនឹងបានប្រទះឃើញបង្គួយប្រាំមួយនៅជើងរបង ចូរឯងចាប់យកមកឲ្យឆាប់" នាងកញ្ញាស្ទុះរត់ទៅរកឃើញហើយក៏ចាប់យកមកជូនមាតា ហើយ សែកមួយរំពេចឲ្យទៅជាអ្នកបម្រើទាំង ៦ យ៉ាងរម្យទម ។ ស្រេចហើយ នាងទេពធីតាប្រាប់ទៅបុត្រីថា "ឥឡូវបានហើយ ចូរ កូនទៅលេងនឹងគេចុះ" ។នាងបុត្រីស្រីដីថា"អ្នកម៉ែឲ្យកូនទៅទាំងកខ្វក់ យ៉ាងនេះ" ។ ថាដូច្នោះភ្លាម នាងទេពធីតាក៏យកចង្កឹះទិព្វពាល់ទៅលើខ្លួននាង ។ មួយរំពេច សម្លៀកបំពាក់ចាស់ក៏ប្រែភេទជាថ្មី ហើយអង្គនាងក៏ស្រោចស្រពទៅដោយគ្រឿងអលង្ការមាន ខ្សែក ខ្សែដៃ មាស ពេជ្រចិញ្ជៀនភ្លឺចិញ្ចាច ។ ធីតាហុចស្បែកជើងកែវមួយគូឲ្យបុត្រីពាក់  ហើយ ផ្ដាំផ្ដាច់ថា "ចូរកូនកុំនៅឲ្យហួសដល់អធ្រាត្រ  បើកូនមិនត្រឡប់មកឲ្យទាន់ពេលវិញទេ រទេះនោះមុខជាទៅជាសំបកក្រូច សេះទៅជាកណ្ដុរ បម្រើទៅជាបង្គួយ ហើយសម្លៀកបំពាក់ថ្មី ក៏ទៅជាចាស់ដូចដើមវិញ" ។ នាងបុត្រីទទួលពាក្យនាងទេពធីតាថា នឹងវិលមកឲ្យទាន់ពេលវេលាដូចបណ្ដាំ ។ ដល់ក្នុងព្រះរាជដំណាក់ អ្នកផងបានឲ្យដំណឹងដល់ព្រះអង្គម្ចាស់ថា មានព្រះនាងក្សត្រីម្នាក់ជិះរទេះទូរចូលមកដល់ហើយ ។ ឮដូច្នោះព្រះអង្គម្ចាស់ក៏យាងចេញមកទទួល ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ទ្រង់ហុចដៃទទួលនាងឲ្យចុះមកដី ហើយទ្រង់អញ្ជើញចូលទៅក្នុងមន្ទីរកម្សាន្ដ ។ មួយរំពេច សូរសម្លេងភ្លេងក៏ស្ងាត់ស្ងៀម ។ គេឮតែសូរមាត់សរសើរគ្រប់ៗគ្នា ចំពោះសេចក្ដីល្អឆើតរបស់នាងនាយចង្រ្កានដាច់គេឯង ។ កុំថាឡើយដល់ទៅព្រះរាជា ដែលទ្រង់ជរាទៅហើយនោះ ក៏គង់តែទ្រង់គយគន់ទតរំពៃមកលើរូបនាង ហើយទ្រង់សរសើរចំពោះភក្រ្តព្រះអគ្គមហេសីថា ទ្រង់តាំងពីឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិមកពុំដែលបានប្រទះឃើញកញ្ញាស្រស់ល្អឆើតយ៉ាងនេះសោះ។  ស្រីៗទាំងអស់ខំផ្អៀងផ្អងគយគន់សម្លៀក បំពាក់ប្លែករបស់នាងពុំដាក់ភ្នែកសោះ ខ្លះខំចំណាំគំរូ ដើម្បីនឹងជួលជាងដៃឯកឲ្យកាត់តាម នៅពេលដែលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ បានអញ្ជើញឲ្យនាងអង្គុយនៅកន្លែងដ៏ឧត្តម ហើយក៏ទ្រង់អញ្ជើញឲ្យក្រោកឡើងរាំជាមួយព្រះអង្គ ។ ភ្លឹកនឹងអង្គនាង ព្រះអង្គម្ចាស់ភ្លេចទាំងសោយចំណីផ្សេងៗ ដែលគេលើកយកមកថ្វាយ ។ នាងកញ្ញាក៏បានក្រោកដើរទៅជិតបងស្រីទាំងពីរ ដែលភាំងពុំស្គាល់នាងដល់បន្តិចសោះ ហើយគំនាប់ទទួលសេចក្ដីរាក់ទាក់យ៉ាងស្និទ្ធស្នាល ។  បន្តិចមកនាឡិកាចង្អុលម៉ោង ១១  សែសិបប្រាំនាទី នាងកញ្ញាគំនាប់លាភៀវទាំងអស់ ព្រមទាំងថ្វាយបង្គំលាព្រះរាជាវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញ តាមបណ្ដាំនាងមាតាទេព ។ ដល់ផ្ទះហើយ នាងក៏ចូលទៅសំពះអរគុណមាតាទេព ។ នាងបានរ៉ាយរ៉ាប់ប្រាប់អំពីដំណើររបស់នាង និងសេចក្ដីឆ្ងល់របស់អ្នកទាំងអស់ ។ នាងជម្រាបមាតាទេពថា ព្រះអង្គម្ចាស់សូមអញ្ជើញនាងទៅកម្សាន្តនៅថ្ងៃស្អែកទៀត។ កំពុងតែនិយាយស្រាប់តែឮសូរមាត់បងស្រីមកគោះទ្វារហៅ ។ នាងនាយចង្រ្កានស្ទុះចេញទៅទទួលបងដោយធ្វើជាស្ងាបហើយយក ដៃឈ្លីភ្នែក មានសញ្ញាដូចជាទើបនឹងក្រោកពីដេកសើងមម៉ើងដូច្នោះ ។ មួយរំពេច