ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

រឿងព្រេងប្រទេស វេណេហ្សុយអេឡា ចែងអំពី ចម្រៀងខ្លុយ

សម័យមួយ មានព្រះមហាក្សត្រមួយព្រះអង្គ ទ្រង់មានព្រះរាជបុត្រ ៣ ព្រះអង្គ ព្រះនាមប៉េដ្រូ, ហ្ស៊ុយអាន និងហ៊្សោសេ ។ ពេលមួយនោះ ព្រឹត្តិការណ៍បានកើតឡើងដល់ព្រះអង្គ បណ្ដាលឲ្យចក្ខុវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គទន់ខ្សោយចុះបន្តិចម្ដងៗ ។ ដរាបដល់ទ្រង់ងងឹតលែងទតអ្វីឃើញ ។ ពេទ្យដ៏ជំនាញៗ ទាំងឡាយក្នុងប្រទេសរបស់ព្រះអង្គ បានខំជួយព្យាបាលណាស់ដែរ តែអ្នកទាំងនោះមិនអាចធ្វើអ្វីកើតឡើយ ។ទីបំផុត វេជ្ជបណ្ឌិតម្នាក់ទូលព្រះអង្គថា ជំងឺព្រះចក្ខុរបស់ព្រះអង្គនោះ មិនទាន់ចុះដល់ថ្នាក់អតេកិច្ឆាពាធនៅឡើយទេ, មានឱសថម្យ៉ាង ដែលវិភាគពីផ្កាអូលីវ អាចព្យាបាលឲ្យជាបាន ។ កាលទ្រង់ឮពាក្យនេះ, ទ្រង់សប្បាយព្រះទ័យពន់ពេក ។ ប៉ុន្តែ ពេលនោះទ្រង់រំពឹងថា   តើអញនឹងរកផ្កាអូលីវពីទីណាបាន  ?   បើប្រទេសរបស់អញគ្មានដើមអូលីវសោះយ៉ាងនេះ ! ដោយសេចក្ដីអស់សង្ស័យ ព្រះអង្គបានហៅព្រះរាជបុត្រទាំង ៣ មកប្រាប់ពីរឿងឱសថដែលត្រូវវិភាគ យកមកព្យាបាលព្រះចក្ខុទ្រង់ឲ្យជាបាន បើសិនណាជាបានផ្កាអូលីវមួយមុខមកថែមទៀត ។ ពេលនោះ ត្រង់ស៊ីឲ្យព្រះរាជបុត្រទាំង ៣ អង្គនោះ ជួយទ្រង់ក្នុងរឿងនេះ ។ ក្សិណនោះ, ព្រះអង្គម្ចាស់ប៉េដ្រូ ជាព្រះរាជបុត្រច្បង ទ្រង់ថ្លែងទៅកាន់ព្រះបិតាថា ៖ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទទួលភារៈទៅរកផ្កាអូលីវនោះ, ប៉ុន្តែ ការដើរគ្រប់ទីកន្លែង ក្នុងការស្វែងរកយ៉ាងនេះ ត្រូវបង់ខាតសោហ៊ុយច្រើន ដូច្នេះសូមព្រះបិតាមេត្តាព្រះរាជទានមត៌ក ជាចំណែកខ្ញុំព្រះអង្គនោះមក ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងចាប់ផ្ដើមធ្វើដំណើរស្វែងរកឥឡូវនេះ" ។ ព្រះមហាក្សត្រ បានព្រះរាជទានមត៌កនោះតាមពាក្យសុំ, បានហើយព្រះអង្គម្ចាស់ប៉េដ្រូ ក៏ទ្រង់ត្រាច់ចេញទៅ ។ ព្រះរាជបុត្រនេះបានធ្វើដំណើរចេញទៅឆ្ងាយ រួចបានជួបស្រ្ដីចាស់ម្នាក់ អង្គុយសុំទាននៅលើចិញ្ចើមថ្នល់ ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គម្ចាស់ប៉េដ្រូ មិនបានជាអ្នកមានចិត្តសប្បុរសទូលំទូលាយទេ, ទ្រង់ប្រកែក មិនព្រមដាក់ទានអ្វីបន្តិចឲ្យយាចកនោះសោះឡើយ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ចេះតែបន្តព្រះដំណើរទៅមុខទៀត ឆ្ពោះទៅរកទីដៅតែមួយ គឹស្វែងរកផ្កាអូលីវនោះឯង ។ សប្តាហ៍ និងខែជាច្រើនចេះតែកន្លងទៅៗ ព្រះអង្គម្ចាស់នៅតែរកផ្កាអូលីវមិនទាន់បាន ។ ព្រះមហាក្សត្រ ដោយបាត់ព្រះរាជបុត្រច្បងអស់កាលយូរ មិនឃើញត្រឡប់វិលវិញដូច្នោះ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះរាជបុត្របន្ទាប់ព្រះនាម ហ្ស៊ុយអាន, មកហើយ ទ្រង់បង្គាប់ឲ្យចេញដំណើរទៅស្វែងរកផ្កាអូលីវនោះទៀត ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្ស៊ុយអាននេះ បានសុំមត៌កជាចំណែកខ្លួនចំនួនពាក់កណ្ដាល រួចទ្រង់ធ្វើដំណើរចេញទៅ ។ នៅលើចិញ្ចើមថ្នល់, ទ្រង់បានជួបនឹងយាយយាចក ដែលអង្គុយសុំទាននោះទៀត ។ ដូចព្រះរៀមព្រះអង្គដែរ, ព្រះអង្គម្ចាស់នេះ បានប្រកែកមិនព្រមដាក់ទានអ្វី ឲ្យយាយអភ័ព្វនោះទេ ទ្រង់គិតតែធ្វើដំណើរទៅមុខទៀត ។ ទ្រង់ត្រាច់ទៅគ្រប់ទិសទី, ពិនិត្យមើលទេសភាពដោយចក្ខុទ្រង់ តែមិនបានប៉ះព្រះនេត្រនឹងដើមអូលីវនោះឡើយ ។ សប្តាហ៍ជាច្រើនក៏ចេះតែកន្លងទៅ ។ កាលដែលព្រះរាជបុត្រពៅព្រះនាមហ៊្សោសេ មិនឃើញព្រះជេដ្ឋាទាំងទ្វេរបស់ទ្រង់វិលត្រឡប់មកវិញដូច្នោះ ហើយដោយព្រះចក្ខុរោគរបស់ព្រះមហាក្សត្រជាព្រះបិតាទ្រង់ ចេះតែមានដំណើរមិនស្រួលរាល់ៗថ្ងៃផងនោះ, ទ្រង់ចូលទៅទូលព្រះមហាក្សត្រជាព្រះបិតាថា ៖ សូមព្រះបិតាមេត្តាប្រសិទ្ធិពរជ័យមកខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងល្បងចេញទៅរកផ្កាអូលីវនោះ ដើម្បីព្យាបាលព្រះចក្ខុព្រះបិតាឲ្យបានជាឆាប់ ! ” ។ ព្រះមហាក្សត្រ បានប្រទានពរសព្ទសាធុការដល់ព្រះរាជបុត្រ ពៅរួចហើយ ព្រះរាជបុត្រនេះក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរចេញទៅ។ ព្រះអង្គធ្វើដំណើរទៅឆ្ងាយ ឆ្ងាយទាល់តែបានទៅដល់កន្លែងស្រ្ដីចាស់ ដែលអង្គុយសុំទាននោះឯង ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ហ៊្សោសេ មានព្រះហឫទ័យពេញណែនដោយមេត្តា និងករុណា ចំពោះទុគ៌តភាពរបស់យាយកម្សត់នោះយ៉ាងក្រៃលែង ទ្រង់ពោលទៅកាន់យាយទុគ៌តថា ៖ យាយ ! ខ្ញុំគ្មានប្រាក់ជូនយាយទេ, តែខ្ញុំនឹងចែកអាហារជូនយាយពិសាដោយសប្បាយចិត្ត" ។ ពោលរួចហើយ ទ្រង់ស្រាយស្បោងចេញ រួចជូនអ្វីដែលមានក្នុងស្បោងនោះចំនួនពាក់កណ្ដាលទៅយាយអភ័ព្វ ។ អ្នកទាំងពីរប្រាណ   បានអង្គុយបរិភោគជាមួយគ្នា  រួចទ្រង់បានរ៉ាយរ៉ាប់ប្រាប់រឿង ស្វែងរករបស់ទ្រង់ដល់យាយនោះ ។ ដូនចាស់ ពោលតបថា ៖ ឱចៅអើយ ! អ្នកណាអាចរកដើមអូលីវក្នុងប្រទេសនេះបាន"។ ព្រះអង្គម្ចាស់ បានងក់ព្រះសិរក្នុងការយល់ស្រប ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលយាយបង្ហើយកិច្ចបរិភោគរួចហើយ, គាត់មានប្រសាសន៍បន្តទៅទៀតថា ៖ យាយសូមប្រាប់ចៅឯង ឲ្យស្គាល់កន្លែងដែលមានដើមអូលីវនោះដុះ ។ ចំនួនជាច្រើនម៉ៃល៍( ) ទៅខាងលិចឯណោះ, មានភ្នំមួយ, ឡើងតាមជម្រាលប៉ែកខាងកើតនៃភ្នំនោះទៅ, មានព្រៃដង្គុំមួយពេញទៅដោយដើមអូលីវ, នៅទីនោះ ចៅឯងមុខតែបានឃើញផ្កាអូលីវដោយពិត" ។ ពេលនោះ អ្នកទាំងពីរបានបែកគ្នា ព្រះអង្គម្ចាស់ហ៊្សោសេ ទ្រង់យាងឆ្ពោះទៅទិសខាងលិច ដរាបដល់ភ្នំនោះឯង ។ នៅតាមចំណោតភ្នំប៉ែកខាងកើត ទ្រង់បានឃើញដង្គុំព្រៃអូលីវ មានផ្ការីកស្គុះស្គាយដូចពាក្យយាយទុគ៌តប្រាប់មែន ។ ព្រះអង្គមានព្រះទ័យរីករាយយ៉ាងខ្លាំង, បានបេះផ្កាអូលីវនោះ រួចនាំយកត្រឡប់វិលទៅធានីព្រះបិតាវិញយ៉ាងរួសរាន់ ។ទៅតាមផ្លូវ ទ្រង់បានជួបព្រះជេដ្ឋាទាំងពីររបស់ព្រះអង្គ ដែលមិនអាចស្វែងរកផ្កាអូលីវបានសូម្បីមួយឡើយ ។ ជំនួសសេចក្ដីរីករាយចំពោះព្រះកនិដ្ឋារបស់ព្រះអង្គ ដែលបានជោគជ័យក្នុងការស្វែងរកផ្កាអូលីវ, ព្រះជេដ្ឋាទាំង ២ នោះ ទៅជាមានសេចក្ដីច្រណែនចំពោះការបំពេញកិច្ចបានសម្រេចនេះទៅវិញ ។ ភ្លាមនោះ ទ្រង់ទាំងពីរក៏ដណ្ដើមផ្កាអូលីវអំពីប្អូន ហើយកាលដែលទ្រង់ដណ្ដើមនោះ ទ្រង់វាយប្អូនយ៉ាងដំណំ ដរាបដល់ដួលចុះទៅលើផែនដី, បាត់ព្រះវាចាលែងមានចលនាតទៅទៀតបាន ។ភ័យចំពោះអំពើលាមក ក្រែងគេដឹងឮ ព្រះរាជបុត្រច្បងទាំងពីរបានកកាយដីកប់ប្អូនពៅនោះក្បែរមាត់ផ្លូវ រួចប្រញាប់ប្រញាល់ឆ្ពោះទៅដំណាក់ព្រះបិតាព្រះអង្គ ។ ព្រះមហាក្សត្រ,  កាលប៉េដ្រូ និងហ្ស៊ុយអាន  ជាព្រះរាជបុត្រច្បងទាំងពីរ បានត្រឡប់មកវិញ យកទាំងផ្កាអូលីវមកជាមួយផងដូច្នោះ, ព្រះអង្គសោមនស្សយ៉ាងក្រៃលែង ។ ពេលនោះ ចក្ខុប្រសាទព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវវេជ្ជបណ្ឌិតព្យាបាលឲ្យជាល្អវិញដូចដើម, ម្ល៉ោះហើយមហាកិត្តិយស ក៏បានធ្លាក់មកលើព្រះរាជបុត្រច្បងទាំងពីរនោះ។ តែដោយព្រះរាជបុត្រពៅរបស់ព្រះអង្គ មិនឃើញត្រឡប់វិលវិញ ហើយចេះតែបាត់ទៅៗនោះ, ព្រះទ័យព្រះមហាក្សត្រ ពេញណែនទៅដោយសេចក្ដីទុក្ខព្រួយរាល់វេលា ។ នៅលើទីដែលព្រះអង្គម្ចាស់ ហ្ស៊ុយអាន និងប៉េដ្រូ កប់ប្អូនពៅព្រះអង្គនោះ, វត្ថុចម្លែកមួយបានកើតឡើង ។ ដើមប្របុសទាំងឡាយបានដុះចេញមកក្រៅ ចំពីលើផ្នូរនោះ ។ ថ្ងៃមួយ អ្នកគង្វាលចៀមម្នាក់បានដើរកាត់តាមទីនោះ ស្រាប់តែឮសម្លេងភ្លេង ផ្សាយចេញពីដើមប្របុសទាំងនោះមក ។ គាត់ចូលទៅជិត រួចផ្ទៀងស្ដាប់, ចម្រៀងនៃប្រុសកំលោះ បានហើរចេញមកយ៉ាងពីរោះថា ៖

