ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

ការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃក្នុងសម័យបុរាណ

 

 

 

សេចក្ដីជូនដំណឹង

សូមគោរពនិមន្ត និងអញ្ជើញចូលរួមស្ដាប់បាឋកថាប្រចាំខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ ក្រោមប្រធានបទ «ការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃក្នុងសម័យបុរាណ៖ ករណីសិក្សាអំពី ទម្រង់ស័ក្តិ និងការតែងតាំងមន្ត្រីសង្ឃ » ដោយលោក ស៊ឹម សុវណ្ណមុនី អ្នកស្រាវជ្រាវ នាថ្ងៃសៅរ៍ ទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ វេលាម៉ោង៩ព្រឹក។

សង្ខេប៖

តាំងពីក្នុងរជ្ជកាលព្រេងនាយ ការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាភារៈរបស់ព្រះមហាថេរ ១ រូប មានសមណស័ក្តិជាន់ខ្ពស់ជា «សម្តេចព្រះសុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី» ជាប្រមុខសង្ឃ គង់នៅវត្តក្នុងព្រះរាជធានី ដោយមានព្រះរាជាគណៈ និងឋានានុក្រម ជាសហការី ។ ដោយឡែក ការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃខេត្តក្រៅ ជាភារៈរបស់ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ផ្ទាល់ ដែលតមកបានទទួលងារជា «ព្រះសង្ឃរាជខេត្តក្រៅ» ឬ «ព្រះសង្ឃនាយកខេត្តក្រៅ» និងចុងក្រោយគឺ «ព្រះមេគណខេត្តក្រៅ» ដោយមានឋានានុក្រម ជាសហការី ជួយសម្រេចសង្ឃកិច្ចផង។

 នៅសម័យកណ្តាល រវាងសតវត្សរ៍ទី១៦ រហូតដល់សម័យកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលសង្ឃឆ្នាំ១៩៤៣ ការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃនៅប្រទសកម្ពុជា នៅប្រកាន់តាមរបៀបបុរាណ ដែលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ និងមានការកែប្រែតិចតួចបំផុត។ ជាឧទាហរណ៍៖ ព្រះរាជាគណៈក្នុងតំណែងមានចំនួនពុំទៀងទាត់, នៅខេត្តក្រៅ ព្រះសង្ឃដែលបានទទួលងារជា «សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ, សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ, សម្តេចព្រះ, អ្នកសម្តេចព្រះ ... ។ល។ មានចំនួនច្រើនអង្គ, ការតែងតាំងឋានន្តរងារមន្ត្រីសង្ឃខេត្តក្រៅ ជារឿយគឺស្ទួនងារគ្នា។ លើសពីនេះ ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីមួយដែលទំនងជាកើតឡើងនៅរវាងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៩ គឺការតែងតាំងមន្ត្រីសង្ឃទាំងនៅក្នុងរាជធានី និងខេត្តក្រៅ ដោយភ្ជាប់ជាមួយរឋានន្តងារ និងទម្រង់ស័ក្តិ (ដែលមានលក្ខណៈស្ទើរតែដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅនឹងទម្រង់ស័ក្តិនៃមន្ត្រីរាជការខាងអាណាចក្រ)។ ក្នុងនោះ ទឡ្ហីកម្មមួយ ដែលអ្នកប្រវត្តិវិទូខ្មែរ និងបរទេសជាច្រើនរូប បានលើកឡើងអំពីព្រឹត្តិការណ៍ដ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយគឺ «ព្រះសង្ឃពាក់ស័ក្តិ» ដោយផ្អែកទៅលើស្នាដៃ «សាស្ត្រាល្បើករបាក្សត្រផែន្តីឱទៃរាជាអង្គចាន្ទ់» នៅគ.ស.១៨៥៥ របស់កវីសង្ឃ ១រូប ព្រះនាម ពេជ្ញ ជាព្រះសង្ឃរាជខេត្តក្រៅ ជាចៅហ្វាយគណ និងជាអធិបតីសង្ឃក្នុងខេត្តបារាយណ៍ ដែលទទួលការតែងតាំងងារជា «ព្រះបទុមបារមី» ជាមួយនឹង «ស័ក្តិ ៨ ហ៊ូពាន់»; ដែលរហូតមកសព្វថ្ងៃនេះ ប្រស្នាអំពី «ព្រះសង្ឃពាក់ស័ក្តិ» ដែលសំដៅទៅលើ «ទម្រង់ស័ក្តិនៃមន្ត្រីសង្ឃ» នេះ មិនទាន់ត្រូវបានបកស្រាយនៅឡើយ។

