ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

រឿងព្រេងសាសនា ស័ងតូស៍ ការស្ថាបនាពិភពលោក

 

មេឃមានពណ៌ខៀវធំល្វឹងល្វើយ មានពពកអណ្ដែតត្រសែតពាសពេញ ។ គឺនៅទីនោះឯង ដែលពួកអនុអាទិទេពរស់នៅ ។ អនុអាទិទេពមានសភាពដូចគ្នានឹងមនុស្ស, តែមានអនុភាពធំជាង, ខ្លាំងជាង, ស្រាលជាង, ល្អជាង ។ ពួកអនុអាទិទេពត្រាច់ទៅដូចជាបក្សាហើរ ។ ជើងពួកនេះ មិនចាំបាច់ចុះមកជាន់ប្រថពីទេ ។ តែកាលរឿងរ៉ាវនេះកើតមានជាបឋម, នៅលើមហាសមុទ្រមានតែប្រេង អណ្ដែត, ផែនដី, ផែនដីពិតប្រាកដដែលមនុស្សជាតិរស់នៅ, មិនទាន់មាននៅឡើយ។ នៅក្នុងមហាមេឃ មានវាលធំលន្លឹមលន្លោចគ្មានព្រំដែនទេពណ៌សដូចទឹកដោះ (គេហៅថាជើងព្នាយ តាំងពីនោះមក) ។  គឺនៅលើជើងព្នាយនោះឯង កាលសម័យថ្ងៃមួយ មានការប្រជុំពួកអនុអាទិទេព ដែលមានវស្សាចាស់ជាងគេ ។ គឺត្រូវសម្រេចនូវកិច្ចការដ៏ឧត្ដម: គឺត្រូវស្ថាបនានូវពិភពលោក។ ការសម្រេចនេះប្លែកអស្ចារ្យ,ព្រោះហេតុអ្វីក៏បាន ជាឲ្យមានពិភពលោក ព្រមទាំងជីវិតសត្វ និងវត្ថុឯទៀត ? ព្រោះហេតុអ្វី ? បានជាអនុអាទិទេព មិនពេញចិត្តឲ្យមានត្រឹមតែសភាពបរិសុទ្ធ នៃនាមធម៌ប៉ុណ្ណោះ ? តើធ្វើបែបនេះប្រហែលជា ដើម្បីនឹងចង់បំបាត់នូវលោក ពួកនេះដែលមានបំណងចង់បានសត្វនិករឯទៀត ដើម្បីនឹងធ្វើសេចក្ដីស្នេហា ប្រកបដោយសុក្រឹតភាព ឲ្យកើតមានឡើង ? ឬដោយការអផ្សុកនឹងជីវភាពរបស់ខ្លួនដែលមានសភាពដដែលៗដូចៗគ្នា មិនប្រែប្រួល ពួកអនុអាទិទេពមានប្រាថ្នាចង់កម្សាន្តព្រះទ័យ ចំពោះការទស្សនាមនុស្សជាតិ ដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមនិស្ស័យសព្វៗខ្លួន នៅលើផែនដី ។ ពួកអនុអាទិទេព បានណាត់ប្រជុំគ្នា នៅលើជើងព្នាយមួយ ដើម្បីនឹងស្ថាបនានូវពិភពលោក ។ពួកអនុអាទិទេពទាំងប៉ុន្មាន ក៏បានប្រគល់កិច្ចការទាំងនេះមកទេវតាទាំងពីររូប ទេវតាជំទង់ម្នាក់នាម អ៊ីដសាណាគី និងនាងទេព ធីតាម្នាក់នាមនាង អ៊ីដសាណាមី ។ ពួកវិចិត្រករ និងជាងឆ្លាក់ជប៉ុន បានគូរឆ្លាក់រូបទេវតាទាំងពីរ។ អ៊ីដសាណាគី មានសភាពជាបុគ្គលជំទង់ ខ្លាំង មានសក់វែង មានពុកចង្កាច្រើនដុះពាសពេញមុខ: ស្លៀកពាក់សំពត់ពណ៌ស្រគាំ ។ នាងទេវធីតាអ៊ីដសាណាមី មានសភាពដូចជានារីជប៉ុនស្អាតល្អ មានភ្នែកធំ មានសក់វែងល្អធ្លាក់លើស្មា: រូបនាងទេវធីតាស្រោបសុទ្ធតែសំពត់មានពណ៌ស ...។ ពួកអនុអាទិទេពឯទៀត ស្រែកទៅកាន់អ្នកទាំងពីរនាក់ថា ៖ «ចូរអ្នកស្រឡាញ់គ្នា រួមរស់នឹងគ្នាទៅ ។ ចូរអ្នកបង្កើតចម្រើន ពិភពលោក ។ យើងសូមធានាជាមុនថា អ្នកនឹងបានប្រសូតបុត្រមានសភាពស្អាតល្អមិនខាន» ។ អ៊ីដសាណាគីនិង នាងអ៊ីដសាណាមី បានព្រមទទួលនូវបេសកម្មនេះ ដែលពួកអនុអាទិទេពទាំងប៉ុន្មាន បានប្រគល់មកដោយកិត្តិយស ។ អ្នកទាំងពីរក៏ត្រាច់ដើរសប្បាយ ។ អ៊ីដសាណាគី បានកាន់លំពែងមាសមួយ មានដាំត្បូងច្រើន, ទេវតាទាំងពីរ បានទៅដល់ស្ពានមួយ ប្រកបដោយអច្ឆរិយភាពធំសម្បើម ដូចជាមានសភាពមូលជារង្វង់ពាក់កណ្ដាល បោះទៅក្នុងមហាមេឃ ។ ខាងក្រោមស្ពាននោះមានពណ៌ស្វាយ ខាងលើមានពពកខៀវស្រអាប់ រួចខៀវភ្លឺ, ខៀវខ្ចី, លឿងខៀវ, លឿងក្រហម ដែលមានលំនាំស្អាតល្អ បើគេដើរសួរតាមស្ពាននោះពីមួយទៅមួយ មិនអាចឮសូរអ្វីឡើយ ។ នៅខាងលើស្ពានមានពណ៌ក្រហមដូចអាចម៍ល័ក្ត ។ ស្ពាននោះមានសភាពសម្បើមអស្ចារ្យ  ហើយមានទ្រង់ទ្រាយឥន្ទធនូ ។ អ្នកទាំងពីរឈប់នៅខាងលើស្ពាន មានសភាពជារង្វង់មូល ពាក់កណ្ដាល ខាងក្រោមមានសមុទ្រធំ មានចលនាជានិរន្តរ៍ និងសភាពខៀវផ្ទៃមេឃ ដែលមានរលកតូចៗសដូចប្រាក់ កម្រើកចុះឡើង។ អ៊ីដសាណាគី បានយកលំពែងចាក់ចូលទៅក្នុងរលក ប្រែគ្រវីចុះឡើងទៅមកជាច្រើន ពោលថា :«កូវ៉ូរ៉ូ, កូវ៉ូរ៉ូ» ។ ស្រាប់តែមានបាដិហារ្យទីមួយកើតឡើង : ដល់អ៊ីដសាណាគីដកលំពែងចេញមក  គេឃើញមានធ្លាក់ពពុះ ដែលអណ្ដែតមករួបរួម ក្រាស់, ប្រមូលមូលជាប់គ្នាទៅជាមានសភាពរឹងកើតទៅជាដី ។ គឺដីដំបូងដែលកើតមានឡើងក្រោមមហាមេឃ, ដីតូច, ដីនោះតូចណាស់, ផែនដីមួយតូចណាស់ មានទឹកជុំវិញ គេហៅថាកោះអូណូ-គូរ៉ូ។ ប្រៀប ដូចជាប្រវឹកសមុទ្រហើរចុះមកទំលើថ្ម, អ៊ីដសាណាគី និងនាងអ៊ីដសា-ណាមី នាំគ្នាចុះទាំងពីរនាក់មកកាន់កោះតូចនោះ ។ ឱ ! គួរសប្បាយណាស់, ដោយអ្នកទាំងពីរបានចុះមកកាន់ផែនដី ជាបឋមមុនគេ ! ។ នាងទេវីក៏បានក្រេបនូវរសជាតិនៃកាមតណ្ហានោះ ។ នាងភ្លេចស្ថានសួគ៌ ដែលនាងចេញពីនោះមក ។ នាងភ្លេចវត្ថុទាំងអស់ ដែលនៅក្រៅពីបច្ចុប្បន្នកាល ។ នាងពោលថា យើងមិនអាចធ្វើចរិយាយើងឲ្យនៅនឹងដូចកាលពីព្រឹកម៉ិញ ។ ភ្នែកនាងមានរស្មី ក្រឡេកទៅកាន់ភ្នែក, សក់, មាត់, ដៃ, ជើង, រូបកាយទាំងអស់នៃអ្នកជាស្វាមីដែលមានលំអគួរចេតនា ។ នាងទេវធីតាពោលទៅកាន់ស្វាមីថា: «តើយើងនឹងគិតរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឬ ?» ។ ទេវតាទាំងប្រុសស្រី ខំសម្លក់គ្នាទៅវិញទៅមក ដូចទើបនឹងឃើញគ្នាជាដំបូង ។ ញញឹមទៅរកគ្នាទៅវិញទៅមក ។ នៅក្នុងភ្នែកទាំងពីរនាក់ គេបានឃើញសភាពទន់ភ្លន់ដូចគ្នា ។ អ៊ីដសាណាគី និង នាងអ៊ីដសាណាមី បានព្រមយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ ហើយអ្នកទាំងពីររង់ចាំមើលកូនស្អាតល្អ ដែលទេវតាបានផ្សាយដំណឹងជាមុន ។ ឱ! គួរឲ្យអាណោចអធ័មពន់ពេក, កូនដែលកើតដំបូង ជាសត្វប្លែកពីធម្មតាគឺសត្វឈ្លើងធំមួយ ។ អ្នកទាំងពីរ មិនចង់រក្សាទុកនូវជីវសត្វបែបនេះ ហើយក៏ដាក់កូនង៉ាឈ្លើងនោះ ទៅលើទូកដែលធ្វើពីដើមត្រែងចងប្រទាក់គ្នា ហើយក៏បណ្ដែតពោងពាយទៅតាមទឹកនោះ។ កូនដែលកើតមកថ្មីទៀត គួរតូចចិត្តពន់ពេក ម្ដងនេះគឺដូចជា កោះមានពពុស, បែបភាពដូចជាសត្វមេដុស (Méduse)(  ) មានសភាពអាក្រក់ពន់ពេក ។ អ្នកទាំងពីរមិនព្រមទទួលស្គាល់ថាជាកូនរបស់ខ្លួន ។ ដោយមានចិត្តព្រួយលំបាកជាខ្លាំង, ទេវតាទាំងពីររូបក៏បានទៅសួរអនុអាទិទេពឯទៀត, ឲ្យពន្យល់អំពីហេតុប្លែកអស្ចារ្យនោះ ។ ទេវតាទាំងពីរ បានសួរទៅអនុអាទិទេពដែលចាស់វស្សាជាងគេ, ដែលលោកប៉ិនប្រសប់ស្គាល់នូវអាថ៌កំបាំងនៃជីវភាព អនុអាទិទេព ដែលជាអ្នកធ្លាប់រក្សាទុកនូវវិធានការ នៃសីលធម៌តាំងពីសម័យបុរាណ «ព្រោះហេតុដូចម្ដេចបានជាយើងមិនបានបុត្រល្អ ដែលពួកអនុអាទិទេពបានសន្យាពីមុនមក ?» ។ ពួកអនុអាទិទេពទាំងនោះក៏តបទៅវិញថា :«គឺត្រូវបុរសសួរជាមុនទៅរកស្រ្តីជាភរិយា នេះជាឆន្ទៈមហាមេឃ ... ។ មិនដូច្នោះ នាងអ៊ីដសាណាមី  បានពោលពាក្យជាដំបូងមុនគេបង្អស់  គឺនាងនេះឯង បានពោលពាក្យលួងលោមអ៊ីដសាណាគី ឲ្យយកខ្លួនជាភរិយា... ព្រោះហេតុដូច្នេះ បានជាអ្នកឯងមិនមានកូនល្អតាមពាក្យសន្យា» ។ បុរសអ៊ីដសាណាគី និងនាងអ៊ីដសាណាមី ក៏មិនអាចតបទៅពួកអាទិទេពបានឡើយ ។ អ្នកទាំងពីរនាក់ក៏ឱនក្បាលចំពោះការបន្ទោសនៃពួកអនុអាទិទេព ក៏ចាកចោលមហាមេឃ មកកាន់កោះរបស់ខ្លួន ។  នាងអ៊ីដសាណាមី មិនអាចហ៊ានក្រឡេកមើលអ៊ីដសាណាគី ឬពោលពាក្យមកកាន់បុរសសោះឡើយ ។ នាងត្រាច់ទៅ ក្បាលឱន មាត់បិទ ។ តែបុរសអ៊ីដសាណាគី មានសាទរចិត្តដោយបានដើរជិតស្រ្តីដែលមានរូបកាយល្អជាអនេក បុរសនេះបានគន់មើលសក់, ភ្នែក, បបូរមាត់, ដៃ, សព្វសារពាង្គកាយទាំងអស់ ល្អឥតគណនា ។ បុរសនោះក៏សួរទៅនាងថា : «តើនាងយល់ព្រមថា  យើងទាំងពីរនាក់ជាប្ដីប្រពន្ធឬ ?» ។ នាងក៏ញញឹមស្រស់, យល់ព្រម ។ ទេវតាទាំងពីរនាក់ក៏បានប្រព្រឹត្ត ប្រតិបត្តិតាមបណ្ដាំនៃពួកអនុអាទិទេពទាំងឡាយ : គឺបុរសបានពោលពាក្យជាបឋម ។ ការប្រតិបត្តិតាមពួកអនុអាទិទេពៗនឹងឲ្យរង្វាន់ឥឡូវនេះ ទេវតាទាំងពីរនាក់ក៏បានបុត្រជាច្រើន តើបុត្រនោះយ៉ាងណាទៅ ! បុត្រនោះល្អណាស់ ! ព្រោះថាបុត្រនៃទេវតានោះ គឺកោះជប៉ុននេះឯង ! កោះជប៉ុន ដែលមានដី, ថ្ម, ភ្នំ, ទន្លេ, ដើមស្រល់, ដើមសឺរីស, ពលរដ្ឋ, សត្វតិរច្ឆាន, និងបុរសទាំងឡាយ នេះជាកូននៃនាងអ៊ីដសាណាមី និងបុរសអ៊ីដសាណាគី ។ 