ឱបង - ឃ្វាលចៀមផ្លុំខ្ញុំមក !...

ដើម្បី - ខ្ញុំយកអំណាចស្ដី ...

ថ្លែងប្រាប់ - រឿងពិតតាមសេចក្ដី

ដល់ជនប្រុសស្រីពីផ្កាអូលីវ !...” ( ) ។

ឮពីរោះដូច្នេះ, អ្នកគង្វាលចៀម ក៏កាត់យកប្របុសនោះមួយដើមមកធ្វើជាខ្លុយ ។ កាលណាគាត់ផ្លុំខ្លុយនោះ ចម្រៀងដ៏ពីរោះ កំដរដោយបទភ្លេងដដែលនោះ ក៏លាន់ចេញមកដូចមុន ។ អ្នកគង្វាលចៀម តែងត្រាច់ទៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងប្រទេស ជាមួយនឹងខ្លុយដ៏វិចិត្ររបស់គាត់នោះ, ម្ល៉ោះហើយ ជនគ្រប់តំបន់បានស្ដាប់ហើយ ចាប់ចិត្តចំពោះចម្រៀងខ្លុយនោះគ្រប់គ្នា ។ កិត្តិនាមនៃខ្លុយ បានផ្សាយទៅគ្រប់ទីកន្លែង, ជ្រាបរហូតដល់ព្រះមហាក្សត្រ ជាហេតុឲ្យព្រះអង្គចង់ស្ដាប់ចម្រៀងដ៏ចម្លែកនោះ។ ពេលនោះ អ្នកគង្វាលចៀម បានត្រូវព្រះមហាក្សត្របង្គាប់ឲ្យចូលទៅគាល់ ដើម្បីផ្លុំខ្លុយថ្វាយទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ ។ គាត់បានចូលខ្លួនទៅឈរពីមុខព្រះភក្រ្តព្រះមហាក្សត្រ, រួចហើយ គាត់ក៏លើកខ្លុយមកផ្លុំ ថ្វាយទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ដោយសុភាពរាបសា ។ ចម្រៀងនៃប្រុសកំលោះក៏លាន់ចេញមកថា ៖

“ឱព្រះ - បិតាផ្លុំខ្ញុំមក ! ...

ដើម្បី - ខ្ញុំយកអំណាចស្ដី ...

ក្រាបទូលរឿងពិតតាមសេចក្ដី

បានជ្រាបតាមន័យផ្កាអូលីវ ! .... ។

ចម្លែកណាស់, ព្រះមហាក្សត្រ ក៏កន្រ្តាក់យកខ្លុយនោះមកផ្លុំដោយព្រះអង្គឯង ។ ពេលនោះ ព្រះអង្គឮច្បាស់ជាសម្លេងហ៊្សោសេបុត្រពៅរបស់ព្រះអង្គ    ទូលព្រះអង្គអំពីការដែលខ្លួនរកឃើញផ្កាអូលីវ  និងពីអំពើដែលបុត្រច្បងទាំងពីរបានវាយទ្រង់ រួចកប់ទ្រង់ក្បែរផ្លូវថ្នល់។ ដោយសេចក្ដីទុក្ខព្រួយ និងការតានតឹងតប់ប្រមល់ព្រះហឫទ័យពេក, ព្រះមហាក្សត្របានឲ្យគេចាប់ខ្លួនប៉េដ្រូ និងហ្ស៊ុយអាន ទៅដាក់គុក ។ ភ្លាមនោះ ទ្រង់ក៏ឃើញដំណើរឆ្ពោះទៅរកផ្នូរនៃព្រះរាជបុត្រពៅរបស់ព្រះអង្គ ។ កាលទាហានរបស់ព្រះអង្គ បានរកឃើញកន្លែងដើមប្របុសនៅទីក្បែរថ្នល់នោះហើយ ក៏ជីកគាស់ដីត្រង់នោះ រួចបានឃើញព្រះអង្គម្ចាស់ហ៊្សោសេត្រង់ទីនោះមែន ។ ប៉ុន្តែ អភូតហេតុមិនទាន់ចប់នៅឡើយទេ, ព្រះអង្គម្ចាស់ហ៊្សោសេមិនទាន់សុគត ដូចដែលព្រះជេដ្ឋាទាំងពីរស្មាននោះទេ ។ ព្រះអង្គបានក្រោកឡើង រួចស្ទុះទៅឱបព្រះមហាក្សត្រជាព្រះបិតាៗ ទ្រង់ព្រះសំណោក ដោយសេចក្ដីសប្បាយព្រះទ័យខ្លាំងពេក ។ ពេលនោះឯង មានធ្វើពិធីបុណ្យយ៉ាងឱឡារិក ទទួលអំណរចំពោះការនិវត្តនៃព្រះរាជបុត្រពៅ ។ ដោយព្រះមហាក្សត្រសប្បាយព្រះទ័យខ្លាំង ដោយហេតុបានជាសេះស្បើយនៃចក្ខុរោគ និងការនិវត្តវិញ នៃព្រះរាជបុត្រពៅនោះ ព្រះអង្គបានដោះលែងហ្ស៊ុយអាន និងប៉េដ្រូ ចេញពីពន្ធនាគារវិញហោង ។

                                                                                                 ភិក្ខុ ម៉ែន - រៀមសិក្សាពុទ្ធិកមហាវិទ្យាល័យ ព្រះសីហនុរាជ

                                                                                                                                                ប្រែពីភាសាអង់គ្លេស

(ចប់)

 