បងស្រីម្នាក់អួតទៅនាងថា "នាយចង្រ្កានអើយ ! បើឯងទៅមន្ទីរសំណាក់ផង ប្រហែលជាឯងនឹកប្លែកអស្ចារ្យដូចបងជាពុំខាន ព្រោះមានព្រះនាងក្សត្រីកញ្ញាម្នាក់រូបល្អឆើតរកស្រីក្រមុំប្រៀបគ្មាន ហើយចេះគួរសមសុភាពរាបសារ ទាំងបានគួរសមចែកផ្លែក្រូចដល់យើងទាំងពីរស៊ីផង យ៉ាងស្និទ្ធស្នាលគ្មានឆ្មើងទេ នាងនាយចង្រ្កានក៏ធ្វើជាសួរឈ្មោះព្រះនាងក្សត្រីនោះ" ។ ប៉ុន្តែបងទាំងពីរតបមកវិញថា គេពុំដែលឃើញព្រះនាងនោះសោះជាអង្វែងមកហើយ ព្រះអង្គម្ចាស់ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ ភ្លេចទាំងក្រយាស្ងោយ ទន់ដៃជើងអស់ ។ នាងនាយចង្រ្កានធ្វើជាសើចតបទៅវិញថា  "យី ! ល្អណាស់ហ្ន៎ !  ធ្វើម៉េចទៅឲ្យខ្ញុំបានឃើញផង ឱ ! បើដូច្នោះ សូមបងមេត្តាឲ្យខ្ញុំខ្ចីអាវចាស់ពណ៌លឿងមួយមក" ។ នាងបងស្រដីពេបជ្រាយទៅថា ហ៎ ! អីក៏គ្រាន់បើម្ល៉េះមីកញ្ជះចង្រ្កាន ឯងស្មានថាអញភ្លើនឹងឲ្យឯងខ្ចីផ្តេសផ្ដាសយ៉ាងនេះឬ " ។ ស្អែកឡើង នាងកញ្ញាទាំងពីរបានតែងខ្លួនទៅមន្ទីរប្រជុំកម្សាន្តទៀត ។ ចំណែកនាងនាយចង្រ្កានក៏បានស្លៀកពាក់យ៉ាងល្អលើសលុបជាងថ្ងៃមុន ឡើងជិះរទេះសេះដដែលបរចេញទៅ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ពេញទៅដោយសេចក្ដីត្រេកត្រអាល ក៏បានមកអង្គុយជិតប្រកៀក ពិភាក្សានឹងនាងនាយចង្រ្កានក្សត្រីយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល សប្បាយហួសប្រមាណ នាងកញ្ញាភ្លេចពាក្យបណ្ដាំមាតាទេព ។ លុះនាឡិកាវាយម៉ោង ១២ គត់ នាងស្មានតែម៉ោង ១១ ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែមួយរំពេចមក ស្រាប់តែនាងក្រោកឈរ ឡើងសំពះគំនាប់លាភ្ញៀវ ព្រមទាំងព្រះមហាក្សត្រនូវព្រះអគ្គមហេសី ស្ទុះរត់ចេញមកក្រៅជាប្រញាប់ ។  ឆ្ងល់ពន់ពេក  ព្រះអង្គម្ចាស់ក៏ដេញតាមនាងមកក្រៅ ប៉ុន្តែទ្រង់តាមពុំទាន់នាង ។ រហ័សដូចព្រួញ នាងកញ្ញាភ្លាត់ស្បែកជើងមួយចំហៀងធ្លាក់នៅលើឥដ្ឋ  ។  ព្រះអង្គម្ចាស់ទ្រង់ស្ទុះទៅរើសយកមកទុកយ៉ាងប្រពៃ ។ នាងនាយចង្រ្កានដើរត្រឡប់មកផ្ទះវិញនៅសល់តែស្បែកជើង មួយចំហៀងជាលំអ ។ សម្លៀកបំពាក់នាងប្រែភេទទៅជាចាស់កខ្វក់ដូចដើម ចំណែករទេះសេះ និងបម្រើ ក៏ក្លាយភេទទៅជាសត្វកណ្ដុរបង្គួយរត់បាត់អស់ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់បានបញ្ជាក់សួរអ្នកយាមទ្វារថា មានឃើញរទេះព្រះនាងក្សត្រីបរចេញទៅតាមទ្វារទេ ។ នាយឆ្មាំទ្វារទូលតបថា បានឃើញតែស្រីកម្សត់ ស្លៀកសំពត់អាវចាស់ម្នាក់រត់ចេញទៅតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានភាពជាកូនអ្នកស្រែស្មោះ ។ លុះនាងបងទាំងពីរត្រឡប់មកដល់ផ្ទះវិញ នាងនាយចង្រ្កានក៏សួរបញ្ជាក់អំពីសេចក្ដីសរសើរដល់ព្រះនាងក្សត្រីពីថ្ងៃមុននោះ ។ នាងទាំងពីរបានរ៉ាយ រ៉ាប់រឿងប្រាប់ថា ព្រះនាងកញ្ញានោះ ប្រដាប់រឹងរឹតតែល្អជាងថ្ងៃមុនទៅទៀត ប៉ុន្តែដល់នាឡិកាវាយម៉ោង ១២ គត់ ស្រាប់តែព្រះនាងស្ទុះរត់ចេញភៀសខ្លួនបាត់ទៅ ។ ហើយដោយរហ័សពេក ព្រះនាងក៏របូតស្បែកជើងម្ខាងធ្លាក់នៅលើឥដ្ឋ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ក៏បានរើសស្បែកជើងកែវនោះទុក ហើយទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យទៅដល់ព្រះនាងជាខ្លាំងសឹងផ្ទំពុំលក់។ រំលងប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក     ដោយសេចក្ដីអន្ទះអន្ទែងទប់ពុំបានព្រះអង្គម្ចាស់ក៏បានអំពាវនាវគ្រប់តំបន់ ដល់កញ្ញាទាំងឡាយដែលមានទំហំជើងត្រូវនឹងស្បែកជើងនោះ នឹងបានឋានន្តរជាទីអគ្គមហេសី ។ ក្រុម ព្រះញាតិវង្សទាំងអស់ បាននាំបុត្រីមកលជើងនឹងស្បែកជើងនោះ ប៉ុន្តែពុំមានត្រូវដល់ម្នាក់សោះ ។ បន្ទាប់មកដល់វេនពួកបុត្រី ឧត្តមមន្រ្តីរហូតដល់មន្រ្តីជាន់ទាប ប៉ុន្តែពុំមានល្មមជើងសោះ ។ គេក៏បាននាំបុត្រីលោកមហាសេដ្ឋីទាំងបីយកទៅឲ្យលទៀត ។ លុះឃើញបងប្រឹងស៊កពុំចុះ នាងនាយចង្រ្កានបន្លឺវាចា ដោយស្គាល់ជាក់ជាស្បែកជើងរបស់ខ្លួនឡើងថា "មើលឲ្យខ្ញុំលមើលតើប្រពៃទេ" ។ ឮដូច្នោះ នាងបងទាំងពីរក៏នាំគ្នាសើចចំអកឲ្យនាងប្អូន ។ អ្នកប៉ាវគងក៏សូមអញ្ជើញឲ្យនាងនាយចង្រ្កានចូលមកលស្បែកជើងនោះ ។ នាងកញ្ញាក៏បានចូលទៅអង្គុយនៅកន្លែងដ៏សមគួរមួយ ហើយនាយតម្រួតក៏ទាញស្បែកជើងយកមកឲ្យនាងពាក់ល ។ នាងកញ្ញាទទួលសុពណ៌បាទមកពាក់ត្រូវក្លំគ្មានចន្លោះ ។ អ្នកទាំងអស់ព្រមទាំងបងស្រីទាំងពីរ ក៏នាំគ្នាភាំងឆ្ងល់សម្លឹងមើលមុខនាងនាយចង្រ្កានភ្លឹសៗ ។ ដើម្បីសហេតុឲ្យរឹងរឹតតែប្រាកដឡើង នាងក៏ដកទាញយក ស្បែកជើងដូចគ្នាមួយចំហៀងទៀតពីហោប៉ៅ មកពាក់បង្ហាញអ្នកទាំងអស់ឲ្យឃើញជាក់ថាជារបស់នាងពិតៗ ហើយកាន់តែស្ងើចវាសនានាងទៅទៀត ។មួយរំពេច នាងទេពធីតាជាមាតាចិញ្ចឹមក៏បានមកដល់ទីនោះ ។ នាងយកចង្កឹះទិព្វពាល់ទៅលើសម្លៀកបំពាក់ប្រាណនាង ។ មិនបានទាំងមួយជំទាស់ដៃផង ស្រាប់តែសំពត់អាវចាស់កខ្វក់ប្រែភេទទៅជាហូលឌិនចរល្បាប់ដ៏ភ្លឺរលើបរលោង ប្រដាប់នូវខ្សែមាសពេជ្រស្រោចស្រប់ទាំងកាយនាង ធ្វើឲ្យនាងបងទាំងពីរស្គាល់ជាក់ថា នាងនាយចង្រ្កាននេះហើយដែលក្លែងខ្លួនជាព្រះនាងក្សត្រី កាលដែលខ្លួនបានឃើញកោតគោរពសរសើរនៅក្នុងព្រះរាជមន្ទីរមហោស្រពនោះ ។ ទើបនាងទាំងពីរតក់ស្លុតឥតឧបមា នឹកខ្មាសប្អូនពេក ស្ទុះចូលទៅក្រាបឱបជើងនិយាយអង្វរសូមទោសកុំឲ្យនាងប្រកាន់ឲ្យសោះ កាលដែលខ្លួនបានធ្វើបាបមើលងាយពេបជ្រាយទាំងប៉ុន្មានអំពីមុននោះ ។ នាងនាយចង្រ្កានក៏ចាប់លើកបងទាំងពីរឲ្យក្រោកឈរឡើង ហើយនិយាយរាក់ទាក់បញ្ជាក់ថា ខ្លួនគ្មានកំហឹងគំនុំគុំគួនអ្វីឡើយ គឺពិតជានៅស្រឡាញ់បងដូចបងបង្កើតពោះមួយៗជីវិត ។ ក្បួនប៉ាវគងក៏បានរៀបដង្ហែនាងនាយចង្រ្កាន ចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំង ថ្វាយចំពោះព្រះភក្រ្តព្រះអង្គម្ចាស់ ព្រមទាំងព្រះវររាជបិតាមាតានូវព្រះញាតិវង្ស និងនាម៉ឺនសព្វមុខមន្រ្តីធំតូច ដែលរង់ចាំទទួលនៅទីនោះ ។លុះដល់ពេលាល្អ ព្រះរាជាក៏បានរៀបអភិសេកព្រះរាជបុត្រ និងនាងកញ្ញានាយចង្រ្កាន ជាទីអគ្គមហេសីយ៉ាងមហោឡារិក ។ លំដាប់មក ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ផ្ទេររាជ្យឲ្យព្រះរាជបុត្រគ្រងស្នង ហើយនាងនាយចង្រ្កាន  ក៏ឡើងឋានន្តរជាព្រះម្ចាស់ក្សត្រីយ៉ាងប្រាកដ   ។ ព្រះនាងក៏បាននាំបងស្រីទាំងពីរ ចូលទៅនៅក្នុងមហាប្រាសាទជាមួយ ហើយនៅថ្ងៃអភិសេកជាមួយនោះ ព្រះនាងក៏បានរៀបការបងទាំងពីរនាក់ ឲ្យទៅនាម៉ឺនកម្លោះឯកយ៉ាងស្តុកស្ដម្ភ អង់អាច ក្នុងព្រះរាជវាំងជាស្រេច ។