 បាឋកថានេះ នឹងធ្វើការបកស្រាយត្រួសៗ អំពីរបៀបនៃការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃក្នុងសម័យបុរាណ ដោយផ្តោតសំខាន់លើ៖ ឋានន្តរងារ និងចំនួន នៃព្រះរាជាគណៈក្នុងតំណែង និងជាពិសេសគឺ ទម្រង់ស័ក្តិនៃមន្រ្តីសង្ឃទីព្រះរាជាគណៈទាំង៤ ថ្នាក់ (ព្រះរាជាគណៈសម្រាប់ឯក ថ្នាក់ទ្រទូងរ័ត្ន, ថ្នាក់ចតុស្តម្ភ, ទីឱភាសព្រះរាជនិមន្តន៍, ទីឃ្លាំងធម៌ ។ល។) និងសមណស័ក្តិពិសេស, (សរុបរួមចំនួន ៥៦ រូប, មានឋានន្តរស័ក្តិខ្ពស់បំផុត ១០ ហ៊ូពាន់, ទាបបំផុត ៧ ហ៊ូពាន់) និងឋានានុក្រម (ដែលមានលក្ខណៈទៀងទាត់ និងមានទម្រង់ស័ក្តិដូចគ្នា), ដោយរួមទាំងទម្រង់ស័ក្តិមន្ត្រីសង្ឃខេត្តក្រៅមួយចំនួន និងរបៀបនៃការតែងតាំងមន្ត្រីសង្ឃគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ដោយភ្ជាប់បន្តិចជាមួយនឹងកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលសង្ឃឆ្នាំ១៩៤៣ ដែលបន្តមានឥទ្ធិពលជាលក្ខណៈពិសេសរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

 ខ្ញុំសង្ឃឹមថា បាឋកថាស្តីអំពី «ការគ្រប់គ្រងគណៈសង្ឃក្នុងសម័យបុរាណ» ដោយសិក្សាលើ «ទម្រង់ស័ក្តិ និងការតែងតាំងមន្រ្តីសង្ឃ» នេះ នឹងដោះស្រាយបានខ្លះៗ អំពីប្រស្នា «ព្រះសង្ឃពាក់ស័ក្តិ» របស់អ្នកប្រវត្តិវិទូខ្មែរ និងបរទេស ដែលបានលើកឡើងក្នុងបរិបទមុនៗ និងម្យ៉ាងទៀត បាឋកថានេះ នឹងបានជាពន្លឺខ្លះសម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិព្រះពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងកាលអនាគតជាក់ជាពុំខានឡើយ។

សូមចូលរួមបាឋកថាតាម Google Meet តាមរយៈការស្កេន QR កូដដែលមាននៅលើបណ្ណប្រកាស។

សូមចុចលើលីងខាងក្រោម ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មាននានាពីពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ តាមតេឡេក្រាម។

https://t.me/BuddhistInstitute

sorsokny[at]gmail.com

www.budinst.gov.kh

 

 

 

 

ពិធីប្រគល់គោរម្យងារនាមាភិធេយ្យ៍ ជូនអគ្គមហាឧបាសិកាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ សុខ អ៊ីម

រសៀលថ្ងៃចន្ទ ៩រោច ខែចេត្រ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស. ២៥៦៥ ត្រូវនឹង ថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ ឯកឧត្តម ឈិត សុខុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងធម្មការ និងសាសនា និងលោកជំទាវ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត វិសាមញ្ញ និងពេញសមត្ថភាព នៃសាធារណរដ្ឋ សហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា និងលោកជំទាវ ប្រចាំនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីប្រគល់គោរម្យងារនាមាភិធេយ្យ៍ ជូនអគ្គមហាឧបាសិកាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ សុខ អ៊ីម ជាមហាសទ្ធម្មជោតិក ធ ជ ដោយក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ នៃសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានការយាង-និមន្ត អញ្ជើញចូលរួម សម្តេចព្រះរាជាគណៈ សម្តេចព្រះសង្ឃនាយករង ឯកឧត្តម លោកជំទាវ រដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ ព្រះថេរានុថេរៈគ្រប់គ្រប់ព្រះអង្គ នាយកខុទ្ទកាល័យ ព្រះមេគណខេត្ត អគ្គនាយក ប្រធាននាយកដ្ឋាន និង ភ្ញៀវជាតិ-អន្តរជាតិ។