 

(ចប់់)

 

រឿងព្រេង ត្រីមាស

កាលពីព្រេងនាយ មានតាចាស់ និងយាយចាស់ ពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធជាអ្នកក្រីក្របំផុត បានសង់ខ្ទមមួយតូចនៅទៀបមាត់សមុទ្រ អស់កាលជាយូរចំនួន ៣៣ ឆ្នាំមកហើយ ។ តាចាស់នោះឯងតែងរកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការនេសាទត្រី គឺបង់សំណាញ់ជាប្រក្រតី ។ ឯយាយចាស់ជាអ្នកប្រកបការកាប់ព្រាល កាប់ក្រចៅ យកមកលក់ដូរចិញ្ចឹមជីវិតជានិច្ចជាកាល ។ ថ្ងៃមួយ, តានេសាទពុនសំណាញ់ទៅបង់ត្រីនៅមាត់សមុទ្រ, លុះទាញសំណាញ់មកឃើញជាប់សុទ្ធតែភក់ ។ តានេសាទក៏រលាស់ចោលហើយបង់ជាគម្រប់ពីរ, ទាញមកឃើញជាប់សុទ្ធតែសារាយ ។ តានេសាទក៏បង់សំណាញ់ទៅជាគម្រប់បីទៀត, ដល់ទាញសំណាញ់មក ឃើញជាប់ត្រីសម្បុរមាសមួយ ។ វេលានោះឯង ត្រីមាសនិយាយអង្វរទៅតានេសាទនោះដោយភាសាមនុស្សថា ៖ លោកតា, មេត្តាលែងខ្ញុំទៅក្នុងទឹកសមុទ្រវិញទៅ, ខ្ញុំនឹងជូនរបស់ដែលមានតម្លៃជាទីគាប់ចិត្តលោកតា ។ តានេសាទក៏ភាន់ភាំងហើយខ្លាចផង ដោយនឹកថា « អញបានរកស៊ីដោយការនេសាទត្រីនេះ  ចំនួន  ៣៣   ឆ្នាំមកហើយ   មិនដែលប្រទះឃើញត្រីចេះនិយាយដូច្នេះសោះ » ។ តានេសាទក៏លែងត្រីមាសទៅក្នុងសមុទ្រវិញ ហើយនិយាយនឹងត្រីថា ៖ត្រីមាស ! សូមឲ្យទេវតារក្សាឯងដោយល្អចុះ, ហើយខ្ញុំក៏មិនត្រូវការទទួលយកវត្ថុអ្វីជាបំណាច់អំពីឯងវិញឡើយ ។ ចូរឯងហែលលេងក្នុងទឹកសមុទ្រតាមសប្បាយចុះ ។ យាយ, ថ្ងៃនេះបងទៅបង់សំណាញ់ បានត្រីមាសមួយ ហើយត្រីនោះមិនដូចជាត្រីធម្មតាឡើយ គឺវាចេះនិយាយដូចជាមនុស្សយើង ហើយត្រីនោះឯងអង្វរបងឲ្យបងលែងវាទៅក្នុងទឹកសមុទ្រវិញ វានឹងឲ្យរបស់ដ៏មានតម្លៃដល់បងតាមតែបងចង់បាន តែបងខ្លាចមិនហ៊ានទទួលយកគ្រឿងបណ្ណាការអ្វីមួយឡើយ ហើយបងក៏លែងត្រីនោះទៅក្នុងសមុទ្រវិញទៅ ។ យាយចាស់ជាភរិយា   បានឮប្ដីនិយាយដូច្នោះហើយ  ក៏ជេរទៅប្ដីថា ៖ នែតាចាស់ ល្មេញល្មើ,  ម៉េចក៏តាឯងមិនទារយករបស់អ្វីមួយអំពីត្រី ! ទុកជាយ៉ាងណា ក៏គួរតែទទួលយកថាំងឈើមួយគូគ្រាន់នឹងដងទឹកចុះអេះ ព្រោះរបស់យើងវាបាក់បែកអស់ទៅហើយ តានេសាទក៏ត្រឡប់ទៅកាន់សមុទ្រវិញ ហើយចុះដើររកមើលត្រីមាស វេលានោះទឹកសមុទ្រ កើតមានរលកយ៉ាងស្រាលៗ, ហើយតានេសាទក៏ស្រែកហៅទៅត្រីមាស, ឯត្រីមាសក៏ហែលមកជិត ហើយសួរគាត់ថា ៖ លោកតា មានការអ្វីមករកខ្ញុំនេះ  ? តានេសាទក៏តបទៅកាន់ត្រីមាស ដោយសេចក្ដីគោរពថា ៖ ឱអ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ,     ប្រពន្ធខ្ញុំខឹងនឹងខ្ញុំដោយហេតុមិនទទួលយករបស់អ្វីមួយពីអ្នក, ឥឡូវនេះគេឲ្យខ្ញុំមកសុំថាំងថ្មីមួយសម្រាប់ពីអ្នក ដើម្បីយកទៅដងទឹក ដ្បិតថាំងខ្ញុំវាបាក់បែកអស់ទៅហើយ ។ ត្រីមាសតបទៅតានេសាទថា ៖ លោកតា កុំបារម្ភឲ្យសោះ, ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ ទេវតានឹងទំនុកបម្រុងដល់តាឯងៗនឹងបានថាំងថ្មីនោះជាប្រាកដ ។ តានេសាទត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ឯយាយចាស់ក៏បានថាំងថ្មីមួយសម្រាប់, តែយាយចាស់មិនពេញចិត្តឡើយ ត្រឡប់ជាគំហកឲ្យប្ដីវិញថា ៖ តាចាស់ល្ងីល្ងើ តាឯងផ្ដេសផ្ដាសណាស់, ម៉េចក៏ទៅសុំឯថាំងឈើ, របស់នេះល្អឬ ? តាឯងចូរត្រឡប់ទៅរកត្រីម្ដងទៀត ហើយសុំផ្ទះមួយវិញ ដ្បិតយើងគ្មានផ្ទះល្អនៅទេ ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់ទៅសមុទ្រវិញ, ទឹកសមុទ្រក៏ត្រឡប់ជាល្អក់បន្តិចៗ, ហើយគាត់ស្រែកហៅទៅត្រីមាសៗ ក៏ហែលមកជិតហើយសួរថា៖  តាមករកខ្ញុំដោយមានការអ្វីទៀត ?តនេសាទតបដោយគោរពថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃអើយ, ប្រពន្ធខ្ញុំវារឹតតែកិនខ្ញុំខ្លាំងឡើងទៀត, វាឲ្យខ្ញុំមកសុំផ្ទះអ្នកមួយ ។ ត្រីមាសតបថា ៖ តាកុំព្រួយ, ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះតាឯងវិញចុះ តានឹងបានផ្ទះមួយតាមតាសុំជាប្រាកដ ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់មកកាន់គេហដ្ឋានខ្លួនវិញ ស្រាប់តែបាត់ខ្ទមនោះទៅ ឃើញឯផ្ទះមួយយ៉ាងល្អរុងរឿងផុសឡើងនៅពីមុខគាត់ មានបន្ទប់ខ្វាត់ខ្វែងយ៉ាងធំទូលាយ មានផ្ទះបាយ និងបង្អួចទ្វារជាជួររាងរាយដែលសាងអំពីឥដ្ឋបាយអ, ឯយាយចាស់នោះអង្គុយនៅទៀបបង្អួចមួយ ហើយស្រែកជេរមកតានេសាទជាប្ដីវិញថា ៖ នែតាគម្រក់ដូចជាតិរច្ឆាន, តាឯងទៅសុំឯផ្ទះផ្ដេសផ្ដាសយ៉ាងនេះ មិនពេញចិត្តអញទេ ! តាឯងចូរត្រឡប់ទៅសុំត្រីម្ដងទៀតថា យើងមិនចង់បានភាពជាស្រីអ្នកស្រែចម្ការសាមញ្ញដូច្នេះទេ, យើងចង់បានទៅជាស្រីមួយដែលប្រកបដោយរូបសម្បត្តិ មានត្រកូលស្ដុកស្ដម្ភវិញ ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់ទៅរកមាសទៀត,    ឯទឹកសមុទ្រក៏រឹតតែល្អក់ក្រៃលែង តាចាស់ក៏ស្រែកហៅទៅត្រីមាសៗក៏ហែលមកជិតហើយសួរថា៖ លោកតាមកធ្វើអ្វីនៅទីនេះ ? តាចាស់តបដោយគោរពថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ, សូមអ្នកអត់ទោសខ្ញុំ, ប្រពន្ធខ្ញុំគេនៅតែខឹងនឹងខ្ញុំជានិច្ច វាមិនឲ្យខ្ញុំឈប់បានមួយដង្ហើមសោះ, ឥឡូវនេះវាថា វាមិនចង់នៅជាសភាពស្រីអ្នកស្រែចម្ការដូច្នោះទេ វាចង់បានទៅជាស្រីអ្នកមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ស្ដុកស្ដម្ភវិញ ។ ត្រីមាសតបថា ៖ បើប៉ុណ្ណោះទេ ចូរតាកុំព្រួយ, ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ ទេវតានឹងជួយតាឯងឲ្យបានសម្រេចដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់មកផ្ទះខ្លួនវិញ ស្រាប់តែឃើញប្រាសាទមួយយ៉ាងធំខ្ពស់ ឃើញយាយចាស់នោះអង្គុយក្នុងល្វែងប្រាសាទខាងក្រៅ ហើយមានសម្លៀកបំពាក់សុទ្ធសឹងតែរបស់មានតម្លៃ, នៅក្បាលមានពាក់កញ្ចាំង