ចប់

 

១៤. រឿងព្រេង ក្ងាន និង កំពឹស

មិត្តពិសោធដោយយកស្រូវមួយក្លាំ ហើយកប់កូនកំពឹសមួយនៅក្នុងនោះ យកទៅឲ្យក្ងានស៊ី តើវាដូចម្តេចទៅ ? នោះមិត្តនឹងឃើញសត្វបក្សីស៊ីស្រូវដោយឥតដោយកំពឹសសោះ ។ តើមកពីអ្វី ? វាខ្លាចពុលឬ ? មិនដូច្នោះទេ គឹក្ងានគោរពដឹងគុណកំពឹស ដូចមាននិទានតទៅនេះ ៖ក្នុងកាលសម័យពីព្រេងនាយយូរលង់ហើយ មានសេដ្ឋីម្នាក់ជាអ្នកបរបាញ់ តែងត្រាច់ចរដោយសេះទៅក្នុងព្រៃជ្រៅមួយ ដើម្បីបាញ់ម្រឹគីម្រឹគា និងអស់បក្សាបក្សី ។ នៅដំបូកមួយដាច់ស្រយាល នៅក្រោមដើមរាំង ញ្រនសេដ្ឋីបានគយគន់ជាញឹកញាប់ ឃើញពស់មួយគូញីឈ្មោលស្រឡាញ់គ្នារួមជីវិតមួយ ។ ពេលដែលពស់ជាភរិយាសកហើយ ខ្លួននៅខ្ចីទន់ទុរន់ទុរាទៅរកស៊ីពុំរួច,  ពស់ឈ្មោលជាប្ដីតែងលូនទៅរកអាហារ ពាំយកមកផ្ដល់បញ្ចុកឲ្យពស់ប្រពន្ធ រហូតដល់រឹងប៉ឹង មានកម្លាំងកំហែងមាំទាំ ទើបទៅរកស៊ីទាំងគូ ។ ពេលមួយ វេលាដែលសេដ្ឋីញ្រនជិះសេះមកដល់ដំបូកពស់ឈ្មោលដែលមានខ្លួនខ្សោយ ទើបនឹងសកសំណកថ្មីៗ ធ្វើក្បាលងីងើភ្នែកភ្លឹសៗ ដូចជាទន្ទឹងនរណាមួយដែលជាត្រួយជីវិតវាប្រាកដ ។ ញ្រនអ្នកមានដឹងជាក់ក្នុងចិត្តថា សត្វអាសិរពិសឈ្មោលនេះ ចាំមើលផ្លូវប្រពន្ធវា ដែលប្រហែលជាផ្លាស់វេនគ្នា ទៅរកចំណីមកបញ្ចុកប្ដីសម្លាញ់វាហើយមើលទៅ ។ គិតដូច្នោះ ញ្រនសេដ្ឋីក៏បង្ហួសជំនិះទៅមុខទៀត ។ មិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន ស្រាប់តែញ្រនឃើញពស់មួយគូលូនទន្ទឹមគ្នាធ្វើរេរាៗមកពីនាយ ។ ញ្រនយល់ជាក់ជាពស់ញី គឺពស់ប្រពន្ធពស់ឈ្មោលដែលសកនៅនាដំបូក ។ ញ្រនកាត់យល់ក្នុងចិត្តភ្លាមថា មេពស់ញីនេះគ្មានពាំយកអ្វីក្នុងមាត់ទៅផ្ដល់ឲ្យប្ដីសោះ បែរជាធ្វើម្ញិកម្ញក់នាំឈ្មោលសហាយទៅលឿនស្លៅ គួរឲ្យសង្ស័យថា មុខជាវានាំអានេះទៅប្រហារឬព្យាបាទប្តីកំសត់ទន់ខ្សោយនៅឯរូងជាប្រាកដ  ។  គិតយល់ដូច្នោះ  ញ្រននឹកថា ឱហ្ន៎ !  សត្វតិរច្ឆានអើយ អីក៏សាមាន្យដូចមនុស្សលោកម្ល៉េះហ្ន៎ ! វេលាឯងមានទុក្ខ គ្នាជាប្ដីឈ្មោលខំត្រាច់រកអាហារ មិនខ្លាចនឿយហត់ មិនខ្លាចស្លាប់យកមកឲ្យស៊ី ដើម្បីស្មន់មកយាយីគ្នាទៅវិញ ឱហ្ន៎ ! ចិត្តញី ! ចិត្តអីក៏ឆ្លុះម៉្លេះ ! នេះបានចំជាចិត្តកាំបិត ចិត្តកាំភ្លើង ចិត្តអាវុធ គិតមកដល់ត្រង់នេះ ញ្រនសេដ្ឋីនឹកសង្វេគអាណិតដល់ជីវិតសត្វឥតទោសនៅឯនាយ ក៏តាំងគំនិតថា នឹងបាញ់អាចោរសាមាន្យពស់ឈ្មោលជាសហាយមីញីនេះឲ្យបាន កុំឲ្យវាទៅព្យាបាទយាយីគេខ្សោយ ។ ញ្រនក៏យឹតធ្នូដំឡើងព្រួញបាញ់តម្រង់ទៅពស់ឈ្មោល តែ.. តែអកុសលអ្វី ខណៈនោះពស់ញីចិត្តយក្សនាំខ្លួនវារឹបមកទទួលផ្លែព្រួញដល់សេចក្ដីស្លាប់ ដោយកម្លាំងថ្វីដៃមច្ចុរាជភ្លាម ។ ពស់សហាយស្លាំងកាំងមិនដឹងនឹងទៅឯណា ក៏គេចលូនភ្លាមមួយរំពេច, ប្រាស់យកតែអាយុទៅក្នុងគុម្ពោតព្រៃ ។ ញ្រននឹកស្ដាយក្រោយ  ក៏បរសេះទៅមុខទៀត ដើម្បីទៅរកព្រឹក្សាធ្វើទ្រនំស្នាក់បរបាញ់បានយូរថ្ងៃ។ ថ្លែងឯពស់ឈ្មោលជាប្ដីពស់ញីចិត្តចោរ មើលផ្លូវប្រពន្ធយូទៅៗ រហូតដល់យប់ក៏មិនឃើញមកវិញ ទើបនឹកថា ប្រហែលប្រពន្ធរងគ្រោះ ឬមានភ័យយ៉ាងណា គិតតែពីសោកសង្រេង អាឡោះអាល័យម្នាក់ឯង   លុះកន្លងពេលបន្តិចទៅមានកម្លាំងល្មម ពស់នេះក៏លូនតិចៗចេញទៅរកប្រពន្ធ ហើយក៏ប្រទះឃើញដេកស្លាប់នៅលើធរណី ដោយមានព្រួញយ៉ាងមុតមួយជាប់នឹងក្បាលប្រឡាក់ឈាមស្រមក ។ ពស់កំសត់ខ្សឹកខ្សួលអួលអាក់យំសស្រាក់ឯកោ ។ ក្រោយមកពស់នេះក៏ស្រងក្លិនព្រួញ ដឹងជាក់ជាញ្រនសេដ្ឋី ជិះសេះជិតរន្ធខ្លួនបាញ់ប្រពន្ធស្លូតត្រង់ឥតទោសស្លាប់ទទេៗ ក៏នឹកឆួលឆេះក្នុងបេះដូង តាំងគំនុំថានឹងទៅដល់ផ្ទះញ្រននេះចឹកវាឲ្យស្លាប់ដូចបំណង ។ សត្វឥតវិចារណញ្ញាណនេះ លូនតាមស្នាម និងក្លិនជើងសេះថយក្រោយរហូតទាល់តែដល់ផ្ទះសេដ្ឋីចិត្តបុណ្យ។ ក៏លូនឡើងទៅលើផ្ទះស្ងាត់ៗ ទៅពួននៅជិតទត្រង់សំយាប ចាំឲ្យសេដ្ឋីត្រឡប់មកពីបរបាញ់ នឹងលោតមកចឹកបញ្ចូលពិសឲ្យស្លាប់តៃហោងដូចបំណង ។ឯនាយសេដ្ឋីញ្រន លុះគម្រប់ថ្ងៃត្រឡប់ពីព្រៃមកផ្ទះ, គាប់ជួនថ្ងៃពស់រង់ចាំលើទនាសំយាបនោះ គាត់មិនឡើងចូលក្នុងផ្ទះ តាមហោណាំងមុខដូចសព្វមួយដងទេ,គាត់ឡើងតាមជណ្ដើរក្រោយចូលទៅក្នុងផ្ទះ ។ ដោះអាវជូតញើសស្រួលបួល សេដ្ឋីមកប្រជុំញាតិផៅគាត់នៅកណ្ដាលផ្ទះ ហើយនិយាយរាប់រៀបនូវអស់រឿងចៅពស់កម្សត់ប្ដីប្រពន្ធ រហូតដល់គាត់សម្លាប់មេញីសាហាវ ដោយឥតបំណងសោះនោះ ។  ពស់ឈ្មោលដែលចិត្តកន្ទះរាហើយពេញទៅដោយទោសៈលុះបានត្រងត្រាប់ស្ដាប់ឮនូវសេចក្ដីពិតនៃមរណភាពយ៉ាងអាសអាភាសរបស់ប្រពន្ធខ្លួនដូច្នេះ, វាក៏ទន់ចិត្តនឹកអរគុណសេដ្ឋីញ្រន ដោយយល់ថា "អើហ្ន៎" គំនិតអញពេញជាបាប អញគិតនឹងប៉ងខុសការពិតស្រឡះ លោកសេដ្ឋីនេះចិត្តបុណ្យ ចង់ជួយយកអាសាជីវិតអញសោះបើគាត់កុំបាញ់មេចោរអន្យតិរ្ថិយនេះស្លាប់ទេ,កុំអីវានឹងនាំសហាយមកខាំសម្លាប់អញកម្លាំងខ្សោយទន់ខ្លួនទេឬ ! ឱ! លោកនេះមានគុណធំចម្បងដល់អញណាស់ អញត្រូវតែសងគុណលោកឥឡូវឲ្យសមបំណង ។ ថាហើយ ពស់កំសត់ក៏ហាមាត់ក្អែរនូវដុំគជ់មួយគ្រាប់ទម្លាក់មកឲ្យសេដ្ឋីហើយក៏លូនចុះទៅលំនៅជាសុខសាន្ត ។ សេដ្ឋីអរណាសដោយបានរើសយកនូវដុំគជ់នេះហើយយកមករក្សាទុកនឹងខ្លួនយ៉ាងឋិតថេរ។តាំងពីថ្ងៃសេដ្ឋីបានដុំគជ់នេះមក សោតប្បសាទក៏ប្រែជាចេះស្ដាប់នូវភាសាសត្វទាំងឡាយ ដែលប្រាស្រ័យឆ្លើយឆ្លងគ្នាឥតចន្លោះឡើយសេដ្ឋីរីករាយណាស់។ ថ្ងៃមួយសេដ្ឋីត្រូវធ្វើដំណើរចូលទៅភូមិមួយដាច់ស្រយាលដែលខ្លួនធ្លាប់ទៅ។ ពេលទៅដល់ភូមិគាប់ជួនជាល្ងាច សេដ្ឋីមិនចូលទៅស្នាក់ផ្ទះមិត្តអ្នកមានៗទេ គាត់ចូលទៅផ្ទះបុរសភរិយាស្វាមីមិត្តគាត់ម្នាក់ដែលក្ររហាម នៅខ្ទម ដំបូលប្រក់មេឃមានត្រឹមតែក្ងានមួយគូញីឈ្មោល ជាទ្រព្យក្រោមផ្ទះប៉ុណ្ណោះ ។ បុរសប្ដីប្រពន្ធអរកខិបកខុបរៀបបាយទឹកអម្រស់អម្រ មកជូនមិត្តសេដ្ឋីពិសា។ នាយសេដ្ឋីនៅស្នាក់ផ្ទះនេះក្នុងយប់នោះ។នាកណ្ដាលអាធ្រាត្រស្ងាត់ បុរសជាប្ដីនិយាយទៅកាន់ភរិយាថា "ឯងអើយឥឡូវមិត្តយើងគេអ្នកមានធំមកលេងនឹងយើងៗ គ្មានបានម្ហូបអ្វីឆ្ងាញ់ពិសាជូនគេពិសាសោះពីល្ងាចមិញ ។ ឥឡូវស្អែកនេះ ពេលព្រឹក