រឿងព្រេងរុស្ស៊ី សុចរិត និង ទុច្ចរិត

ថ្ងៃមួយ មានបុរសអ្នកស្រែពីរនាក់ និយាយជជែកគ្នាអំពីសុចរិត និងទុច្ចរិត ដូចមានសេចក្ដីតទៅនេះ ៖ បុរសម្នាក់ ជាមនុស្សពាលប្រព្រឹត្តតែអំពើទុច្ចរិត រកបានមួយថ្ងៃស៊ីតែមួយថ្ងៃ ដោយអំពើវៀចគ្រប់យ៉ាង នៅខ្វះតែអំពើលួចប្លន់គេមួយយ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ។ បុរសម្នាក់ទៀត ជាបណ្ឌិតប្រព្រឹត្តតែអំពើសុចរិតជានិច្ច ។ អ្នកទាំងពីរដើរមកជួបប្រទះគ្នានៅនាកណ្ដាលផ្លូវ ក៏និយាយសាកសួរសុខទុក្ខគ្នាអំពីរបរចិញ្ចឹមជីវិតរៀងខ្លួន ។ បុរសពាល និយាយថា ខ្ញុំចូលចិត្តតែចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើទុច្ចរិត ភូតភរកុហកបោកប្រាសគេជានិច្ចកាល ។ បុរសបណ្ឌិត ឆ្លើយថា មិនដែលមានអ្នកណាចេះតែភូតភរកុហកបោកប្រាស់គេបានរាល់ថ្ងៃទេ, ចំណែកខ្ញុំវិញ ខ្ញុំស៊ូទ្រាំចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើសុចរិត ទោះបីលំបាកវេទនាយ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ឲ្យតែធ្វើតាមសេចក្ដីពិតត្រង់ ។  បុរសទាំងពីរនាក់ ជជែកគ្នាដណ្ដើមយកត្រូវតែរៀងខ្លួន មិនព្រមចាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក មិនចុះសម្រុងគ្នាសោះ ទើបស្រុះចិត្តប្ដេជ្ញាគ្នាថា «យើងត្រូវតែដើរស្វះស្វែងរកមនុស្សដទៃទៀត ប្រាប់គេឲ្យជួយដោះស្រាយរកខុសត្រូវរឿងទាំងពីរនាក់» និយាយរួចក៏នាំគ្នាធ្វើដំណើរទៅ ។ បុរសពីរនាក់បណ្ដើរគ្នាទៅមិនយូរប៉ុន្មាន បានជួបប្រទះនឹងអ្នកស្រែម្នាក់កំពុងភ្ជួរស្រែ ទើបដើរតម្រង់ទៅដល់ហើយសួរថា ៖ បពិត្រអ្នកដ៏ចម្រើន ! សូមអ្នកមេត្តាកាត់សេចក្ដីខុសត្រូវឲ្យយើងខ្ញុំបន្តិចមើល នៅក្នុងសកលលោកនេះ ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើសុចរិត និងដោយអំពើទុច្ចរិត តើអំពើណាប្រសើរជាង ? យើងខ្ញុំជជែកគ្នាមិនដាច់ស្រេចសោះ ។ អ្នកស្រែឆ្លើយថា ៖ នែអ្នកទាំងពីរ ! អំពើសុចរិតយុត្តិធម៌មិនងាយនឹងជួយចិញ្ចឹមជីវិតយើងបានទេ យើងត្រូវតែប្រព្រឹត្តចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើទុចរិតអយុត្តិធម៌វិញ ទើបបានស្រួលរស់នៅក្នុងលោកនេះបានដោយងាយ ព្រោះអំពើសុចរិតយុត្តធម៌ ប្រៀបដូចអ្នកពាក់ស្បែកជើង សំពត់ស្ដើងទន់ ដើរមិនបានវែងឆ្ងាយទេ, ឯអំពើទុច្ចរិតអយុត្តិធម៌ ប្រៀបដូចអ្នកពាក់ស្បែកជើងយ៉ាងក្រាស់ជាប់មាំ អាចដើរបានវែងឆ្ងាយណាស់ បើទុកជាដើរទៅជាន់លើចម្រូងបន្លា ក៏មិនមុតបាតជើងដែរ ចេះតែទៅរួចរហូត ។ អ្នកធ្លាប់ដឹងឬទេ ? ក្នុងប្រទេសយើងសព្វថ្ងៃនេះ ពួកគហបតីដែលជាម្ចាស់យើង គេគិតតែតឹងទារយកផលប្រយោជន៍អំពីយើងឲ្យពេញៗ ។ ក្នុងមួយថ្ងៃៗ ឥតឲ្យខ្វះកន្លះទេ ? យើងរកតែពេលទំនេរ នឹងបំពេញផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួនពុំបានសោះ, ដូច្នេះ យើងត្រូវតែពុតធ្វើជាឈឺ ដើម្បីនឹងលួចបន្លំចូលទៅរកកាប់ឈើក្នុងព្រៃនៅពេលថ្ងៃ បើគេដឹងពុតយើងហើយ គេហាមប្រាមមិនឲ្យយើងធ្វើដូច្នោះទៀត  យើងលួចទៅធ្វើនៅវេលាយប់វិញ ។ ហ៍! ម៉េចទៅឯងឮឬទេ ? ឯងដឹងថាអញយល់ត្រូវមែនឬទេ ? (បុរសពាលសួរបុរសបណ្ឌិត) ។ បុរសទាំងពីរនាក់ នៅមិនទាន់អស់ចិត្ត ក៏បបួលគ្នាដើរទៅមុខទៀត លុះដើរទៅបានបន្តិច ជួបនឹងឈ្មួញរទេះម្នាក់ ស្រែកហៅថា ៖ សូមអ្នកឈប់បន្តិចសិន ព្រោះយើងខ្ញុំចង់សួរប្រស្នានឹងអ្នកបន្តិច បើអ្នកអនុញ្ញាតឲ្យសួរបាន ? យើងខ្ញុំនឹកសង្ស័យថា ក្នុងលោកនេះ មនុស្សយើងត្រូវចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើសុចរិត ឬទុច្ចរិត ? អ្នកជំនួញថា នែអ្នកអើយ ! អំពើសុចរិតធ្វើឲ្យយើងចិញ្ចឹមជីវិតដោយលំបាកណាស់ ត្រូវតែយើងរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើទុច្ចរិតវិញ ដ្បិតថា បើគេកុហកបញ្ឆោតបោកប្រាសយើងហើយ យើងក៏ត្រូវបញ្ឆោតបោកប្រាស់គេវិញដែរ ។ បុរសពាល  ម៉េចឯងឮទេ ? អញគិតត្រូវមែនឬទេ ? អ្នកទាំង ពីរមិនទាន់យល់ស្របគ្នាសោះ ទើបប្រឹក្សាគ្នាថា យើងត្រូវទៅរកសួរអ្នកណាម្នាក់ទៀត ឲ្យបានគម្រប់បីនាក់ ដើម្បីឲ្យអស់ចិត្តអំពីប្រស្នារបស់យើង ទើបនាំគ្នាដើរទៅមុខទៀត ចេះតែដើរយូរៗទៅ បានជួបនឹងសេដ្ឋីម្នាក់ ហើយនិយាយថា ៖ សូមលោកអាណិតមេត្តាឈប់បន្តិចសិន យើងខ្ញុំសុំសួរលោកអំពីប្រស្នាមួយថា «មនុស្សយើងសព្វថ្ងៃនេះ ត្រូវរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតតាមអំពើសុចរិតស្រួលជាង ឬតាមអំពើទុច្ចរិតស្រួលជាង ?» ។ សេដ្ឋី - ប្រស្នាអ្នកពីរោះណាស់ អ្នកកុំឆ្ងល់ គឺការរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើទុច្ចរិតប្រសើរជាងអំពើសុចរិត, ក្នុងលោកនេះ អ្នកទៅរកសុចរិតឯណាឃើញ បើអ្នកឯងនិយាយពិតត្រង់ មុខជាគេបញ្ជូនខ្លួនទៅស្រុកស៊ីបេរី (Sibérie ) ហើយ ហើយគេចោទថាយើងកុហកគេថែមទៀតផង ។ បុរសពាល - ន៍  ឯងឮទេ !  អ្នកណាក៏គេថាដូចៗគ្នាដែរ យើងសួរមនុស្សបីនាក់ហើយ គេឆ្លើយតែរបៀបមួយទៅលើទុច្ចរិតរាល់ម៉ាត់ថា ការរស់នៅដោយអំពើទុចរិតគ្រាន់បើស្រួលជាងរស់នៅដោយអំពើសុចរិត ។ បុរសបណ្ឌិត - ទេ ! ទេ ! អញមិនយកទេ ! អញយកតែខាងសុចរិត ទុកជាអញទ័លក្រលំបាកលំបិនយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏អញមិនព្រមរកស៊ីតាមអំពើទុច្ចរិតដែរ ។ បុរសទាំងពីរនាក់   និយាយគ្នាដូច្នោះហើយ   ក៏នាំគ្នាដើរទៅស្វែងរកធ្វើការងារជារបរចិញ្ចឹមជីវិតទាំងពីរនាក់ ។ បុរសពាលចេះតែបំបែរចិត្តឲ្យរេទៅតាមកាលៈទេសៈ និងតាមកិច្ចការ ហើយទៅដល់ទីណា ក៏ចេះតែមានមនុស្សឲ្យបាយទឹកបរិភោគឥតខ្វះដែរ ហើយឥតគិតថ្លៃទៀតផង ។ ចំណែកបុរសបណ្ឌិត ក៏ខំធ្វើការងារយកបាយទឹកចិញ្ចឹមជីវិតខ្លួនរាល់ថ្ងៃ ដោយសេចក្ដីពេញចិត្តនឹងអំពើសុចរិតរបស់ខ្លួនជានិច្ចកាល ។ ថ្ងៃមួយ នៅគ្រាដែលបុរសបណ្ឌិតធ្វើដំណើរទៅតាមផ្លូវ ក៏នឹកឃ្លានបាយជាខ្លាំង ទើបនិយាយនឹងបុរសពាលជាសម្លាញ់ថា ៖ចូរឯងអាណិតអញ ឲ្យនំប៉័ងមួយដុំមកអញស៊ីផង ។ បុរសពាល - ចុះឯងឲ្យអ្វីជាសំណងមកអញវិញ ?