ដែលដាំរំលេចដោយពេជ្រ មានពាក់ខ្សែកពេជ្រជាច្រើនខ្សែ, ម្រាមដៃទាំងអស់សឹងពាក់ដោយចិញ្ចៀនមាសដាំពេជ្រ, ពាក់ស្បែកជើងក្រហម ។ នៅជុំវិញខ្លួនយាយចាស់នោះ មានមនុស្សនៅចាំបម្រើណែន ណាន់តាន់តាប់, គាត់វាយគាត់ធាក់មនុស្សបម្រើទាំងអម្បាលនោះដោយឥតមេត្តា ។ តានេសាទឃើញដូច្នោះ ក៏និយាយទៅកាន់ភរិយាថា ៖ ជម្រាបសួរអ្នកស្រី, ឥឡូវនេះចិត្តអ្នកស្រីយ៉ាងណា ល្មមស្កប់ស្កល់ហើយឬនៅ បើបានដល់ទីប៉ុណ្ណេះហើយ  ? យាយចាស់អប្រិយគំហកឲ្យតានេសាទជាប្ដី ហើយក៏ឲ្យគាត់ទៅធ្វើការឯរោងសេះទៅ ។ លុះកន្លងទៅបានប្រមាណ ២ អាទិត្យ, យាយចាស់នោះមានសេចក្ដីលោភកើតឡើងទៀត ទើបឲ្យបម្រើទៅហៅតានេសាទមក ហើយបង្គាប់ថា ៖ តាអើយ, តាឯងចូរទៅរកត្រីមាសម្ដងទៀត ហើយសុំថា អញមិនចង់បានភាពជាស្រីអ្នកមានត្រកូលស្ដុកស្ដម្ភត្រឹមប៉ុណ្ណេះទេ, អញចង់បានទៅជាស្ដេចស្រី ដែលប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពយ៉ាងល្បីល្បាញទូទៅទាំងទ្វីបនោះវិញ ។ តាចាស់មានសេចក្ដីខ្លាច ហើយអង្វរថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃអើយ, ចុះឯងកើតមកពីជាតិអ្វី បានជាហាស្ដីនិយាយឡើងគ្មានចេះខ្មាសអ្នកស្រុក គ្មាននគរបន្តិចសោះនេះ ? បាននេះហើយចង់បាននោះទៀត មិនចេះស្កប់ស្កល់ ! ។ យាយចាស់រឹងរឹតតែខឹង ហើយគំរាមទៅតានេសាទថា ៖ តាឯងខ្លាចអ្វី, បានជាហ៊ានមកឈ្លោះប្រកែកតបតនឹងអញជាស្រីមានត្រកូលខ្ពស់ដូច្នេះវិញ ? នែតា ចូរទៅឯសមុទ្រប្រញាប់,  បើតាឯងមិនទៅទេ, អញនឹងបង្ខំតាឯងដោយអាជ្ញាឥឡូវនេះ ។ តានេសាទកម្សត់ មានសេចក្ដីខ្លាចភរិយាខ្លួន ក៏ត្រឡប់ទៅកាន់សមុទ្រទៀត ។ ក្នុងគ្រានេះទឹកសមុទ្របណ្ដាជាពណ៌ខ្មៅ, តានេសាទស្រែកហៅទៅត្រីមាសៗក៏ហែលមកជិត ហើយសួរថា ៖ តាមករកអ្វីនៅទីនេះ ? តានេសាទក៏តបទៅកាន់ត្រីមាសដោយគោរពថា ៖ អ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ, សូមអ្នកអត់ទោសខ្ញុំចុះ ព្រោះភរិយាខ្ញុំវាវង្វេងទៅហើយ វាថាមិនចង់បានជាភាពស្រីមានត្រកូលខ្ពស់ប៉ុណ្ណេះទេ, វាចង់ឲ្យបានទៅជាស្ដេចស្រីដ៏ធំលើសលុបគេទាំងអស់វិញ វាឲ្យខ្ញុំមកសុំអ្នកទៀត ។ ត្រីមាសតបទៅតានេសាទថា ៖ តាកុំព្រួយ ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ ទេវតានឹងទំនុកបម្រុងដល់តាឲ្យបានសម្រេចដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ វេលានោះឯងយាយចាស់អបល័ក្ខណ៍, ប្រែភេទជាស្ដេចស្រីដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ ឯតានេសាទត្រឡប់មកដល់ផ្ទះវិញ ស្រាប់តែឃើញមានព្រះរាជវាំងផុសអំពីមុខគាត់ ឃើញយាយចាស់ទៅជាស្ដេចស្រីអង្គុយនៅក្នុងព្រះរាជវាំងនោះឯង, មានបរិវារប្រុសស្រីចោមរោមគាល់ហ្វៅ ហើយមនុស្សទាំងនោះ សឹងដឹកស្រាដែលនាំមកអំពីនានាប្រទេសយកមកថ្វាយ, ហើយស្ដេចស្រីនោះបរិភោគនំប៉័ង ដែលប្រកបដោយគ្រឿងទេសមានរសឈ្ងុយឈ្ងប់ ។ តានេសាទនិម្មិតតែបានឃើញសភាពដូច្នោះហើយ ក៏ញ័ររន្ធត់ស្លុតក្នុងចិត្ត លុតជង្គង់នៅមុខស្ដេចស្រីជាភរិយាថ្វាយបង្គំ ហើយសួរថា ៖ សូមថ្វាយបង្គំស្ដេចស្រីកំណាច ! ឥឡូវនេះ  ព្រះនាងសព្វព្រះរាជហឫទ័យនឹងសម្បត្តិប៉ុណ្ណេះហើយឬនៅ  ? ស្ដេចស្រី  ( យាយចាស់ )  ឥតរមិលមើលមកតានេសាទជាប្ដីដល់តិចសោះ សូម្បីមួយប៉ប្រិចភ្នែកក៏គ្មាន ហើយត្រឡប់ជាបណ្ដេញតានេសាទនោះវិញ ។ ពួកបរិវារ និងអាមាត្យនាំគ្នាចាប់ស្មាតានេសាទច្រានចេញមកទ្វារខាងក្រៅ, ក្រុមរក្សាព្រះអង្គក៏ស្ទុះទៅគំរាមគាត់ មានអាការហាក់ដូចជានឹងប្រហារឲ្យដាច់ជាកំណាត់តូច - ធំ, ចំណែកឯបណ្ដាជនក៏ចំអកផ្ទញ់ផ្ទាល់តានេសាទថា ៖ នែតាចាស់ចោលម្សៀត, យ៉ាងនេះហើយវាសមនឹងអំពើតាឯង ! តាឯងគ្មានដឹងខ្យល់អ្វី, ហ៊ានលើកខ្លួនទៅផ្ទឹមនឹងមហាក្សត្រី នេះជាការគួររបស់តាឯងឬ ? តានេសាទភិតភ័យណាស់ ក៏រត់ចេញអំពីនោះទៅ ។ មិនយូរប៉ុន្មានកន្លងទៅប្រមាណ ២ អាទិត្យតមកទៀត, ស្ដេចស្រីក៏កើតលោភចិត្តឡើងទៀត ទើបចាត់រាជបម្រើឲ្យដើរទៅតាមរកតានេសាទជាប្ដី, លុះរកឃើញហើយ ក៏បាននាំយកខ្លួនតានេសាទនោះមកថ្វាយ, ឯស្ដេចស្រីនោះបង្គាប់ទៅរកតានេសាទថា ៖ ចូរតាឯងទៅរកត្រីនោះទៀត ហើយនិយាយសុំថា អញមិនចង់បានជាស្ដេចស្រីដូច្នេះទេ, អញចង់បានទៅជាស្ដេចស្រីជាម្ចាស់លើសមុទ្រវិញ ដើម្បីទៅនៅត្រួតត្រាក្នុងមហាសមុទ្រ ត្រាតែបានត្រីមាសនោះមកនៅបម្រើអញតាមតែសេចក្ដីដែលអញត្រូវការតែម្ដង តានេសាទមិនហ៊ានប្រកែក ក៏ទៅកាន់សមុទ្រ, ទឹកសមុទ្រនោះប្រែពណ៌ខ្មៅ មានព្យុះ និងរលកបោកបែកផ្កាត្រែង, តានេសាទស្រែកហៅទៅត្រីមាសដូចមុនទៀត ឯត្រីមាសក៏ហែលមកជិត ហើយសួរថា ៖ នែលោកតាកម្សត់, ចុះតាមករកអ្វីទៀត ? តានេសាទតបទៅកាន់ត្រីដោយគោរពថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ, តាមតែអ្នកអត់ទោសខ្ញុំចុះ, ខ្លួនខ្ញុំពុំដឹងបើនឹងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងណាទៀតទេ, ព្រោះអកុសលរបស់ខ្ញុំហើយ, អ្នកមើលចុះ ឥឡូវស្ដេចស្រីភរិយាខ្ញុំ វាមិនចង់បានជាស្ដេចស្រីដូច្នោះទេ, វាចង់ធ្វើជាស្ដេចស្រី មកសោយរាជសម្បត្តិនៅក្នុងមហាសមុទ្រនេះវិញ ដើម្បីឲ្យអ្នកបម្រើវាតាមតែវានឹកត្រូវការ ។ ត្រីមាសមិនបានពោលពាក្យតបទៅតានេសាទឡើយ ហើយបក់កន្ទុយដាំក្បាលចុះមុជទៅក្នុងសមុទ្រជ្រៅបាត់ទៅ ។ តានេសាទក៏ចេះតែនៅរង់ចាំត្រី ក្រែងត្រឡប់មកវិញនឹងបានទទួលពាក្យតបដូចគ្រាមុនៗ , ឯត្រីក៏បាត់មិនឃើញមកវិញសោះ តាចាស់អស់កម្លាំងណាស់ក៏ត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ។ ម្ដងនេះ តានេសាទបានឃើញខ្ទមតូចកញ្ចាស់ ហើយឃើញយាយចាស់ជាភរិយាអង្គុយនៅទៀបថាំងឈើកំបែកដូចកាលមុន ។ គតិរឿងនេះ