  ថ្លែងក្នុងឱកាសនោះដែរ ក្នុងនាមក្រសួងធម្មការ និងសាសនា និងក្នុងនាមឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តីសូមគាំទ្រយ៉ាងមុតមាំចំពោះការប្រគល់ជូននូវ  គោរម្យងារនាមាភិធេយ្យ៍ ជូនអគ្គមហាឧបាសិកាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ សុខ អ៊ីម ជា មហាសទ្ធម្មជោតិក ធ ជ   ដោយ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ នៃសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា និងបានរៀបចំពិធីប្រគល់ដោយផ្ទាល់នៅពេលនេះ បានរួមចំណែកអភិវឌ្ឍជាតិ ស្របតាមគោលនយោបាយជាយុទ្ធសាស្រ្ត របស់រាជរដ្ឋាភិបាលដំណាក់កាលទី៤ នីតិកាលទី៦ នៃរដ្ឋសភា តាមរយៈការលើកកម្ពស់ ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស   ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ជាប្រមុខ  ដែលមានទស្សនៈទូលំទូលាយប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតក្នុងការដឹកនាំជាតិ បាននឹងកំពុងធ្វើការអភិវឌ្ឍជាតិ យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់បំផុត រួមទាំងការលើកកម្ពស់សមត្ថភាពប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណ:ទាំងចំណេះជំនាញ បទពិសោធន៍ គុណធម៌ សីលធម៌ ពិសេសការអប់រំ តាមរយៈទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាជាដើម។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក្រសួង បានធ្វើការសហការជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំសាសនា នៅព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា គ្រប់សកម្មភាពសាសនា ក្នុងនោះរួមមានផ្នែកវិបស្សនាធុរៈ:ដែលជាធុរៈមួយចាំបាច់ ក្នុងចំណោមធុរៈទាំងពីរ គឺ គន្ធធុរៈ និងវិបស្សនាធុរៈ ដើម្បីអប់រំផ្សព្វផ្សាយតាមគ្រប់រូបភាពបង្កើនការយល់ដឹងនឹងជួយពង្រឹង និងពង្រីកការប្រតិបត្តិខាងផ្លូវព្រះពុទ្ធសាសនាទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

ជាមួយគ្នានេះដែរ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី បានមានប្រសាសន៍ថា នេះជាលើកទីមួយហើយសម្រាប់គ្រហស្ថ ដែលត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ នៃសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ាផ្តល់គោរម្យងារនាមាភិធេយ្យ៍ ជាមហាសទ្ធម្មជោតិកធជ  ដល់ អគ្គមហាឧបាសិកា ពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ សុខ អ៊ីម ពិតជាសក្តិសមណាស់ ព្រោះអគ្គមហាឧបាសិកា ជាវិបស្សនូបត្ថម្ភក៍ នៃពុទ្ធមណ្ឌលវិបស្សនាធុរៈកម្ពុជា និងសាខាគ្រប់រាជធានី-ខេត្ត នៅទូទាំងប្រទេស ក្នុងនោះរួមមាន សកម្មភាពទ្រទ្រង់វិបស្សនាពិធី ទំនុកបម្រុងគាំពារដល់ព្រះធម្មាចារ្យក្តី ធម្មាចារ្យក្តី សមណវិបស្សនាធុរៈក្តី សីលវន្ត សីលវតី សមណដ្ឋាន រួមទាំងទីសក្ការនានា ក្នុងពុទ្ធមណ្ឌលទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។  លើសពីនេះទៀត អគ្គមហាឧបាសិកា បានបំពេញភារកិច្ចជាយោគាវចរ បំពេញនូវកម្មដ្ឋាន វិបស្សនាដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដើម្បីលត់ដំកាយវាចាចិត្ត ឱ្យស្ថិតក្នុងគុណធម៌ជាន់ខ្ពស់ទៀងទាត់ជាប្រចាំ ដោយបានកំណត់ប្រតិទិនជាក់លាក់ ស្ទើតែអ្នកដ៍ទៃមិនអាចអនុវត្តបាន ឬអាចនិយាយបានថា (ជាបុគ្គលឆ្នើម១រូបក្នុងការបដិបត្តិវិបស្សនាធុរៈ)។ ការគាំពារ និងទំនុកបម្រុង រួមទាំងការបដិបត្តិ ខាងផ្នែកវិបស្សនាធុរៈ របស់ អគ្គមហាឧបាសិកាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ សុខ អ៊ីម គឺពិតជាបានបង្ហាញនូវភាពជាគំរូ ដល់ពុទ្ធបរិស័ទក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ 