បុរសបណ្ឌិត - បើឯងចង់បានអ្វី ស្រេចនៅចិត្តឯងយកចុះ ។ បុរសពាល - អើ ! បើឯងថាអីចឹង អញត្រូវឆ្កៀលយកគ្រាប់ភ្នែកឯងម្ខាង ។បុរសបណ្ឌិត - អើ! មិនជាអ្វីទេ អញព្រមឲ្យឆ្កៀលតាមចិត្តឯង។បុរសពាល ក៏ឆ្កៀលយកគ្រាប់ភ្នែកម្ខាងរបស់បុរសបណ្ឌិត រួចឲ្យនំប៉័ងមួយដុំទៅបុរសបណ្ឌិត ហើយនាំគ្នាដើរទៅមុខទៀត ។ ថ្ងៃក្រោយមកទៀត បុរសបណ្ឌិតឃ្លានខ្លាំង អត់ទ្រាំពុំបាន ក៏សុំនំប៉័ងពីបុរសពាលមួយដុំទៀត ។ បុរសពាល - បើដូច្នោះ  អញត្រូវតែឆ្កៀលយកគ្រាប់ភ្នែកឯងម្ខាងទៀត ។ បុរសបណ្ឌិត ឱ ! សម្លាញ់អើយ សូមអាណិតអាសូរអញ ផង បើឯងឆ្កៀលភ្នែកអញម្ខាងទៀត មុខជាអញខ្វាក់លែងឃើញអ្វីសោះហើយ ។ បុរសពាល - ឯងខ្វាក់ទៅជាអ្វីក៏ដោយ បើឯងចូលចិត្តតែរស់នៅដោយសារអំពើសុចរិតដូច្នេះហើយ ឯងខ្លាចខ្វាក់អីទៀត ។ បុរសបណ្ឌិត - ជញ្ជឹងគិតថា ធ្វើម្ដេចឥឡូវ បើឯងឃ្លានបាយស្ទើរដាច់ខ្យល់ ទាល់តែព្រមអត់មិនបានហើយ, គិតរួចប្រាប់ថា ណ្ហើយចុះសម្លាញ់ ! បើឯងមិនខ្លាចកម្មពៀរវេរាទេ ចូរឯងឆ្កៀលយកគ្រាប់ភ្នែកអញម្ខាងទៅទៀតចុះ ។ បុរសពាល ក៏ឆ្កៀលភ្នែកបុរសបណ្ឌិតម្ខាងទៀត រួចឲ្យនំប៉័ងមួយដុំ ហើយប្រាប់ថា អញមិនដឹកដៃឯងទៅទេ, ត្រូវឯងនៅទីនេះចុះ ចង់ទៅឯណាតាមចិត្តឯង អញលែងនៅជាមួយឯងទៀតហើយ អាមនុស្សខ្វាក់យ៉ាងនេះ នឹងបានជាការអ្វី ថាប៉ុណ្ណោះក៏ដើរចោលបុរសបណ្ឌិតបាត់ទៅ ។ ចំណែកបុរសបណ្ឌិតខ្វាក់ភ្នែកងងឹតឈឹង លែងឃើញអ្វីសោះ បាននំប៉័ងមួយដុំបរិភោគអស់ហើយ ក៏រាវស្ទាបដើរពើមៗទៅមុខទៀត ដោយនឹកសង្ឃឹមថា ក្រែងបានដល់ស្រុកភូមិណាមួយគ្រាន់ទីពឹងនៅសំណាក់អាស្រ័យ, លុះចេះតែដើរពើមៗទៅ ក៏វង្វេងផ្លូវមិនដឹងជាតម្រង់ទទិសទីតំបន់ណាទេ ទើបបន្លឺវាចាស្រែកអំពាវនាវបន់ស្រន់ទេវតា សុំឲ្យជួយស្រោចស្រង់ជីវិតខ្លួនឲ្យផុតពីក្ដីទុក្ខវេទនា ។ ក្រោយមកមិនយូរប៉ុន្មាន ស្រាប់តែបុរសបណ្ឌិតងងឹតងងុលឮសូរសំឡេងប្លែកថា «ចូរឯងដើរងាកទៅខាងស្ដាំដៃឯងទៅ ឯងនឹងទៅដល់ព្រៃមួយ ដែលមានប្រឡាយទឹកហូរគុកៗ ចូរឯងក្បង់យកទឹកនោះលុបលាងមុខទៅ មុខជាភ្នែកឯងទាំងគូភ្លឺដូចដើមវិញមិនខាន ហើយឯងនឹងឃើញដើមជ្រៃធំមួយដើមនៅទីនោះ ដល់ពេលរាត្រី ត្រូវឯងឡើងទៅពួនសម្ងំដេកលើដើមជ្រៃនោះទៅ កុំមាត់កឲ្យនរណាឃើញដឹងឮឡើយ» ។ បុរសបណ្ឌិតឮពាក្យនេះហើយក៏ត្រេកអរ ខំស្ទាបរាវដើរទៅទៀត ហើយប្រកាន់តែស្ដាំដៃរហូតទៅ ដរាបដល់ចូលក្នុងព្រៃទៅត្រូវត្រង់ប្រឡាយទឹក ក៏ឮសូរទឹកហូរគុកៗ ទើបក្បង់ទឹកនោះលុបលាងមុខ ស្រាប់តែភ្នែកភ្លឺដូចដើមវិញ ហើយ ងាកមើលទៅឃើញដើមជ្រៃមួយធំ , ឃើញស្មៅនៅគល់ជ្រៃនោះរេចរឹល ដូចជាមានអ្នកដំណើរដើរមកឈប់ជ្រកអង្គុយលេងនៅគល់ជ្រៃ លុះដល់យប់ក៏ឡើងទៅដេកពួនសម្ងំនៅប្រគាបជ្រៃខាងលើខ្ពស់ពីដី ដើម្បីកុំឲ្យអ្នកណាឃើញខ្លួន ។ នៅពេលអធ្រាត្រស្ងាត់ ពួកបិសាចដែលមានឫទ្ធីខ្លាំងពូកែ មកប្រជុំគ្នាក្រោមដើមជ្រៃនោះ អួតអាងអំពីឫទ្ធីរបស់ខ្លួនដែលបានធ្វើឲ្យគេឈឺចាប់ ។ ពេលនោះបិសាចម្នាក់និយាយថា ៖ សព្វថ្ងៃ អញអាស្រ័យនៅក្នុងប្រាសាទកូនស្រីស្ដេច រវាង ១០ ឆ្នាំមកហើយ អញចេះតែធ្វើឲ្យនាងឈឺចាប់ឥតស្រាកស្រាន្ត បើទុកជាមានគ្រូយ៉ាងពូកែ ឬមានថ្នាំឆុតឆាប់ចំណានមកមើលជំងឺនាងយ៉ាងណា ក៏ឥតបានការអ្វីសោះ នៅតែឈឺដដែល ព្រោះបណ្ដេញអញមិនបាន អញគ្មានខ្លាចគ្រូ ឬថ្នាំទាំងនោះសោះ អញខ្លាចតែរូបព្រះអរហន្តីណោត្រឺដាមមួយប៉ុណ្ណោះ បើអ្នកណាទៅយករូបព្រះអរហន្តីនេះពីពាណិជម្នាក់បាន មកធ្វើទឹកឲ្យនាងសោយហើយនោះ ទើបបណ្ដេញអញចេញពីប្រាសាទបាន អញលែងហ៊ាននៅតទៅទៀត ។លុះព្រឹកឡើង ពួកបិសាចបែកគ្នាទៅរកកន្លែងរៀងខ្លួន ហើយ បុរសបណ្ឌិតចាំពាក្យបិសាចម្នាក់នោះច្បាស់ក្នុងចិត្ត ទើបចុះពីដើមជ្រៃហើយស្វែងរកពាណិជអ្នកមានធនធាននោះ ។ (ខ្ញុំមិនដឹងជាបុរសបណ្ឌិតដើររកពាណិជនោះប៉ុន្មានថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំទេ) ប៉ុន្តែខ្ញុំដឹងថា ក្រោយមកបុរសបណ្ឌិតរកពាណិជឃើញដូចប្រាថ្នា ហើយក៏ចូលទៅនិយាយសុំស៊ីឈ្នួលធ្វើការនៅផ្ទះពាណិជនោះដោយសំដីថា ៖ «ខ្ញុំសុំនៅធ្វើការជូនលោកពេញមួយឆ្នាំ ហើយខ្ញុំមិនយកថ្លៃឈ្នួលជាប្រាក់កាសទេ ខ្ញុំសុំតែរូបព្រះអរហន្តីណោត្រឺដាម (notre dame ) ដែលមាននៅក្នុងផ្ទះលោក» ។ ពាណិជក៏ព្រមតាមពាក្យសុំនោះ ។ បុរសបណ្ឌិត ខំយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើការឲ្យពាណិជទាំងថ្ងៃទាំងយប់ គ្មានគិតនឿយហត់ ដើម្បីឲ្យគេពេញចិត្តស្រឡាញ់ខ្លួន ។ លុះធ្វើការគ្រប់មួយឆ្នាំហើយ ក៏ចូលទៅនិយាយសុំរូបនោះពីនាយពាណិជ ។ នាយពាណិជឆ្លើយថា អញពេញចិត្តនឹងការងារដែលឯងធ្វើណាស់ ប៉ុន្តែអញចូលចិត្តឲ្យប្រាក់ឯងវិញ ព្រោះអញស្ដាយរូបនោះពេក កាត់ចិត្តឲ្យឯងមិនដាច់សោះ ។បុរសបណ្ឌិត ទេលោក ! ខ្ញុំមិនដឹងជាយកប្រាក់ពីលោកទៅធ្វើអ្វីកើតទេ ខ្ញុំចង់បានតែរូបព្រះអរហន្តី ដែលលោកសុខចិត្តព្រមឲ្យខ្ញុំនោះប៉ុណ្ណោះ ។ ពាណិជ -  អើ !  បើដូច្នោះ  ត្រូវឯងនៅបម្រើអញឲ្យពេញមួយឆ្នាំទៀតទៅ ទើបអញឲ្យរូបនោះ ។ បុរសបណ្ឌិត សុខចិត្តនៅបម្រើពាណិជពេញមួយឆ្នាំទៀត ដោយយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើការដូចឆ្នាំមុន ដល់គ្រប់មួយឆ្នាំ ចូលទៅសុំយករូបពីនាយពាណិជៗ ចេះតែធ្វើទីទើរគេចកែមិនចង់ឲ្យរូប ប្រាប់ថា «អញឲ្យថ្លៃឈ្នួលឯងជាប្រាក់វិញ បើឯងនៅតែទទូចសុំយករូបនោះមិនឈប់ ត្រូវឯងនៅបម្រើអញឲ្យពេញមួយឆ្នាំទៅមុខទៀតចុះ អញនឹងឲ្យរូបនោះតាមឯងសុំមិនខាន» ។ បុរសបណ្ឌិតប្រកាន់សច្ចធម៌ផង ខ្លាចចិត្តនាយពាណិជផង ក៏ព្រមនៅបម្រើនាយពាណិជមួយឆ្នាំទៀត ដោយខំបម្រើដូចឆ្នាំមុនៗ ឥតធ្វេសប្រហែស រហូតដល់ពេញមួយឆ្នាំ ជាគម្រប់បីឆ្នាំ ទើបចូលទៅសុំយករូបនោះពីនាយពាណិជ ។ នាយពាណិជ ដោះរូបដែលខ្លួនព្យួរនៅជញ្ជាំងយកមកកាន់ហើយ និយាយនឹងបុរសស៊ីឈ្នួលថា ៖«នែអ្នកចិត្តស៊ូ ! យើងឲ្យរូបព្រះអរហន្តីដល់អ្នកជាថ្លៃឈ្នួល ចូរអ្នកទទួលយករូបនេះទៅចុះ ហើយឲ្យបានសម្រេចដូចក្ដីប្រាថ្នានៃខ្លួនកុំបីខានឡើយ» ។ បុរសបណ្ឌិតឮដូច្នោះ ត្រេកអរណាស់ លើកដៃសំពះទទួលយករូបពីនាយពាណិជ រួចលាពាណិជចេញពីផ្ទះនោះទៅ ដើរសំដៅទៅរកនគរដែលបិសាចធ្វើព្រះរាជបុត្រីស្ដេច ឲ្យប្រឈួននោះ លុះទៅដល់ហើយ និយាយអង្វរសុំគេចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំង ដោយអ្នកឆ្មាំទ្វារថា «ខ្ញុំសុំចូលទៅក្នុងវាំងហ្លួងនេះ ព្រោះមានបំណងនឹងមើលរោគព្រះរាជធីតាឲ្យសះជាជ្រះស្រឡះ» ។ ឆ្មាំទ្វារឮដូច្នោះក៏យល់ព្រម នាំបុរសចូលទៅក្រាបទូលព្រះមហាក្សត្រតាមដំណើរ ។ ព្រះរាជាទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យអាមាត្យនាំបុរសចូលទៅក្នុងបន្ទប់ព្រះរាជធីតា ដល់ហើយ បុរសសុំទឹកពីអាមាត្យមួយពែងយកមកជ្រលក់រូបព្រះអរហន្តីនោះ ទៅក្នុងពែងបីដង  រួចថ្វាយទៅព្រះនាងស្រពព្រះភក្រ្ត ។ ព្រះនាង ទើបតែទទួលយកពែងទឹកពីដៃបុរសបណ្ឌិតភ្លាម មិនទាន់ទាំងស្រពព្រះភក្រ្តផង ស្រាប់តែបិសាចកំណាចដែលវាអួតអាងឫទ្ធីថាពូកែណាស់នោះ ស្ទុះចេញពីព្រះនាងទៅមួយរំពេច ហាក់បីដូចជាផ្សែងមួយដុំខ្មៅហុយចេញទៅ ។ ពេលនោះ ព្រះរាជធីតាស្រស់ថ្លាសម្បុរ ព្រះភក្រ្តបំព្រងញញឹមពព្រាយ រីករាយសប្បាយព្រះទ័យ រោគសះជាស្រឡះ មានកម្លាំងពលំដូចដើមវិញ។ ឯព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះអគ្គមហេសី ទតឃើញដូច្នោះ ក៏មានព្រះរាជហឫទ័យសោមនស្សក្រៃលែង ឥតប្រៀបស្មើបាន ទ្រង់ព្រះចិន្ដាថា «អញបានរបស់អ្វីឲ្យថ្លៃថ្លា តបគុណលោកគ្រូពេទ្យនេះ ណ្ហើយចុះអញព្រះរាជទានយសសក្តិ និងទ្រព្យសម្បត្តិឲ្យច្រើនទៅចុះ» ទើបទ្រង់ហៅបុរសមកទទួលព្រះរាជទាន ។ បុរសបណ្ឌិតក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ! ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ មិនចង់បានរបស់អ្វីបន្តិចសោះ ។ ព្រះរាជធីតាទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យបុរសដូច្នោះ ក៏ក្រាបទូលព្រះវររាជបិតាថា ខ្ញុំម្ចាស់សូមព្រះរាជានុញ្ញាតរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយបុរសនេះ ។ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ពេញព្រះរាជហឫទ័យនឹងពាក្យរបស់ព្រះរាជបុត្រីណាស់ ដោយត្រូវតាមព្រះរាជបំណង ក៏ទ្រង់ចាត់ឲ្យរៀបពិធីមង្គលការឲ្យព្រះរាជធីតា និងបុរសបណ្ឌិតយ៉ាងឱឡារិកក្រៃលែង ។ ចាប់ដើមពីថ្ងៃនោះមក បុរសបណ្ឌិតបាននៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងជាមួយព្រះរាជធីតាជាព្រះជាយា ស្លៀកពាក់សុទ្ធតែសំពត់អាវយ៉ាងល្អៗ ថ្លៃៗ ហើយបរិភោគអាហារឆ្ងាញ់ពិសាជាមួយព្រះមហាក្សត្រផងទៀត ។ លុះចំណេរចីរកាលមក បុរសបណ្ឌិតក្រាបទូលសុំលាព្រះរាជានឹងចេញទៅសួរសុខទុក្ខម្ដាយរបស់ខ្លួន ដែលចាស់ជរានៅឯស្រុកកំណើត។ ចំណែកព្រះនាងជាយាសុំតាមព្រះស្វាមីទៅផងដែរ ។ បុរស និងព្រះនាង ឡើងជិះព្រះរាជរថព្រះទីនាំងនៃព្រះមហាក្សត្រ អង្គុយ ទន្ទឹមគ្នាចេញដំណើរទៅដល់កន្លែងមួយ បុរសបណ្ឌិតចោលភ្នែកក្រឡេកទៅឃើញបុរសពាលជាសម្លាញ់ចាស់របស់ខ្លួន ក៏ចាំបាន ទើបស្រែកសួរថា ៖ ជម្រាបថា សម្លាញ់ ! ម៉េចឯងមិនស្គាល់យើងទេឬ ? ឯងចាំទេពីកាលនោះ ឯងប្រកាន់ថា ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយអំពើទុច្ចរិតប្រសើរជាងអំពើរសុចរិត មិនតែប៉ុណ្ណោះ ថែមទាំងឯងឆ្កៀលភ្នែកអញទាំងគូ ធ្វើឲ្យអញខ្វាក់សូន្យឈឹងទៀតផង ។ បុរសពាលឮដូច្នោះ ក្រឡេកមើលឃើញបុរសបណ្ឌិតជាសម្លាញ់ចាស់ ជិះព្រះរាជរថស្ដេចទន្ទឹមព្រះរាជបុត្រី ក៏ចាំមុខបានឥតភ្លេចភ្លាំង ទើបភិតភ័យផង អៀនខ្មាសផង ដាក់មុខជ្រប់ លែងហ៊ានងើបមើលបុរសបណ្ឌិតទៀត ។ បុរសបណ្ឌិតប្រាប់ថា ឯងកុំខ្លាចអញឡើយ អញឥតចងគំនុំគុំគួនព្យាបាទសងសឹកទៅឯងវិញទេ ព្រោះអញប្រកាន់យកតែខាងសច្ចៈ សុចរិត យុត្តិធម៌ ម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ឯខាងទុច្ចរិតអញខ្ពើមណាស់ អញមិនហ៊ានជិតវាទេ ។ បុរសបណ្ឌិត តំណាលរឿងរ៉ាវរបស់ខ្លួនសព្វគ្រប់ តាំងពីខ្វាក់ភ្នែករហូតដល់ភ្លឺភ្នែក ហើយបានព្រះរាជធីតាជាប្រពន្ធឲ្យបុរសពាលស្ដាប់ ។ បុរសពាលស្ដាប់រឿងនោះចប់ ក៏នឹកថា អញនឹងចូលទៅរកព្រៃរកទឹកហូរ, រកដើមជ្រៃនោះឲ្យឃើញ ហើយធ្វើត្រាប់តាមសម្លាញ់អញនេះ ក្រែងជួនជាមានជោគវាសនាដូចគេ គិតស្រេច ក៏គេចចូលទៅរកទីកន្លែងនោះឃើញសព្វគ្រប់ដូចបំណងមែន  ឡើងដេកលើដើមជ្រៃ  អរព្រួចថា អញមុខជាបានសម្រេចបំណងមិនខាន ។ សេចក្ដីអំណររបស់បុរសពាលផ្ទុយស្រឡះ ដល់យប់ស្ងាត់ពួកបិសាចមកជួបជុំគ្នានៅក្រោមដើមជ្រៃនោះ ជួនជាអកុសលមកដល់ស្រាប់តែបិសាចម្នាក់មើលទៅឃើញបុរសនៅលើមែកជ្រៃ នឹកខឹងស្អប់ចាញ់ ទាញកន្រ្ទាក់ជើងបុរសធ្លាក់ចុះមកដី ហើយសម្លាប់ចោលនៅគ្រានោះទៅ ។ (រឿងនេះ សូមអស់លោកពិចារណាមើលចុះ ការរស់នៅដោយអំពើសុចរិត និងទុច្ចរិត តើអំពើណាប្រសើរជាងអំពើណា ? ដូចមាននិទានខាងដើមនេះស្រាប់) ។ 