រឿងនេះឯងចែងឲ្យឃើញថាជនណា

មានតណ្ហាក្លាខ្លាំងក្រៃមិនចេះស្កប់

ជននោះឯងតែងបានផលផ្ដល់ត្រឡប់

ជាទុក្ខលន់លើសកាលមានពីមុននោះ ។

សុភាសិតបុរាណពិតមានពោលទុក

ជាទំនុកថា « លោភពេក វាបែកពោះ »

ជាឱវាទបណ្ឌិតជាតិមានសង្រ្គោះ

ហាមដោយស្មោះកុំឲ្យយើងឡើងភ្លេចខ្លួន ។

យូរ – អ៊ុន 

 

រឿងព្រេង អាខិល អាខូច

មានបុរសពីរនាក់ អាម្នាក់ខិល អាម្នាក់ខូច តែអាទាំងពីរនាក់នេះមានប្រាជ្ញាស្មើគ្នា អាខិលតាំងធ្វើកាំបិត ១ តូចខ្លី ហើយដាក់ដងធំ ធ្វើស្រោមនោះវែងប្រវែងស្រោមដាវ ហើយស្ពាយដើរទៅ អាខូចនោះតាំងយកដីខ្សាច់នោះញាត់ពេញពាង ហើយយកប្រហុកទៅពាសស្ដើងពីខាងលើហើយលីដើរទៅ អ្នកទាំងពីរលីទៅស្ពាយមកប្រទះគ្នាកណ្ដាលផ្លូវ ទើបអាខិលក្រឡេកឃើញអាខូចតាំងសួរទៅថា ចុះអ្នកលីអ្វី អាខូចឆ្លើយថា ខ្ញុំលីពាងប្រហុក អាខូចសួរទៅអាខិលវិញថា ចុះអ្នកស្ពាយអ្វី អាខិលឆ្លើយថា ខ្ញុំស្ពាយដាវ អាខិលសួរទៅអាខូចថា អ្នកចង់ដូរដាវនឹងប្រហុកនេះទេ អាខូចថា ដូរក៏ដូរ អ្នកទាំងពីរក៏ព្រមសុខចិត្តដូរទៅវិញទៅមក ហើយមានសេចក្ដីអំណរស្មើគ្នា អាខិលនឹកថា ដាវអញតូចមួយដូរបានប្រហុក ១ ពាង ឯអាខូចនឹកថា ប្រហុកអញសុទ្ធតែដីខ្សាច់មានតែប្រហុកស្ដើងបន្តិច  ឥឡូវដូរបានដាវមួយនេះវែងយ៉ាងចំណាប់  ។  ប៉ុន្តែអាម្ចាស់ដាវចង់កកាយប្រហុក តែខ្លាចក្រែងគេហូតដាវខ្លួនមើលវិញ អាម្ចាស់ប្រហុកចង់ហូតដាវមើល     តែខ្លាចក្រែងគេកកាយប្រហុកខ្លួនមើលវិញ អាទាំងពីរនាក់គិតដូច្នោះហើយ ក៏ដើរឆ្ងាយពីគ្នាចេញទៅ លុះទៅឆ្ងាយ អាម្ចាស់ដាវកកាយប្រហុកនោះមើល ហើយអស់សំណើចថា អានេះប្រាជ្ញាដូចអញដែរ ទើបម្ចាស់ប្រហុកហូតដាវមើលឃើញតែកូនកាំបិតតូច ១ ហើយសើចថា អានេះប្រាជ្ញាដូចអញដែរ អ្នកទាំងពីរប្រាជ្ញាស្មើគ្នា រួចក៏នាំគ្នាដើរទៅផ្ទះរៀងខ្លួន ។

 