យើងនឹងឃាត់មិត្តយើងឲ្យគេនៅពិសាបាយមួយពេលនឹងយើងទៀត ។ ភរិយាឆ្លើយថា  "អើហ្ន៎  អ្នកអើយ  បើលុយគ្មាន  ខ្លួនក្រយ៉ាងនេះ តើ ស្អែកយើងបានអីជូនលោកសេដ្ឋីពិសា  មានតែអំបិលប្រហុកដូចពីម្សិលទៀត!” ។ ប្ដីឆ្លើយកាត់ថា "ឯងអើយគិតអីក៏វែងម៉្លេះ ស្លឹកគ្រៃ, ម្ទេស,  ខ្ទឹម,  ឆ្នាំង,  ចង្រ្កាន,  ទឹក,  ភ្លើង  យើងមានស្រេចហើយ   ឯក្រោមផ្ទះ ក្នុងទ្រុងក្រោមកន្លែងយើងនេះ ក្ងានយើងមួយគូទុកវាធ្វើអ្វីចាប់វាមួយសម្លាប់ស្លស្លុកទៅខ្វះអីម្ហូបឆ្ងាញ់នៅមុខសោះ!”។ប្រពន្ធឮដូច្នោះក៏អស់សំណើចហើយសាទរនាំគ្នាដេកទម្រាំព្រឹកនឹងសម្រេច រឿងនេះ ។ ថ្លែងឯក្ងានប្ដីប្រពន្ធទាំងគូនៅក្នុងទ្រុងក្រោមដំណេកម្ចាស់វា លុះឮការពិគ្រោះប្ដីប្រពន្ធ តម្រូវសម្លាប់មួយដូច្នោះ ក៏ដេកលែងលក់ នឹកស្រណោះស្រណោក យំស្រែកប្រាស្រ័យគ្នាជាភាសាសត្វដូច្នេះ  "ឱប្អូនសម្លាញ់ដួងជីវិតបងអើយនេះគឺសំដីក្ងានប្ដី, ឥឡូវម្ចាស់ថា សម្លាប់មួយមិនដឹងជាប៉ះលើរូបនរណាទេអូន !" ។ "ឱបងបណ្ដូលជីវិតប្អូន បើប៉ះលើរូបប្អូននោះ ប្អូនបន់ណាស់ សូមឲ្យទេវតាលោកទុកជីវិតបងចុះ !” ។ "ទេ, ទេ ! ប្អូនព្រលឹងមាសតន់ ឲ្យគេចាប់បងចុះ សោះបើគិតឲ្យតែជីវិតពៅនៅ !” ។ "ឱមាសស្នេហ៍បងអើយ បើយ៉ាងនេះ សូមឲ្យលោកម្ចាស់ចាប់យើងទាំងពីរ សម្លាប់មូលគ្នាទៅ សោះនឹងបាត់មួយនៅមួយ ទៅយើងនឹងទៅជួបគ្នាខាងមុខទៀត" ។ ការយំសោកនេះមិនតិចតួច ក៏លាន់ឮដល់ត្រចៀកសេដ្ឋីដែលកំពុងផ្ទៀងស្ដាប់តាំងពីសម្លេងមួយម៉ាត់ដំបូង ។ សេដ្ឋីនឹកអណោចអធម្មដល់ជីវិតនៃគូសង្សាររួមជីវិតនៃសត្វក្ងានទាំងពីរ ។ គាត់គិតថា ឱហ្ន ! ជីវិតគេជីវិតឯង សត្វក៏ដូចមនុស្ស, មានការស្នេហា, មានសេចក្ដីតក់ស្លុតរន្ធត់នឹងការស្លាប់ជាងអ្វីទាំងអស់, មានចិត្តស្រឡាញ់ជីវិតលើសលុបក្នុងលោក, ចុះខ្លួនអញអីក៏អាក្រក់ខ្លាំងម្ល៉េះ ចូលមកជម្រកនេះ ធ្វើឲ្យអំពល់ដល់សេចក្ដីសុខ  និងសុភមង្គលរបស់ក្ងានកម្សត់នេះម្ល៉េះ ! ... សេដ្ឋីត្រិះរិះយ៉ាងនេះរហូតដល់លង់លក់ទៅ ។ លុះភ្លឺស្រាងៗឡើង គាត់ក៏ក្រោកពីដំណេកចូលទៅផ្ទះបាយ ស្រាប់តែឃើញប្ដីប្រពន្ធកំពុងដាំទឹកក្ដៅលើជើងក្រានមួយថ្លាងធំ គាត់លាន់មាត់ថា "នែភ្ញាក់ពីថ្មើរណា ចុះដាំទឹកធ្វើអ្វី ?” ។ បាទអញ្ជើញទៅទម្រេតវិញទៅ នៅងងឹតណាស់ ទុកតាម តែខ្ញុំចុះកុំបារម្ភមិត្ត" ។ "ទេៗ ! ខ្ញុំដឹងហើយ មិត្តធ្វើអីហ្នឹង ។  “បាទ ខ្ញុំប្តីប្រពន្ធបម្រុងធ្វើក្ងានទុកធ្វើម្ហូបជូនពិសាព្រឹកនេះណា៎" ។ "ឱទេៗកុំៗ ! កុំមិត្ត ! កុំ ! ខ្ញុំមិនទទួលទានទេ ! ជីវិតគេក៏ដូចជាជីវិតយើង កុំអំពល់នឹងខ្ញុំ បើគ្មានអ្វី ចាំភ្លឺមានអ្នកទ្រនូលគេទូលអម្រស់អម្រមក ធ្វើតែបន្តិចឲ្យខ្ញុំបានហើយ !” ។ ប្ដីប្រពន្ធក៏ត្រេកអរតាមសំដីឃាត់របស់សេដ្ឋី ហើយក៏នាំគ្នាមកអង្គុយនៅមុខផ្ទះ ចាំមើលទ្រនូលពេលព្រឹក ។ គាប់ជួនមួយរំពេចនោះ មានស្រ្ដីម្នាក់ទូលកំពឹសបឹងមួយកញ្ជើមក សេដ្ឋីក៏បង្គាប់ឲ្យទិញមួយកញ្ចប់ យកមកធ្វើម្ហូបអាស្រ័យជាមួយគ្នាយ៉ាងអភិរម្យ ។ ក្ងានទាំងពីររួចពីសេចក្ដីស្លាប់ដោយសារគុណកំពឹសនេះឯង ទើបវាសច្ចាថា "តាំងពីថ្ងៃនោះមក  វាដឹងគុណកំពឹសជានិច្ច  វាមិនត្រូវស៊ីកំពឹសជាអ្នកមានគុណទេ !” ។ លុះចំណេរក្រោយមក សេដ្ឋីក៏ទទួលអនិច្ចកម្ម ដំណឹងយ៉ាងរន្ធត់នេះបានឮដឹងដល់ក្ងានទាំងគូដែលសេដ្ឋីជួយឲ្យរួចជីវិត ដោយចេះស្ដាប់ភាសាវា វាទាំងពីរក៏នាំគ្នាកាន់មរណសញ្ញា សងគុណសេដ្ឋី ដោយមានឆ្នូតខ្មៅមួយនៅរោម ។ យ៉ាងនេះហើយទើបមានក្ងានខ្លះរហូតមកដល់ឥឡូវនេះមានពណ៌រោមខ្មៅដុំៗ គឺវាកាន់ទុក្ខ ។

 