                                                                                             អ្នកស្រី សារា ប្រែរៀបរៀង លោក ប៊ូ - ប៉ូ ពិនិត្យកែសម្រួល

(ចប់)

 

រឿងវ៉ាំងជេនហ៊ូ

របររកស៊ីខាងជាងកំបោរជាអាជីពដ៏ទន់ទាប ទាំងជាការនឿយហត់ពិបាកយ៉ាងខ្លាំង ទោះបីដូច្នោះ ក៏នៅតែមានអ្នកប្រកាន់យកជារបររកទទួលទានយ៉ាងពេញចិត្ត ។ វ៉ាំងជេនហ៊ូ ជាមនុស្សម្នាក់ ដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបរជាងកំបោរនេះ គេបានបរិយាយរឿងរបស់គេឲ្យហាន់ហ៊ូស្ដាប់ដូចតទៅនេះ ៖ “ខ្លួនខ្ញុំឈ្មោះ វ៉ាំងជេនហ៊ូ មាតាបិតារបស់ខ្ញុំជាអ្នកធ្វើស្រែនៅតំបន់ឈិងឆៅ ស្រុកឆាងកាន ប្រទេសចិន ។ កាលស្រុកកើតចលាចល ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទធៀនប៉ៅ រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសកេណ្ឌពល, ខ្ញុំជាមនុស្សម្នាក់ ដែលបានចុះឈ្មោះយកអាសាស្ម័គ្រធ្វើទាហានធ្នូ, ខ្ញុំនៅក្នុងកងទ័ពធ្នូ ដល់ទៅ ៣០ ឆ្នាំ ហើយខ្ញុំជាអ្នកយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងកិច្ចការរាជការដ៏មុតមាំ ទៅជាអ្នកមានឈ្មោះល្អក្នុងរាជការទាហាន បានឡើងយសសក្ដិជានាយទាហាន ។ តមក ខ្ញុំបានលាចេញពីរាជការទាហាន ត្រឡប់ទៅនៅនាភូមិលំនៅដើមរបស់ខ្ញុំវិញ តែមុខគួរឲ្យអាណោចអាធ័មខ្លាំងណាស់ គឺកាលខ្ញុំទៅដល់ភូមិលំនៅដើម បានឃើញនូវទីដីស្រែចម្ការរបស់ខ្ញុំ បានធ្លាក់ទៅនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃអ្នកដទៃទាំងអស់ ធ្វើឲ្យខ្ញុំអស់សង្ឃឹមក្នុងរបរកសិកម្ម ។ ខ្ញុំក៏រំពឹងគិតគ្នាន់គ្នេរក្នុងការរកចិញ្ចឹមជីវិតទៅទៀត ខ្ញុំគិតឃើញតែអាជីពជាងកំបោរ ព្រោះខ្ញុំធ្លាប់បានរៀនធ្វើទាំងមានការចេះដឹងពីកាលនៅទាហានខ្លះហើយ ។ ខ្ញុំទើបកាន់យកអាជីពខាងជាងកំបោរតទៅ ហើយបានធ្វើរបរនេះដ៏មុតមាំអស់កាលជាង ៣០ ឆ្នាំ ។ ខ្ញុំបានអាស្រ័យនៅជាមួយនឹងអ្នកលក់រាន ដោយចេញថ្លៃអាហារ និងថ្លៃផ្ទះឲ្យអ្នកម្ចាស់រានរាល់ៗខែ ខ្ញុំព្យាយាមរកលុយកាក់ប្រាក់កាស ដោយញើសឈាម សម្រាប់ឲ្យថ្លៃអាហារ និងថ្លៃផ្ទះ ដើម្បីអាស្រ័យនៅតទៅ ។ បើមានលុយកាក់ដែលសល់ពីចាយវាយ ខ្ញុំបានឲ្យទានដល់មនុស្សពិការ និងមនុស្សកម្សត់ទុគ៌ត" ។ វ៉ាំងជេនហ៊ូ បានពោលតទៅទៀតថា "មនុស្សយើងបានបាយបរិភោគ មកពីអ្នកកាប់គាស់រានដី ភ្ជួរស្រែ បានខោអាវស្លៀកពាក់ មកពីជាងតម្បាញ និងអ្នកចិញ្ចឹមនាង ហើយបានសព្វវត្ថុដទៃទៀត ដែលជារបស់ចាំបាច់ក៏មានន័យដូចគ្នា បើយើងខ្វះការងារដែលត្រូវធ្វើដោយកម្លាំងរបស់មនុស្សទៅហើយ វត្ថុទាំងនោះនឹងសម្រេចដូចបំណងមិនបាន ព្រោះក្នុងលោកនេះមិនមានអ្នកណាមួយ ដែលមានសមត្ថភាពអាចនិម្មិតបណ្ដាលឲ្យវត្ថុអ្វីៗ កើតបានគ្រប់យ៉ាង គ្រប់ប្រការនោះទេ ព្រោះហេតុនោះ យើងទើបគួរធ្វើរបស់ដែលល្មមធ្វើបាន ដើម្បីជួយជ្រោមជ្រែងដល់គ្នានិងគ្នាក្នុងការចិញ្ចឹមជីវិតតទៅ ។ ព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង គ្រប់គ្រងលើពួកសេនាមាត្យរាជបរិពារ ទ្រង់គ្រាន់តែមានព្រះបរមរាជឱង្ការបង្គាប់បញ្ជាប៉ុណ្ណោះ សេនាមាត្យទាំងនោះ ជាអ្នកសម្រេចរាជកិច្ចរាជការតាមមុខក្រសួងរបស់ខ្លួន ហើយបានញ៉ាំងកិច្ចការផែនដីឲ្យសម្រេចដោយរៀបរយ ឬដូចជាមេផ្ទះ និងគ្រឿងប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ គ្រឿងផ្ទះមួយៗ សោតសឹងមានប្រយោជន៍ម្យ៉ាងៗ ផ្សេងៗពីគ្នា គ្រឿងខ្លះឲ្យសម្រេចកិច្ចយ៉ាងនេះ គ្រឿងខ្លះឲ្យសម្រេចកិច្ចយ៉ាងនោះ ទើបជាហេតុញ៉ាំងកិច្ចផ្ទះឲ្យសម្រេចបានដោយរៀបរយ រឿងនេះឧបមាយ៉ាងណា ឧបមេយ្យដូចអាជីវកម្មទាំងពួងក៏យ៉ាងនោះដែរ ចំណែកអ្នកមើលងាយការងារ ឬបោះបង់ចោលការងារ មិនយកចិត្តទុកដាក់ អ្នកនោះមិនយូរប៉ុន្មានទេ គង់មានទេព្ដា ទេព្រក្ស អ្នករក្សាមនុស្សលោក បណ្ដាលឲ្យដល់នូវសេចក្ដីវិនាសក្នុងពេលមិនយូរប៉ុន្មាន ខ្ញុំទើបមិនហ៊ានលះបង់អាជីវកម្មខាងជាងកំបោរ ខំធ្វើការកំបោរ ដើម្បីឲ្យកើតសេចក្ដីសុខសម្រាន្តតរៀងមក ។ ការជាងកំបោរ ជាវិជ្ជាដែលរៀនងាយ ធ្វើងាយ, ការហ្វឹកហាត់ឲ្យមានសេចក្ដីស្ទាត់ជំនាញ ក៏មិនឃើញមានការពិបាកអ្វីឡើយ ហើយជាអាជីពដែលឲ្យគុណសមល្មមដល់ការហត់នឿយ ព្រោះដូច្នេះ ខ្ញុំទើបមិនមានសេចក្ដីអៀនខ្មាសក្នុងអាជីពដែលថោកទាបនេះឡើយ ។ មួយទៀត ទម្រាំតែខ្ញុំនឹងបានទទួលលុយកាក់ថ្លៃកម្លាំង ១ រៀលៗនោះ ត្រូវបញ្ចេញកម្លាំងកាយ ធ្វើការទាល់តែហត់នឿយរោយស្រពន់ តែខ្ញុំបានទទួលសេចក្ដីសុខកាយសប្បាយចិត្តជានិច្ច ។ការងារដែលធ្វើដោយកម្លាំងកាយ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនដទៃនោះ ច្រើនតែជាការងាយ តែការដែលធ្វើដោយសតិបញ្ញា ដើម្បីភាពជាអ្នកប្រាជ្ញនោះ ជាការពិបាកដ៏ក្រៃលែង ហេតុនោះទើបឃើញថាជាការយុត្តិធម៌ប្រពៃហើយ ដែលអ្នកល្ងង់ខ្លៅត្រូវប្រើកម្លាំងកាយនៅក្រោមបង្គាប់បញ្ជារបស់អ្នកប្រាជ្ញ ឬអ្នកមានភោគទ្រព្យ បង្អោនខ្លួនឲ្យអ្នកទាំងនោះប្រើប្រាស់ ចំណែកអ្នកមានកម្លាំងបញ្ញា ត្រូវប្រើប្រាស់អ្នកល្ងង់ខ្លៅ ការដែលខ្ញុំរើសយកអាជីពខាងជាងកំបោរនោះ ក៏ព្រោះឃើញថា ជាការរៀនងាយ ធ្វើងាយ ហើយមិនឃើញថាជាការខូចកិត្តិយសកិត្តិគុណ ឬគួរអៀនខ្មាសអ្វីឡើយ ។ ដែលខ្ញុំធ្វើជាងកំបោរ ជាឱកាសឲ្យខ្ញុំបានធ្វើការស៊ីឈ្នួល នៅក្នុងផ្ទះអ្នកមានភោគទ្រព្យ និងផ្ទះមន្ត្រីជាច្រើនឆ្នាំ តែមុខគួរអាណោចអាធ័មដ៏ក្រៃលែង ព្រោះផ្ទះ ១ ដែលខ្ញុំបានទៅលេងសួរសុខទុក្ខ គ្រាដំបូង ឃើញនៅគង់វង្សដូចប្រក្រតី តែកាលខ្ញុំទៅលេងគ្រាទី ២ ឃើញសល់នៅតែដីទទេ ហើយមានច្រើនផ្ទះទៀត ដែលខ្ញុំបានទៅលេងគ្រាដំបូង មិនឃើញមានរបស់អ្វីដែលចម្លែកភ្នែក តែកាលទៅលេងពេលក្រោយទៀត ក៏បានឃើញសភាពដូចពោលមកហើយ ខ្ញុំបានសួរគេដែលនៅផ្ទះជិតខាង គេក៏និយាយប្រាប់ខ្ញុំដូចតទៅនេះ ម្ចាស់ផ្ទះនេះត្រូវគេបញ្ជូនទៅឃុំឃាំងធ្វើទោសទណ្ឌកម្មនៅទីក្រុង ម្ចាស់ផ្ទះនោះដល់នូវមរណភាព ហើយបុត្រធីតាបានបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិដែលធ្លាក់មកជាមរតក ទាល់តែអស់រលីង ម្ចាស់ផ្ទះនេះបានត្រូវរាជការផ្ដន្ទាទោសប្រហារជីវិត ទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ ក៏ត្រូវរាជការរឹបជាន់យកអស់ ។ កាលបានពិចារណាមើលហេតុការណ៍របស់ជនទាំងនោះ គឺលោកទាំងនោះជាតួយ៉ាងដែលខ្ញុំបានពោលនាមខាងដើមថា ត្រូវទេព្ដា ទេព្រក្ស អ្នករក្សាមនុស្សលោក បណ្ដាលឲ្យនូវសេចក្ដីវិនាស ក្នុងពេលមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រោះលោកទាំងនោះ បានលះបង់ការងារ ឬមើលងាយការងាររបស់ខ្លួនមែនឬទេ ? ព្រោះលោកទាំងនោះ ជាអ្នកចើងម៉ើងចើងគ្រឹម ប្រព្រឹត្តខ្លួនមិនសមនឹងឋានៈរបស់ខ្លួន ហើយសម្ដែងខ្លួនជាអ្នកប្រាជ្ញបែបប្លមៗ មែនឬទេ ? ព្រោះលោកទាំងនោះ មិនមែនជាអ្នកសម្បូណ៌ដោយសតិសម្បជញ្ញៈ ហើយប្រព្រឹត្តហាក់ដូចជាអ្នកមានសតិបញ្ញា ដែលមុខគួរឲ្យអៀនខ្មាសដល់ជនដទៃមែនឬទេ ? ព្រោះភោគ-សម្ប័ទ បរិវារសម្ប័ទ និងឋានន្តរសក្ដិ ជារបស់រក្សាឋិតថេរចីរកាលបានដោយក្រមែនឬទេ ? ជាប់មកពីគហបតីទាំងនោះជាអ្នកគ្មានបុណ្យវាសនា ដែលល្មមនឹងសេពសោយនូវសេចក្ដីសុខដ៏ឱឡារិកមែនឬទេ ? សេចក្ដីសម្បូណ៌ដោយលាភ, យស, សរសើរ, សុខ និងសេចក្ដីសាប-សូន្យ ចាកលាភយសជាដើម ជារបស់អនិច្ចំ តែងតែអស់ផុតរលត់ទៅមែនឬទេ ? ។ ខ្ញុំទៅជាមានសេចក្ដីទោមនស្ស និងនឹកអាណិតដល់លោកទាំងនោះ ដែលប្រទះគ្រោះកាចដ៏ខ្លាំងក្លា ហើយយកព្រឹត្តិការណ៍របស់លោកទាំងនោះមកជាមេរៀន និងនឹកពិចារណាខ្លួនឯងថា អាត្មាអញគួរប្រើសមត្ថភាពដូចម្ដេច