រឿងព្រេងប្រវត្តិនៃសត្វដំរី

ប្រវត្តិសត្វដំរី ដែលខ្ញុំនឹងពណ៌នាជារឿងរ៉ាវជូនអស់លោកអ្នកស្តាប់ ដូចមានតទៅនេះ ជាការពិតមែនឬពុំពិតនោះ ខ្ញុំពុំអាចនឹងរ៉ាប់រងបានទេ ព្រោះជារឿងគ្មានគោលចារឹក គ្មានសមុដ្ឋាននៃប្រវត្តិហេតុដ៏សមគួរនឹងលើកយកមកជាបន្ទាល់, តែខ្ញុំនឹងអត់ទ្រាំមិនតែងរឿងនេះឡើងពុំបាន ព្រោះជាអ្នករក្សាដំរីច្រើនមានសេចក្ដីយល់ផ្សេងៗគ្នា ហេតុនេះ បានជាខ្ញុំខំតែងរឿងនេះឡើង  ដើម្បីជាគោលនៃពួកសត្វសាស្រ្ត   និងវិនិច្ឆ័យតទៅ ។ ដំរីជាពួកសត្វព្រៃមានរូបរាងធំបំផុត ក្នុងពពួកសត្វចតុប្បាទ ដំរីនេះ ក្នុងគម្ពីរសារសង្គហៈ លោកកំណត់ទុក ១០ ត្រកូល មានត្រកូលឆន្ទន្ត និងត្រកូលឯរាវ័ណ្ណ ជាដើម, ក្នុងពពួកដំរីទាំង ១០ ត្រកូលនោះ ខ្មែរយើងចែកចេញជា ២ ពួក គឺមួយពួកហៅ ដំរីភ្នំ បានដល់ពួកដំរីដែលកើតនៅនាទីភ្នំ មួយពួកទៀតហៅ ដំរីរនាម គឺដំរីដែលកើតនៅក្នុងព្រៃរនាម ។  ដំរីទាំងពីរពួកនេះ មានទ្រង់ទ្រាយខុសគ្នា មិនច្រឡំគ្នាទេ គឺដំរីភ្នំមានសណ្ឋានខ្ពស់មុខក្បាលងើប ដំរីរនាម  មានសណ្ឋានទាបមុខក្បាលឱន  កម្លាំងពលំក៏ខុសគ្នាដែរ  គឺដំរីភ្នំមានកម្លាំងខ្លាំងជាងដំរីរនាម ហើយមានអាយុវែងជាងផង, ឯដំរីរនាមច្រើនខ្សោយមានអាយុខ្លីជាងដំរីភ្នំ ។ ការដែលនឹងពណ៌នាអំពីប្រវត្តិដំរីនេះ   ខ្ញុំនឹងពណ៌នាតាមរឿងនៃបុរសម្នាក់ដែលវិលពីកំណើតដំរី មកចាប់ជាតិជាមនុស្ស ហើយដឹងជាតិរបស់ខ្លួនកាលកើតជាដំរី បុរសនោះអួតថា កាលខ្លួននៅជាកុមារអាចចាំទាំងភាសាដំរីបានផង ។ គ្រានេះនឹងពោលពីប្រវត្តិនៃបុរសដែលដឹងជាតិនោះ ជាសេចក្ដីសង្ខេបជាមុនសិន ដើម្បីជាគោលក្នុងរឿងនេះ ។ ក្នុងសម័យមួយ ខ្ញុំបានជួបនឹងបុរសម្នាក់ឈ្មោះនាយ វ៉ឹក ធ្វើជាទាហានក្រុមរក្សាស្រុកនៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ បុរសនេះនិយាយថា ខ្លួនទើបនឹងវិលពីកំណើតដំរី មកចាប់ជាតិជាមនុស្សក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ។ អស់លោកអ្នកដែលធ្លាប់បានទៅធ្វើរាជការ នៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ កាលពីឆ្នាំ១៩២០ ដល់ ១៩២៥ គង់បានជ្រាបឬបានស្គាល់នាយវ៉ឹកនោះជាពុំខាន ។ នាយវ៉ឹកនេះជាមនុស្សមានសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយបែបភាពគួរឲ្យជឿថា ទើបនឹងវិលមកពីសត្វដំរីមែន ព្រោះសណ្ឋានក្បាលមានទំនងដូចក្បាលដំរី   ម្រាមដៃនិងម្រាមជើងធំៗខ្លីៗ ដំណើរដើរយោលខ្លួនយោលក្បាលដូចដំរី ។ ជាតកនាយវ៉ឹកនាយវ៉ឹកអធិប្បាយថា កាលខ្ញុំកើតជាដំរី ជាសត្វដំរីភ្នំ ខ្លួនខ្ញុំជាដំរីមានភ្លុក មានបងឈ្មោល ១ ជាដំរីស្ត មានម្តាយ ១ មេម៉ាយ តែកើតនៅព្រៃភ្នំណាៗខ្ញុំមិនស្គាល់ ។ ខ្ញុំនិងបងបានគិតគ្នា ពិចារណាសង្វេគចិត្តអាណិតដល់មាតាដែលចាស់ជរា ដើររកអាហារល្អឬឆ្ងាញ់ពិសារឲ្យពេញបរិបូណ៌ពុំបាន ព្រោះនៅក្នុងហ្វូងធំ អាហារទាំងឡាយដូចយ៉ាងទំពាំងទូលដី មើមឈើ និងផ្លែឈើជាដើម ដំរីស្ទាវៗ ដណ្តើមយកអស់ ។ ខ្ញុំព្រមទាំងបងនឹងទ្រាំនៅក្នុងហ្វូងធំពុំបាន ក៏បបួលបងប្អូននាំម្តាយបែកចេញពីហ្វូងធំ ទៅរកស៊ីក្នុងព្រៃឆ្ងាយពីហ្វូងដំរីឯទៀត ។ មានកាលសម័យថ្ងៃមួយ ខ្ញុំនាំម្តាយចេញទៅរកស៊ីក្នុងព្រៃឈើ ស្រាប់តែមានព្រានបាញ់កាំភ្លើងពីចុងឈើមកត្រូវខ្លួនខ្ញុំ តែក្នុងខណៈដែលត្រូវគ្រាប់នោះ ខ្ញុំគ្មានស្មារតីដឹងថាខ្លួនត្រូវគ្រាប់ទេ ព្រោះកាលឮសូរកាំភ្លើងនោះ ខ្លួនខ្ញុំនិងបងខ្ញុំ ព្រមទាំងមាតារត់ចេញពីនោះដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ។ លុះខ្ញុំរត់ឆ្ងាយបន្តិចទៅក៏នឹកឃើញថា នៅទីដែលឮសូរកាំភ្លើងនោះ អាត្មាអញបានឃើញដំរី ១ ដួលស្លាប់ កាលនឹកឃើញដូច្នេះខ្ញុំក៏វិលទៅកាន់ទីនោះវិញតែម្នាក់ឯង កាលខ្ញុំទៅដល់ក៏ឃើញដំរី ១ មានភ្លុកដួលស្លាប់ ខ្ញុំខំសម្លឹងមើលខ្មោចដំរីនោះ ក៏ឥតមានស្គាល់សោះ, ខំមិនអស់ចិត្តក៏ចូលទៅចាប់លើកខ្មោចដំរីនោះ ត្រឡប់លើជាក្រោម ដើម្បីពិនិត្យមើលឲ្យច្បាស់ ក៏នៅតែមិនស្គាល់ ។ ខ្ញុំក្រឡេកមើលទៅចុងឈើឃើញព្រានព្រៃម្នាក់អង្គុយលើបង្គាបឈើ ដៃកាន់កាំភ្លើង ខ្ញុំនឹកផ្តួចក្នុងចិត្តឡើងថា  ព្រាននេះហើយជាអ្នកធ្វើហត្ថីឃាដ  បើដូច្នេះអាត្មាអញនឹងនៅរង់ចាំធ្វើមនុស្សឃាដវិញជាការសងសឹកគ្នា, ខ្ញុំកាលគិតដូច្នោះហើយ ក៏ថយខ្លួនទៅពួននៅគុម្ពឈើមួយ រងចាំព្រាននោះចុះមកនឹងចូលទៅព្រេចសម្លាប់។ ចំណែកខាងព្រាន កាលឃើញថា ដំរីដែលខ្លួនបាញ់នោះស្លាប់ប្រាកដហើយ ក៏ចុះចាកបង្គាបឈើ ដៃកាន់កាំភ្លើង លុះចុះមកដល់ដីហើយ យកពូថៅទៅពុះក្បាលដំរីនោះ កាលពុះកកាយដកយកភ្លុកបានហើយ ក៏ចងភ្លុកនោះរែកយកទៅ ដៃនៅតែកាន់កាំភ្លើងជាប់ទៅផង ។ ឯខ្លួនខ្ញុំដែលពួនចាំធ្វើមនុស្សឃាដនោះ ចេះតែមានសេចក្ដីខ្លាចតក់ស្លុតក្នុងចិត្តពុំហ៊ានចូលទៅព្រេច តែមិនព្រមលះបង់គំនិតដែលចងអាឃាដព្យាបាទនោះទេ កាលឃើញព្រានចេញដំណើរទៅ ខ្ញុំក៏ចេញទៅតាមក្រោយដោយគិតថា បើដល់ទីណាមួយមានឱកាសល្អនឹងចូលទៅព្រេចឲ្យខាងតែបាន តែពុំចេះមានឱកាសល្អសោះ   លុះតាមៗទៅដរាបដល់ផ្ទះព្រានៗក៏ចូលទៅក្នុងផ្ទះ ខ្ញុំក៏ថយទៅនៅក្នុងព្រៃចេកខាងក្រោយផ្ទះព្រាននោះ តែមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានទេ ព្រោះព្រាននិយាយការអ្វីៗក្នុងផ្ទះខ្ញុំឮទាំងអស់ ដោយចងចិត្តថា ឲ្យតែព្រានចុះពីផ្ទះមកកាលណានឹងចូលទៅសម្លាប់ ។ ក្នុងរាត្រីនោះខ្ញុំបានបរិភោគផ្លែចេក និងដើមចេកក្នុងចម្ការនោះខ្ទេចខ្ទីអស់ ។ លុះព្រឹកឡើងខ្ញុំឮព្រាននិយាយថា ចុះចេកអញថ្ងៃនេះ ក៏ស្រពោនទុំស្លឹកពាសពេញទាំងចម្ការដូច្នេះ ជាមានហេតុអ្វីឬ លុះកន្លងចូលរាត្រីគម្រប់ពីរ ខ្ញុំចូលទៅរុះផ្ទះព្រាននោះ កំពុងតែរុះរើ ឮសូរសំឡេងព្រានដាស់ប្រពន្ធប្រាប់ថា អញដូចជាវិលមុខ ប្រហែលជាខុសប្រកាំងទេដឹង ឯងចូរទៅកាប់ដើមចេកយកមកធ្វើស្លាធម៌ឲ្យអញ ។ ខ្ញុំឃើញប្រពន្ធព្រាននោះចុះទៅកាប់ដើមចេកមែន  ខ្ញុំដូចជាមានសេចក្ដីភ័យ ពុំហ៊ានរុះផ្ទះនោះតទៅ ទៀត ។ លុះដល់រាត្រីគម្រប់បី ស្រាប់តែខ្ញុំភ្លេចបាត់ស្មារតីពុំដឹងជាខ្លួនទៅនៅក្នុងទីណា (គឺចូលទៅចាប់កំណើតក្នុងផ្ទៃប្រពន្ធព្រាន) ។ តអំពីនេះទៅ នឹងថយទៅនិយាយអំពីប្រពៃណីនៃសត្វដំរី តាមសំដីនាយវ៉ឹកឡើងវិញ ។ សត្វដំរីកាន់ប្រពៃណីសុចរិតពិតត្រង់ មានធម្មសម្បត្តិដ៏បរិបូណ៌ គឺដំរីញីទាំងឡាយដែលនៅក្រមុំមានសេចក្ដីជឿស្មោះត្រង់នឹងមាតាបិតា ពុំហ៊ានប្រព្រឹត្តអនាចារក្រៅគន្លងធម៌ បើនឹងយកប្តី លុះតែមាតាបិតាយល់ព្រមទុកដាក់ឲ្យទើបបានហ៊ានយក ។ មុននឹងប្រគល់ខ្លួនធីតាឲ្យកាន់ត្រកូលស្វាមីនោះ មានធ្វើពិធីមួយដ៏សំខាន់ គឺប្រជុំពួកដំរីដែលជាញាតិមកប្រាប់ឲ្យយល់ព្រមគ្រប់ៗគ្នា នៅទីបឹងឬជ្រោះណាមួយ លុះព្រមព្រៀងធ្វើមង្គលរួចហើយ ដំរីគូសវាសនាំគ្នាចុះទៅក្នុងបឹងឬក្នុងជ្រោះ   ដើម្បីឲ្យពួកដំរីចុះបាចទឹកឲ្យ ។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដំរីទាំងឡាយក្នុងសកលលោក ត្រូវទៅឡើងអ្នកតាម្តង ទោះបីទៅរកស៊ីឆ្ងាយក្ដីជិតក្ដី ក៏ត្រូវចូលទៅប្រជុំគ្នាឡើងអ្នកតាមួយថ្ងៃពុំដែលខាន គ្រប់តែដំរីត្រូវដឹងរបៀបនេះ ។ ឯអ្នកតានោះមានរូបសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយដូចមនុស្ស តែធំប៉ុនដំរីសារ  អង្គុយពែនភ្នែននៅលើកំពូលភ្នំ បែរមុខទៅទិសខាងកើត ។ ដំរីទាំងឡាយដើរពីខាងកើត ហើយចូលទៅថ្វាយបង្គំអ្នកតាម្នាក់ម្តងៗ ។ ពេលដែលដំរីក្រាបសំពះនោះ អ្នកតាប្រាប់ថា ឆ្នាំនេះត្រូវឲ្យដំរីបរិភោគដើមឈើនេះជាថ្នាំ  ដំរីទទួលបង្គាប់ ហើយក៏ថយចុះទៅវិញ រួចដំរីណាមានអាយុសង្ខារគ្រប់កំណត់នឹងមរណៈក្នុងឆ្នាំនោះ មិនអាចរស់នៅដល់ពេលចូលថ្វាយបង្គំលើកក្រោយទៀតបានទេ អ្នកតាក៏មិនបានប្រាប់ថ្នាំឲ្យដំរីនោះបរិភោគទេ គ្រាន់តែធ្វើអាការឲ្យសញ្ញាដោយលើកដៃដាក់លើស្មាចង្អុលទៅក្រោយ គឺចង្អុលទៅខាងលិចភ្នំ ដំរីនោះក៏ស្រក់ទឹកភ្នែក ហើយចុះទៅតាមដៃអ្នកតាទៅ ។ ពួកដំរីដែលជាកូនចៅ ឬជាមិត្តសម្លាញ់ឃើញដូច្នោះ ក៏សំដែងអាការផ្សេងៗ ដើម្បីថ្លែងសេចក្ដីសោកស្តាយ ។ ដំរីដែលនៅក្នុងព្រៃ សឹងមានឥស្សរភាពជាទីសប្បាយរីករាយណាស់ តែមានទេសកាលម្តងៗ នាំឲ្យពួកដំរីទាំងឡាយមានទុក្ខព្រួយ គឺបើមេដំរីណាសម្រាលកូនមកសម្បុរទង់ដែង (ហៅថាដំរី) នោះពួកដំរីទាំងឡាយនាំគ្នាខ្វល់ខ្វាយជួយថែរក្សាកូនដំរីនោះ ។ បើកូនដំរីនោះចេញដើរទៅទីណា តែងនាំគ្នាតាមទៅឈរបាំងពីមុខពីក្រោយ ដើម្បីកុំឲ្យមនុស្សលោកឃើញ ព្រោះមនុស្សលោកកាលណាឃើញកូនដំរីនោះហើយ ពុំដែលរំលងចោលមួយដងសោះឡើយ តែងតែតាមទាក់តាមចាប់ ម្ល៉ោះហើយសេចក្ដីអន្តរាយដោយគ្រឿងអាវុធ ក៏កើតមានឡើងដល់ពួកដំរីទាំងមូល លុះកូនដំរីនោះធំពេញជំទង់ឡើង ក៏នាំគ្នាចាប់យកទៅឲ្យត្រាំទឹកដែលមានជ័រឈើ ដើម្បីឲ្យក្លាយទៅជាដំរីខ្មៅវិញ ។ សារត្រឡប់ទៅនិយាយអំពីប្រពន្ធព្រានព្រៃ ។ ប្រពន្ធព្រានព្រៃកាលគភ៌គ្រប់កំណត់ទសមាស ក៏សម្រាលកូនចេញមក កូននោះជាភេទប្រុស មានរូបរាងទ្រង់ទ្រាយដូចដំរីដោយច្រើន ។  មាតាបិតាបានសន្មតនាមកុមារនោះថា វ៉ឹក ។ ចៅវ៉ឹកពោលថា កាលខ្ញុំកើតឡើងអាយុបាន ៣ ឆ្នាំ ក៏នឹករលឹកដល់ដំរីដែលជាមាតា