* * *

 

រឿងសត្វចាប និងដំរីស្ដ

កាលពីព្រេងនាយ មានមេចាបមួយធ្វើសំបុកក្រាបក្រុងកូនខ្ចីនៅជើងភ្នំមួយ ត្រង់ផ្លូវដំរីដើររកស៊ី ។ ថ្ងៃមួយ មានដំរីព្រៃមួយហ្វូង ដើររកស៊ីទៅដល់សំបុកមេចាបៗ ឃើញហ្វូងដំរីដើរត្រង់មកចំសំបុកខ្លួនភិតភ័យខ្លាំងណាស់ ក្រែងដំរីជាន់កូនស្លាប់ ក៏ហើរយ៉ាងប្រញាប់ទៅកាងស្លាប គោរពចំពោះមុខដំរីជាមេហ្វូងនិយាយអង្វរថាសូមលោកអាណិតមេត្តាកុំដើរជាន់កូនខ្ញុំដ្បិតវានៅតូចណាស់មិនទាន់ដុះស្លាបក្រាស់ ហើរទៅណារួចទេ ។ ឯដំរីជាមេហ្វូងឆ្លើយថា អើមិនអីទេ!ឯងកុំភិតភ័យអី ចាំអញជួយការពារឲ្យកូនឯងបានរួចរស់ជីវិត ប្រាប់ហើយក៏ដើរទៅឈរជ្រែងជើងពីលើសំបុកចាប ប្រាប់ដំរីឯទៀតជាបរិវារឲ្យនាំគ្នាចៀសសំបុកចាបហួសអស់ទៅ កូនចាបក៏បានរួចពីសេចក្ដីស្លាប់ ។ ទើបដំរីមេហ្វូងផ្ដាំមេចាបថា នៅមានដំរីស្ដមួយទៀត ដើរមកខាងក្រោយតែម្នាក់វា អាស្ដនោះសាហាវណាស់  បើវាមកដល់សំបុក  ចូរឯងខំអង្វរកឲ្យមែនទែន ក្រែងវាអាណិតអាសូរឯងខ្លះ ផ្ដាំរួចដើរហួសទៅ ។ មេចាបឃើញកូនខ្លួនរួចរស់ជីវិត ត្រេកអរណាស់ និយាយសរសើរនិងអរគុណដំរីមេហ្វូងយ៉ាងក្រៃលែង ។ មិនយូរប៉ុន្មាន ដំរីស្ដសាហាវនោះ ដើរមកដល់សំបុកមេចាបៗ ចូលទៅកាងស្លាបគោរពអង្វរសុំជីវិតកូនដូចលើកមុន ។ ដំរីស្ដស្រែកគំហកមេចាបថា  "ម៉េចក៏ហងឯងមកធ្វើសំបុកទុកកូនត្រង់ផ្លូវអញដើរ អញជាន់សម្លាប់កូនហងឯងឥឡូវហើយ មិនអាណិតទេ កុំថាតែខ្លួនមួយពីរប៉ុណ្ណោះ សូម្បីចាបរាប់ម៉ឺនសែន ក៏អញជាន់ឈ្លីតែនឹងជើងឆ្វេងមួយឲ្យល្អិតខ្ទេចខ្ទីដែរ អញមិនបាច់ជាន់នឹងជើងទាំងបួនទេ" ថារួចស្ទុះទៅជាន់ឈ្លីកូនចាបស្លាប់ភ្លាម ល្អិតល្អោចទាំងសំបុកទៀត រួចវានោមដាក់អណ្ដែតឆ្អឹងឆ្អែងរោមកូនចាបហូរទៅតាមទឹកនោមវា វាសើចក្អាកក្អាយសប្បាយចិត្តដើរហួសទៅ ។ មេចាបឃើញដូច្នោះ គេចហើរទៅទំលើមែកឈើក្បែរទីនោះ យំសោកបោកខ្លួនអាឡោះអាល័យស្ដាយកូនខ្លាំងណាស់ ស្រែកជេរប្រទេចដំរីស្ដថា នែអាពាលកំណាច ! ពេលនេះអាឯងសប្បាយចិត្តចុះ អាឯងអាងខ្លួនធំ អាងមានកម្លាំងខ្លាំងជាងអញ អាធ្វើតាមអំពើពាលទៅចុះ មិនយូរប៉ុន្មានទេ គង់តែអានឹងដឹងកម្លាំងអញជាចាបមិនខាន ។ មេចាបជេរប្រទេចដំរីរួច ហើរទៅរកពឹងក្អែកជាសម្លាញ់ និយាយរឿងរ៉ាវដំរីជាន់សម្លាប់កូនឲ្យក្អែកស្ដាប់ តាំងពីដើមដល់ចប់ ហើយអង្វរក្អែកឲ្យទៅចឹកចោះភ្នែកដំរីស្ដ ។ ក្អែកអាណិតមេចាបណាស់ នឹកក្ដៅក្រហាយខឹងស្អប់ដំរីស្ដយ៉ាងខ្លាំង ឆ្លើយថា "សម្លាញ់កុំព្រួយ ចាំខ្ញុំជួយឲ្យបានដូចចិត្ត" ថារួចហើរទៅរកដំរីស្ដ ឃើញហើយទៅទំលើក្បាលចឹកចោះភ្នែកដំរីទាល់តែធ្លុះបែកប្រស្រីទាំងពីរហូរឈាមរហាម ហើយមេចាបទៅនិយាយពឹងរុយទៀត ។ រុយទទួលយកអាសារ ទៅពងដាក់ភ្នែកដំរីកើតជាដង្កូវចោះបែងភ្នែកឲ្យដំបៅទាល់តែខ្វាក់ទៅ ។ មេចាបទៅពឹងកង្កែបឲ្យជួយទៀត ។ កង្កែបទទួលជួយ ក៏ឡើងទៅស្រែកយំលើភ្នំក្បែរមាត់ជ្រោះជ្រៅ ឯដំរីខ្វាក់ស្រេកទឹកណាស់ដើរស្វះស្វែងរកទឹកផឹក ឮសូរកង្កែបយំ សំគាល់ថាជាត្រពាំងទឹកក៏ដើរយ៉ាងលឿនតម្រង់ទៅដល់ជ្រោះ រអិលជើងមុខនឹងដុំថ្មរមៀលធ្លាក់ក្នុងជ្រោះស្លាប់គ្រានោះទៅ ។ មេចាបឃើញដំរីស្ដធ្លាក់ទៅក្នុងជ្រោះភ្នំស្លាប់ហើយ នឹកត្រេកអរណាស់ ស្រែកផ្ចាញ់ផ្ចាលដំរីថា "នែអាដំរីពាល កម្លាំងកាយបើទុកជាខ្លាំងយ៉ាងណា ក៏មិនអាចធ្វើការគ្រប់ជំពូកឲ្យសម្រេចបានដែរ, កម្លាំងបញ្ញាទើបអាចសម្រេចកិច្ចការសព្វគ្រប់បាន សូម្បីភ្នំធំខ្ពស់ក៏អាចរំលាយឲ្យរាបស្មើនឹងផ្ទៃផែនដីបានដែរ" ។ មេចាបថារួចហើយ ក៏ហើរចេញទៅ ។ និទានមេចាបសម្លាប់ដំរីស្ដនេះ ដើម្បីបញ្ជាក់សេចក្ដីឲ្យឃើញច្បាស់ថា ការសាមគ្គីរួបរួមគ្នា តែងធ្វើកិច្ចការដែលធំៗ ធ្ងន់ៗ ក្រៗ ឲ្យសម្រេចបានដូចជាមេចាប, ក្អែក, រុយ និងកង្កែប តែបួនរូបប៉ុណ្ណោះ  រួមគ្នាជាកម្លាំងមួយ អាចសម្លាប់ដំរីសាបានដោយងាយ តាមកម្លាំងបញ្ញារបស់វា ។ អតីតនិទាននេះ ជារឿងខាងគតិលោក ។ ចំណែករឿងខាងគតិធម៌វិញ ក៏មានចែងទុកថា អ្នកផ្ចាញ់កិលេសមារជាសឹកសត្រូវនៅក្នុងខ្លួនក្ដី អ្នកធ្វើបុណ្យទានទាំងពួង មានកសាងវត្ត, វិហារ, សាលា ជាដើមក្ដី ក៏តែងបានសម្រេចដោយសារកម្លាំងសាមគ្គីព្រមព្រៀងគ្នា ដូចមានសេចក្ដីក្នុងអបរិហានីយសូត្រ គម្ពីរអង្គុត្តរនិកាយ សត្តកនិបាតថា ៖ សម័យពុទ្ធកាល វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃព្រះបាទអជាតសត្រូវ ក្រុងរាជគ្រឹះ បានចូលទៅគាល់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ! ព្រះបាទអជាតសត្រូវ មានព្រះរាជបំណងនឹងលើកកងទ័ពទៅវាយក្សត្រដែនវជ្ជី ជាដែននៅជិតគ្នា ឲ្យខ្ទេចខ្ទីនៅក្នុងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ ។ ព្រះបរមសាស្ដាទ្រង់ត្រាស់ថា"ម្នាលព្រាហ្មណ៍! ក្សត្រដែនវជ្ជី គេព្រមព្រៀងគ្នាប្រព្រឹត្តអបរិហានីយធម៌ ជាធម៌ដឹកនាំអ្នកប្រតិបត្តិតាមមិនឲ្យវិនាសសាបសូន្យ ឲ្យមានតែសេចក្ដីសុខចម្រើនយ៉ាងបរិបូណ៌ គេឧស្សាហ៍ប្រជុំប្រឹក្សាគ្នាពីកិច្ចរបស់ប្រទេស គេស្រុះស្រួលគ្នាជួយធ្វើកិច្ចការជាសាធារណប្រយោជន៍ គេគោរពកោតក្រែង ជឿស្ដាប់ព្រះរាជបញ្ជានៃព្រះមហាក្សត្ររបស់គេគ្រប់ប្រការ គេកាន់ច្បាប់សម្រាប់ប្រទេសរបស់គេយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ គេមិនហ៊ានធ្វើអ្វីតាមអំពើចិត្តគេឡើយ, អាស្រ័យការប្រព្រឹត្តបរិហានីយធម៌ទាំងនេះហើយ បានជាដែនវជ្ជីមានសេចក្ដីសុខចម្រើនយ៉ាងក្រៃលែង មិនដែលមានសត្រូវណាទៅប្រមាថពាធា សង្កត់សង្កិនបានឡើយ ទោះបីសត្រូវនោះមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លាយ៉ាងណាក៏ដោយ" ។ វស្សការព្រាហ្មណ៍ស្ដាប់ព្រះពុទ្ធដីកាចប់ហើយ មានចិត្តត្រេកអរណាស់ ក្រាបថ្វាយបង្គំលាព្រះទសពលត្រឡប់ទៅក្រាបទូលព្រះបាទអជាតសត្រូវ សូមទ្រង់ជ្រាបអំពីអបរិហានីយធម៌ របស់ក្សត្រដែនវជ្ជីគ្រប់ប្រការ ។

* * *

 

Flag Counter