ទើបជាអ្នកមិនលោភលន់ពន់ប្រមាណក្នុងលាភ, យស, សរសើរ, សុខ ហើយមិនសោយសោកទោមនស្ស តូចចិត្ត ក្នុងកាលដែលលាភយសដើមវិនាសទៅដល់នូវភាពជាអ្នកកម្សត់ទុគ៌តថោកទាបអាប់ឱនវាសនា" ។  ហើយវ៉ាំងជេនហ៊ូពោលតទៅទៀតថា "អ្នកដែលមានចំណេះវិជ្ជា បានធ្វើជាធំគ្រប់គ្រងពពួកមនុស្ស លទ្ធផលទាំងនោះតែងទំនុកបម្រុងគេឲ្យមានគ្រឿងឧបភោគបរិភោគ ចិញ្ចឹមជីវិតបានយ៉ាងឧត្ដមសម្បូណ៌សប្បាយ ទាំងមានសមត្ថភាពអាចចិញ្ចឹមបុត្រភរិយា ឲ្យបានសុខសប្បាយថ្កុំថ្កើងរុងរឿង តែចំណែកខ្លួនខ្ញុំជាមនុស្សអភ័ព្វ ទាំងគ្មានសមត្ថភាពពុំអាចធ្វើដូច្នោះបាន តែគិតឃើញថា ការនៅលីវដោយគ្មានគ្រួសារ ជាការប្រសើរទៅវិញសម្រាប់ខ្លួនខ្ញុំ" ។ ប្រការមួយទៀត ខ្ញុំរកចិញ្ចឹមមាត់ ចិញ្ចឹមពោះដោយកម្លាំងកាយ ចុះបើខ្ញុំមានបុត្រភរិយាទៅ ហើយស្វែងរកប្រាក់កាសដោយកម្លាំងកាយ ប្រសិនបើរកបាន មកមិនធួនល្មមនឹងចិញ្ចឹមពោះ ចិញ្ចឹមបុត្រភរិយាទេ ខ្ញុំមិនត្រូវរេទៅរកដោយកម្លាំងបញ្ញាជួយថែមទៀតឬ ? ធម្មតាអ្នករកចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាស្រ័យកម្លាំងកាយផង កម្លាំងបញ្ញាផង ខ្ញុំគិតឃើញថាជាការធ្ងន់ក្រៃលែង  សូម្បីអ្នកនោះឯងជាអ្នកប្រាជ្ញក៏មិនងាយនឹងរើខ្លួនរួច" ។ កាលហាន់ហ៊ូបានស្ដាប់ពាក្យពោលពណ៌នា របស់វ៉ាំងជេនហ៊ូ គ្រាដំបូង ក៏នឹកឆ្ងល់នឹងពាក្យរបស់គេពន្លឹក តែកាលមកពិគ្រោះពិចារណាមើល ក៏ឃើញប្រចក្សថា វ៉ាំងជេនហ៊ូ ជាមនុស្សបរិសុទ្ធពិតប្រាកដ តែជាមនុស្សដែលអ្នកប្រាជ្ញពោលថា អ្នកសន្សំគុណធម៌សេចក្ដីល្អតែចំពោះខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ។ ហាន់ហ៊ូឃើញថា វ៉ាំងជេនហ៊ូយកចិត្តទុកដាក់ប្រយ័ត្នខ្លួនខ្លាំងពេកហួសការគួរ ជាអ្នកមិននាំពាំយកចិត្តទុកដាក់ដល់ជនដទៃ បុគ្គលដូច្នេះមិនឈ្មោះថា ជាសាវ័ករបស់ប្រាជ្ញាមេធី យ៉ាំងជូ ដែលជាម្ចាស់លទ្ធិនៃការសន្សំ មិនព្រមបរិច្ចាកសូម្បីតែសក់ ១ សរសៃ វ៉ាំងជេនហ៊ូឃើញថា បុត្រភរិយាជាភារៈនាំឲ្យកើតសេចក្ដីពិបាក បើវ៉ាំងជេនហ៊ូមិនខ្លាចពិបាកក្នុងការចិញ្ចឹមបុត្រភរិយាទេ គេគង់មានសេចក្ដីពេញចិត្តក្នុងការប្រើកម្លាំងបញ្ញា ដើម្បីជាគុណប្រយោជន៍ដល់ពួកមនុស្សផងគ្នា តែទោះបីដូចម្ដេចក៏ដោយ គង់គេគ្រាន់បើជាងអ្នកដែលវង្វែងវិលវល់ក្នុង លាភ, យស, សរសើរ, សុខ ហើយមានសេចក្ដីរំភើបញាប់ញ័រ ខ្លាចក្រែងលាបយសរបស់ខ្លួននឹងវិនាសបាត់បង់ទៅវិញ ព្រោះអ្នកដែលច្របូកច្របល់ ស្រវឹងមួម៉ៅដោយលោភ ក្រោធ វង្វែង ដែលជារបស់លាមក មានប្រការផ្សេងៗ នោះច្រើនណាស់ ហើយជនដែលគ្មានសីលធម៌នៅក្នុងខ្លួន ក៏មានច្រើនជាអនេក ។ ហាន់ហ៊ូ ឃើញថាពាក្យរបស់វ៉ាំងជេនហ៊ូ ជាមេរៀន ១ ដែលល្អគ្រាន់បើដែរ  ទើបត្រាទុកក្នុងសៀវភៅ សម្រាប់ជាគ្រឿងដាស់តឿនចិត្តតទៅ ។ ចំណែកយើងអ្នករៀបរៀងសេចក្ដីនេះ យើងឃើញថា ព្រឹត្តិ-ការណ៍របស់វ៉ាំងជេនហ៊ូ ដើរតាមបទចុងនៃពាក្យទំនៀមទម្លាប់បីបទក្នុងលោកនីតិថា "កើតមកជាមនុស្ស គប្បីធ្វើប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន និងជនដទៃ, បើមិនអាចទេ គប្បីធ្វើតែប្រយោជន៍ខ្លួន បើមិនអាចទៀតកុំតែធ្វើបាប" ។ ក្នុងសេចក្ដីនេះ លោកសរសើរបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តបានសម្រេចតាមសុភាសិតបទទី ១ ចាត់ជាបុគ្គលល្អ ១ អ្នកប្រព្រឹត្តបានសម្រេចតាមសុភាសិតបទទី ២ ចាត់ជាបុគ្គលល្អ ២, អ្នកប្រព្រឹត្តបានសម្រេចតាមសុភាសិតទី ៣ ចាត់ជាបុគ្គលល្អលេខ ៣ ។ អ្នកដែលធ្វើប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន និងប្រយោជន៍អ្នកដទៃនោះ គឺអ្នកដែលបានរៀនសូត្រចេះដឹង ប្រឡងជាប់ថ្នាក់ជាន់ខ្ពស់ក្នុងបឋមវ័យ រកការធ្វើបានមានប្រាក់ខែ ប្រាក់ថ្ងៃ សន្សំទ្រព្យសម្បត្តិបាន មានប្រពន្ធកូន ហើយបានប្រៀនប្រដៅកូនចៅទាំងនោះឲ្យរៀនសូត្រចេះដឹង ឲ្យមានផ្ទះសម្បែងចែកកេរ្តិ៍មរតកឲ្យ ព្រមទាំងបានដាស់តឿនក្រើនរំលឹកជនដទៃ ឲ្យរៀនសូត្រចេះដឹង ឬទំនុកបម្រុងដោយទ្រព្យសម្បត្តិ ឲ្យយកទៅប្រកបកិច្ចក្នុងអាជីវកម្មផ្សេងៗ រហូតដល់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ បានសម្រេចមគ្គផល ឬគ្រាន់តែតាំងខ្លួនជាកល្យាណបុថុជ្ជន ៨ ដោយទាំងបានញ៉ាំងជនដទៃឲ្យប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ បានសម្រេចមគ្គផល ឬគ្រាន់តែឲ្យតាំងខ្លួនជាកល្យាណបុថុជ្ជនបានផង តែប៉ុណ្ណឹងចាត់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តត្រូវតាមសុភាសិតបទទី ១ ។ បុគ្គលដែលបានរៀនសូត្រចេះដឹងតែចំពោះខ្លួន រកទ្រព្យសម្បត្តិបានល្មមចិញ្ចឹមខ្លួនរហូត ១ ជីវិត មិនមែនពឹងតែស៊ីឈ្នួលគេអស់មួយជីវិតនោះទេ រហូតដល់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ បានសម្រេចមគ្គផលតែចំពោះខ្លួនដូច្នេះជាដើម ឈ្មោះថាអ្នកប្រព្រឹត្តត្រូវតាមសុភាសិតបទទី ២ ។ បុគ្គលដែលរៀនសូត្រចេះដឹងបន្តិចបន្តួចស្ទើរចេះស្ទើរទេ យកជាការងារមិនបាន គឺពឹងចំណេះខ្លួនមិនបាន ហើយ ពឹងផ្អែករកការធ្វើខាងស៊ីឈ្នួលគេ ទាំងមិនចេះសន្សំទ្រព្យសម្បត្តិសំចៃទុកចាយវាយបរិភោគដល់ពេលខ្លួនចាស់ លុះដល់គ្មានកម្លាំងនឹងធ្វើការងារចិញ្ចឹមខ្លួន អាងសុំទានបរិភោគ តែជននោះមិនប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្ត ឯណាមួយឡើយ បុគ្គលដូច្នេះ ឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តត្រូវតាមសុភាសិតបទទី ៣ ។ ព្រឹត្តិការណ៍របស់វ៉ាំងជេនហ៊ូ ក៏សង្គ្រោះចូលក្នុងសុភាសិតបទទី ៣ នេះ ព្រោះវ៉ាំងជេនហ៊ូរកចិញ្ចឹមមាត់ ចិញ្ចឹមពោះ តែដោយវិជា្ជជីវៈ គឺការជាងកំបោរ ប្រាសចាកលួចប្លន់ និងឆបោកបញ្ឆោតជាដើម មិនធ្វើឲ្យចង្អៀតចង្អល់ដល់អ្នកដទៃ ត្រូវតាមសុភាសិតមួយបទទៀតថា "នសិយាលោកវឌ្ឍនោ" ប្រែថា "កើតមកជាមនុស្ស មិនគួរធ្វើខ្លួនឲ្យចង្អៀតលោក" ។ ពាក្យថា "មិនគួរធ្វើខ្លួនឲ្យចង្អៀត" គឺមិនគួរប្រព្រឹត្តបទល្មើសដោយកាយទ្វារ វចីទ្វារ មនោទ្វារ ពាក្យថា "លោក" បានដល់យមលោក, មនុស្សលោក, ទេវលោក, ព្រហ្មលោក តែក្នុងសុភាសិតនេះសំដៅយកមនុស្សលោក គឺលោកជាទីនៅនៃមនុស្ស និងសត្វតិរច្ឆានទូទៅ ដែលអាចារ្យខ្លះហៅថា សត្វលោក ប្រែថា "លោកគឺផែនដីជាទីលំនៅនៃសត្វ និងមនុស្ស" មានន័យដូចគ្នានឹងពាក្យដែលយើងហៅថា មនុស្សលោក ព្រោះមនុស្សដែលនៅក្នុងលោកនេះ លោកចាត់ថាជាធំជាងសត្វ មានអំណាចត្រួតត្រាលើសសត្វទូទៅក្នុងលោករបស់ខ្លួនបាន សូម្បីក្នុងព្រះវិន័យក៏មានតំណាលថា ភិក្ខុទៅលួចយករំពាខ្លាមកចម្អិនបរិភោគ មិនត្រូវអាបត្តិបារាជិកទេ ព្រោះសត្វគ្មានកម្មសិទ្ធិ គឺគ្មានអំណាចសម្រេចក្នុងកិច្ចការទាំងពួង ទាំងគ្មានអំណាចប្រកាន់ថា របស់នេះជារបស់ខ្លួនផង ទាំងច្បាប់អាណាចក្រទៀតសោតក៏គេមិនព្រមឲ្យសត្វមានកម្មសិទ្ធិដែរ ថែមទាំងពួកមនុស្សប្រកាន់យករូបសត្វ ដែលគេឃើញថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់គេថែមទៀត ដូចគេដើរទៅឃើញដំរី, ខ្លា, ប្រើស, ក្ដាន់ជាដើម គេក៏ទាក់យកមកហ្វឹកហាត់ធ្វើជាពាហនៈរបស់គេ ឬបាញ់សម្លាប់យកមកធ្វើជាចំណីអាហារ ឬគេដើរទៅឃើញឃ្មុំ គេក៏ត្រុយចំណាំទុកថាជារបស់គេជាដើម ច្បាប់ខាងពុទ្ធ-ចក្រក៏អនុលោមតាមរឿងនេះខ្លះដែរ ដូចបានពោលមកហើយ ។ ដែលអធិប្បាយមកទាំងនេះ ដើម្បីឲ្យឃើញពាក្យដែលថា មនុស្សលោក "លោកជាទីនៅរបស់មនុស្ស" មានលក្ខណៈដូចម្ដេច ? ហើយពាក្យថាមិនគួរធ្វើខ្លួនឲ្យចង្អៀតលោកនោះ គឺមិនត្រូវបៀតបៀនប្រមាថដល់គ្នានិងគ្នា ដែលជាហេតុឲ្យចង្អៀតចង្អល់ ទាស់ទែងខ្វែងគំនិតគ្នា នាំឲ្យចងវេរានឹងគ្នាតទៅ ។