និងបងពុំដឹងជានៅឯណា នឹកពិចារណាឃើញតាំងពីនាំបណ្តើរមាតាចេញចាកហ្វូងដំរី មកដល់ទីដែលព្រានព្រៃបាញ់ខ្លួននោះ ខ្ញុំមានសេចក្ដីរំជួលក្នុងដួងហឫទ័យកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ នឹងទ្រាំនៅស្ងៀមតទៅពុំបាន ។ ទទួលមានឱកាសថ្ងៃមួយ មាតាបិតាខ្ញុំទៅធ្វើចម្ការអស់ ទុកខ្ញុំឲ្យនៅចាំផ្ទះ ដោយផ្តាំផ្ញើនឹងញាតិព្រៀងលានឲ្យជួយមើលផង ខ្ញុំឃើញបានឱកាសល្អ ក៏រត់ចេញពីផ្ទះដើរចូលទៅក្នុងព្រៃ ដើម្បីស្វែងរកដំរីជាមាតា និងបង ។ ខ្ញុំចេញដើរទៅតាមផ្លូវដែលខ្ញុំនៅចាំ កាលកើតជាដំរីធ្លាប់ដើរ ខ្ញុំទទួលទានអាហារផ្លែឈើ តាមដែលខ្ញុំធ្លាប់ទទួលទានកាលពីនៅជាជាតិដំរី ចេញដើរទៅក្នុងព្រៃអស់វេលារាត្រីជាច្រើន ឥតមានជួបនឹងមនុស្សណាម្នាក់សោះ ឃើញតែដានជើងដំរីព្រៃ ខ្ញុំខំដើរតាមដានដំរីទៅទៀត ។ គិតអំពីថ្ងៃដែលខ្ញុំចេញអំពីផ្ទះទៅបាន ៧ ថ្ងៃ ខ្ញុំបានជួបប្រទះនឹងដំរីស្ត ១ ដើរស៊ីក្នុងព្រៃស្មាច់ ខ្ញុំគយគន់មើលដោយសេចក្ដីសង្កេតសព្វគ្រប់ទៅ ក៏ស្គាល់បានប្រាកដជាបងរបស់ខ្ញុំៗស្ទុះចូលទៅ ដើម្បីសាកសួរអំពីសុខទុក្ខ និងសួររកមាតា ។ ដំរីស្តកាលបានឃើញមនុស្សរត់ចូលទៅជិតដូច្នោះ ក៏ភិតភ័យតក់ស្លុត ស្ទុះរត់ចេញជាប្រញាប់ ខ្ញុំនៅចាំភាសាដំរី  ក៏ស្រែកជាភាសាដំរីអំពីរឿងរ៉ាវដែល ធ្លាប់នៅជាមួយគ្នា ក្នុងគ្រាដែលកើតជាដំរី ខ្ញុំនិយាយបណ្តើររត់តាមបណ្ដើរ ទាល់តែដំរីស្តស្តាប់បាន ទើបឈប់លែងរត់ ហើយខ្ញុំចូលទៅឈរទល់មុខដំរី ពោលវាចាជាភាសាដំរីសួររក មាតា ។ ដំរីស្តប្រាប់មកវិញថា មាតាយើងស្លាប់ទៅហើយ ។ ដំរីស្តជឿជាក់ថា ប្អូនបានទៅកើតជាមនុស្សមែន ក៏មានសេចក្ដីស្នេហាចំពោះខ្ញុំក្រៃពេក បានចាប់លើកខ្ញុំដាក់ឲ្យអង្គុយលើពោងនាំចេញទៅរកស៊ីព្រៃស្ងាត់ ដែលឆ្ងាយអំពីហ្វូងដំរី ដើម្បីការពារមិនឲ្យដំរីព្រៃឃើញខ្លួនខ្ញុំ ហើយខំរកផ្លែឈើមើមឈើឲ្យខ្ញុំបរិភោគជំនួសបាយ ។ ដំរីស្តខំថែរក្សាខ្ញុំពេញ ៣ ឆ្នាំ ឥតបានចូលទៅក្នុងហ្វូងដំរីព្រៃសោះ ម្ល៉ោះហើយបណ្តាលឲ្យកើតសេចក្ដីអផ្សុកធុញទ្រាន់ជាខ្លាំង ទើបនិយាយនឹងខ្ញុំថា អូនអើយ អូនឯងបានទៅកើតជាមនុស្សទៅហើយ គួរតែទៅនៅរួមសាមគ្គីនឹងមនុស្ស ឯបងដែលមានកំណើតជាសត្វដំរី ក៏ត្រូវរួមសាមគ្គីនឹងសត្វដំរីដូចគ្នា ល្ហើយចុះយើងជាបងប្អូនរួមផ្ទៃមួយ ក្នុងគ្រាអូនឯងនៅជាសត្វដំរីក៏ត្រូវនៅចាំប្រាកដថា យើងជាបងប្អូននឹងគ្នាជាដរាបតទៅ ។ ខ្ញុំបានតបទៅវិញថា ខ្ញុំទទួលស្តាប់ទាំងអស់ពាក្យដែលបងនិយាយទាំងប៉ុន្មាន បើដូច្នេះ សូមបងជូនខ្ញុំទៅទីលំនៅវិញ ។ ខ្ញុំនិងដំរីស្តបានសំដែងសេចក្ដីអាឡោះអាល័យគ្នាជាពន្លឹកទៅវិញទៅមក រួចទើបដំរីស្តចាប់លើកខ្ញុំដាក់លើពោង ហើយដើរតម្រង់ចូលទៅកាន់ស្រុកភូមិនៃមនុស្ស លុះទៅជិតដល់ក្រោយផ្ទះមាតាបិតាខ្ញុំ ក៏ដាក់ខ្ញុំឲ្យចុះពីលើពោង ហើយប្រញាប់ប្រញាល់វិលចូលទៅក្នុងព្រៃវិញ ។ ចំណែកខាងខ្លួនខ្ញុំ កាលចូលមកដល់ផ្ទះ មាតាបិតាជាព្រានព្រៃបានឃើញហើយ ក៏មានសេចក្ដីរីករាយឥតឧបមា ព្រោះកាលបាត់ខ្ញុំទៅជាង ៣ ឆ្នាំ ឥតមានដំណឹងសោះ ។ ក្នុងពេលដែលទើបមកដល់ ខ្ញុំនិយាយភាសាមនុស្សមិនកើតទេ ព្រោះកាលខ្ញុំឃ្លាតពីមាតាបិតាទៅនោះនៅតូចណាស់ ភាសាមនុស្សទើបតែនឹងចេះបន្តិចបន្តួច ខ្ញុំស្តាប់ពាក្យមាតាបិតាដែលសាកសួរបានខ្លះមិនបានខ្លះ តែខ្ញុំនិយាយតបវិញមិនកើត ។ លុះកន្លងទៅ ៣-៤ ខែ ទើបនិយាយរឿងរ៉ាវដែលពោលហើយនេះ ជាភាសាមនុស្សប្រាប់មាតាបិតាបាន ។ ចៅវ៉ឹកនេះ លុះអាយុពេញការ បានចូលធ្វើជាទាហានក្រុមរក្សាស្រុកនៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ ។ ឈ្មោះនេះតែនិយាយរឿងរ៉ាវរបស់ខ្លួនចប់កាលណា តែងលើកដៃសំពះសុំឲ្យបានទៅកើតជាសត្វដំរីវិញ ព្រោះពុំពេញចិត្តនឹងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់របស់មនុស្សលោកសោះ ។ អំពីរឿងប្រវេណីរបស់សត្វដំរីនេះ នៅមានហ្មម្នាក់ឈ្មោះ ហ្មសុខ ជាហ្មជាន់ចាស់ គាត់និយាយថា  សត្វដំរីកាន់កិរិយា ១  ប្លែកពីសត្វចតុប្បាទដទៃៗ គឺនៅគ្រាដែលសត្វដំរីរួមបវេណីនឹងគ្នា ពុំបានប្រព្រឹត្តដូចសត្វទាំងពួងទេ ប្រព្រឹត្តបែបយ៉ាងមនុស្សទៅវិញ ។ ថាសត្វដំរីញី និងដំរីឈ្មោល កាលណាមានសេចក្ដីស្រឡាញ់គ្នាជាប្រាកដ មុននឹងរួមសំវាស (ស្គារគ្នា) តែងនាំគ្នាទៅរកទីដីដែលមានភាពខូងកណ្ដាល ដើម្បីដេកផ្ងារបានដោយស្រួល តែមុននឹងប្រះខ្លួនដេកទៅក្នុងដីក្រហូងនោះ ត្រូវដំរីឈ្មោលធ្វើកិច្ចស្បថសច្ចាប្រណិធាន ចំពោះមុខដំរីញីនោះសិន តាមលក្ខណៈប្រវេណី ៣ ប្រការគឺ ៖