  ក្នុងឱកាសនោះដែរ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី ក៏បានមានមតិផ្ដាំផ្ញើដល់ឯកឧត្តម លោកជំទាវ ជាថ្នាក់ដឹកនាំ និងអង្គពិធីទាំងមូល បន្តគោរពឱ្យបានគ្រប់ពេលវេលា និងទីកន្លែង នូវវិធានការសុខាភិបាល ការពារបញ្ជៀសមេរោគកូវីដ-១៩ គឺ ៣ការពា (ពាក់ម៉ាស់ លាងដៃ និងគម្លាតសង្គម និងគម្លាតសុវត្ថិភាពបុគ្គល) ៣កុំ (កុំចាប់ដៃគ្នា កុំទៅកន្លែងណាដែលមានមនុស្សច្រើន និងកុំទៅក្នុងបន្ទប់បិទជិត គ្មានខ្យល់ចេញចូល ជាពិសេសបន្ទប់ដែលមានម៉ាស៊ីនត្រជាក់) និង២ចូលរួម (ចូលរួមចាក់វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ និងចូលរួមប្រើ QR Code Stopcovid)។ មួយវិញទៀតសូមព្រះសង្ឃ និងពុទ្ធបរិស័ទទាំងអស់ និមន្ត និងអញ្ជើញ ទៅបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នៅថ្ងៃអាទិត្យ ៦កើត ខែជេស្ឋ ឆ្នាំខាល ចត្វាសក័ ពុទ្ធសករាជ ២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ ខាងមុខនេះកុំបីខាន ព្រោះនេះជាសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប ដែលត្រូវបំពេញ។

Read more: ពិធីប្រគល់គោរម្យងារនាមាភិធេយ្យ៍ ជូនអគ្គមហាឧបាសិកាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ សុខ អ៊ីម

សង្រ្កានឆ្នាំថ្មីមហាគ្រួសារពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា

ព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ ៩កើត ខែចេត្រ ឆ្នាំឆ្លូវ ត្រីស័ក ព.ស. ២៥៦៥ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ ឯកឧត្តម ឈិត សុខុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងធម្មការ និងសាសនា និងលោកជំទាវ រួមជាមួយសម្ដេចព្រះអភិសិរីសុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី កិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត បួរ គ្រី សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ និងជាព្រះសាកលវិទ្យាធិការ នៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា បានយាង-អញ្ជើញចូលរួមជាអធិបតីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សង្រ្កានឆ្នាំថ្មីមហាគ្រួសារពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា (PSB University) ដែលមានការយាងនិមន្ត-អញ្ជើញចូលរួមពីសំណាក់ សម្ដេចព្រះសង្ឃនាយក  សម្ដេចព្រះសង្ឃនាយករង នៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអូស្រ្តាលីប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា  រដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ នាយកខុទ្ទកាល័យ អគ្គនាយក ព្រះមន្រ្តីសង្ឃនៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយគ្រប់ឋានានុក្រម ប្រធាននាយកដ្ឋាន គណៈគ្រប់គ្រង សាស្រ្តាចារ្យ និងសមណនិស្សិត-និស្សិត នៅពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា។

  បន្ទាប់ពី ឯកឧត្តម ងួន ស្តេចភក្តី ប្រធានក្រុមការងាររៀបចំព្រឹត្តិការណ៍សង្រ្កាន្ត សម្ដេចព្រះសាកលវិទ្យាធិការ មានព្រះរាជបន្ទូលចូលរួមអបអរសាទរព្រឹត្តិការណ៍សង្រ្កានឆ្នាំថ្មីមហាគ្រួសារពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា (PSB University) និងឯកឧត្តម Pablo Kang ឯកអគ្គរដ្ឋទូត នៃប្រទេសអូស្រ្តាលីប្រចាំនៅកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ចូលរួមអបអរសាទរួចមក ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី សូមកោតសរសើរចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គណៈគ្រប់គ្រង មន្រ្តី បុគ្គលិកសិក្សា សាស្រ្តាចារ្យ ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជជាអម្ចាស់ ជាព្រះសាកលវិទ្យាធិការនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជាដែលបានរៀបចំ «ព្រឹត្តិការណ៍សង្រ្កាន្តឆ្នាំថ្មី PSB University» ក្រោមប្រធានបទ៖«សង្រ្កាន្តពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជាដើរតាមផ្លូវសន្តិភាព ក្រោមកិច្ចដឹកនាំដ៏ឈ្លាសវៃសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន»និងអបអរសាទរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស. ២៥៦៦ ដែលឈានចូលមកដល់នាពេលខាងមុខនេះ។

Read more: សង្រ្កានឆ្នាំថ្មីមហាគ្រួសារពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា

Flag Counter