១-កាលណាស្គារគ្នារួច ត្រូវជួយលើកឡើងវិញ,

២-បើមានអាសន្នអន្តរាយ ដោយសត្វខ្លា ឬព្រានព្រៃមកទាន់ត្រូវនៅជួយការពារគ្នា គ្រាតែអស់ជីវិត មិនរត់ចោលគ្នា,

៣-ត្រូវទុកការរួមសំវាស (ស្គារគ្នា) ជាដំបូងនេះ ជាគោលថា នឹងមិនទៅស្នេហានឹងដំរីញីដទៃ ត្រាតែអស់ជីវិត ។ 

របៀបដែលស្បថនេះ ត្រូវដំរីឈ្មោលស្បថបែរមុខចំពោះទៅរកព្រះអាទិត្យ លុតជង្គង់លើកប្រមោយឡើងថ្វាយបង្គំព្រះអាទិត្យ ៣ ដង ទើបដំរីញីព្រមប្រះខ្លួនដេកទៅក្នុងដីក្រហូង ។ បានជាជាប់កិច្ចស្បថដូច្នេះ  ព្រោះដំរីញីនឹងក្រោកឡើងខ្លួនឯងវិញពុំរួច ដោយហេតុទីដ៏ខ្ពស់ ខាងឆ្វេង និងខាងស្តាំ លុះតែដំរីដូចគ្នាជួយលើកទើបក្រោករួច ។ របៀបប្រវេណីនៃសត្វដំរី   ដូចបានពណ៌នាខាងលើនេះ  ជាការពិត ឬជាការប្រឌិតឡើង ដោយថ្វីមាត់នៃអ្នកកំប្លែង ដើម្បីពោលជាការកំសាន្តនោះ ខ្ញុំពុំអាចនឹងរ៉ាប់រងទេ ទុកជូនអស់លោកអ្នកដែលបានមើល ឬបានស្តាប់រឿងនេះ ពិចារណាផងចុះ ។

* * *

ចប់

Flag Counter