ចប់រឿងវ៉ាំងជេនហ៊ូតែប៉ុណ្ណេះ

 

រឿងនេះបានគតិថា

រឿងវ៉ាំងជេនហ៊ូជាគំរូយ៉ាងល្អមួយ

ដែលអាចជួយស្ទួយទឹកចិត្តនៃអ្នកអាន

ឲ្យឃើញថាការងារអ្វីទាំងប៉ុន្មាន

ដែលយើងបានរៀនចេះស្ទាត់ប្រាកដជាក់ ។

គួរយើងផ្ចង់តម្រង់កាន់តែការនោះ

កុំបីដោះបោះបង់ចោលដោយពុំស្ម័គ្រ

ព្រោះកាន់ការណាដែលខ្លួនចេះស្ទើរស្ទាក់

នោះនឹងធ្លាក់ជាក់ជាប់ស្កុនដោយល្ងង់អឺយ !

 

រឿងព្រេងប្រទេស ស៊ុយអែដចែងអំពី អំបិល និង នំប៉័ង

សម័យមួយ មានព្រះមហាក្សត្រមួយព្រះអង្គ ទ្រង់មានព្រះរាជធីតា ៣ ព្រះអង្គ ។ បណ្ដាព្រះរាជធីតាទាំងនោះ ព្រះរាជធីតាពៅជាទីស្រឡាញ់ពេញព្រះរាជហឫទ័យយ៉ាងខ្លាំង នៃព្រះមហាក្សត្រជាព្រះបិតា ជាងព្រះរាជបុត្រីទាំងពីរ ។ ម៉្លោះហើយព្រះរាជបុត្រីច្បងទាំងពីរនោះ ក៏កើតសេចក្ដីច្រណែននឹងប្អូនពៅខ្លួន, បានចំណាយពេលជាច្រើន និងសេចក្ដីព្យាយាមដ៏មាំ ដើម្បីនឹងបំផ្លាញនូវសេចក្ដីស្នេហា រវាងព្រះមហាក្សត្រ និងប្អូនពៅនោះឲ្យវិនាសបាត់ទៅ ។ ព្រះនាងទាំងពីរ ខំព្យាយាមដើម្បីទាញយកនូវសេចក្ដីស្នេហា និងឋានៈនេះឲ្យបានមកខ្លួនវិញ, មិនភ្លេចសោះនូវឱកាសដើម្បីណែនាំព្រះមហាក្សត្រជាព្រះបិតាខ្លួន ឲ្យឃ្លាតព្រះទ័យពីព្រះនាងពៅ ដោយបង្កាច់ថា "នាងពៅឥតស្រឡាញ់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចដែលទ្រង់ស្រឡាញ់នាងនោះទេ" ។ ការច្រណែនដ៏លាមករបស់ព្រះនាងទាំងពីរ មិនអនុញ្ញាតឲ្យព្រះនាងសម្រាកសោះ ។ ទីបំផុត ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ឮពាក្យមួលបង្កាច់នោះពីព្រះរាជបុត្រីច្បងទាំងពីរ ទ្រង់ក៏ខ្វល់ព្រះរាជហឫទ័យជាខ្លាំង ។ ថ្ងៃមួយ កាលដែលព្រះរាជបុត្រីទាំងអស់ បានមកជួបជុំគ្នានៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះអង្គ  ទ្រង់ក៏ពិសោធមើលទំហំសេចក្ដីស្នេហានៃព្រះរាជធីតាទាំងនោះផ្ទាល់ព្រះអង្គ ។ ដំបូងទ្រង់ចាប់សួរអំពីទំហំសេចក្ដីស្នេហា របស់ព្រះរាជបុត្រីច្បងចំពោះព្រះអង្គ តើខ្លាំង-ធំ-ថ្លៃយ៉ាងណា ។ ព្រះនាងឆ្លើយថា ៖

-”បពិត្រព្រះបិតា, ខ្ញុំម្ចាស់សូមថ្វាយតម្លៃព្រះបិតា ដូចតម្លៃទេពតានៅឋានសួគ៌" ។

ចម្លើយនេះ បានញ៉ាំងព្រះមហាក្សត្រឲ្យទ្រង់សប្បាយព្រះទ័យជាខ្លាំង ។ រួចទ្រង់សួរទៅព្រះរាជបុត្រីបន្ទាប់ ដូចមុនទៀត ព្រះនាងឆ្លើយថា ៖

-”បពិត្រព្រះបិតា, ខ្ញុំម្ចាស់សូមថ្វាយតម្លៃព្រះបិតា ស្មើនឹងតម្លៃជីវិតរបស់ខ្ញុំម្ចាស់ ! " ។

ចម្លើយនេះ ក៏ធ្វើឲ្យព្រះមហាក្សត្រសោមនស្សដែរ ។

បន្ទាប់ពីនេះ ទ្រង់បែរទៅសួរព្រះរាជបុត្រីពៅថា "តើនាងឲ្យតម្លៃបិតាដូចអ្វីដែរ ?” ។ ព្រះនាងឆ្លើយថា ៖

-”ឱព្រះបិតា, ខ្ញុំម្ចាស់សូមថ្វាយតម្លៃព្រះអង្គ ស្មើនឹងតម្លៃនៃនំប៉័ង និងអំបិល !” ។

ចម្លើយនេះ បណ្ដាលឲ្យមហាក្សត្ររំភើប ភ្ញាក់យ៉ាងពន្លឹក ។ 

ពេលនោះ ទ្រង់ខ្ញាល់នឹងព្រះរាជបុត្រីពៅក្រៃពេក ដោយទ្រង់យល់ថា "នាងគ្មានគាំពារព្រះកិត្តិយសព្រះអង្គ ឲ្យបានលើសពីវត្ថុគម្រក់បំផុត ដែលគេតែងតែតម្កល់លើតុបុរសទុគ៌តនោះសោះឡើយ ។ ព្រះពិរោធរបស់ទ្រង់   ដូចព្យុះសង្ឃរា    ដោយហេតុទ្រង់ស្ដាយចំពោះសេចក្ដីស្នេហាដ៏សម្បើមរបស់ទ្រង់ ដែលបង់ខាតដោយខ្ជះខ្ជាយទៅលើព្រះរាជបុត្រីពៅ ហើយទ្រង់បានទទួលនូវសេចក្ដីស្នេហាតបដ៏តិចបំផុតដូច្នេះវិញ ។ ទ្រង់ព្រះរាជបញ្ជាឲ្យពួកទាសកម្មករ បណ្ដេញព្រះនាងពៅចេញពីព្រះដំណាក់របស់ទ្រង់ ។ ពួកទាសាទាសីក៏បានធ្វើតាមព្រះរាជបញ្ជា ដោយនាំព្រះនាងទៅបំបរបង់ចោលក្នុងព្រៃ ។ គ្រានោះ ព្រះរាជបុត្រីច្បងទាំងពីរ សប្បាយព្រះទ័យណាស់ព្រោះសម្រេចតាមគោលបំណងរបស់ទ្រង់ នៅក្នុងព្រៃ, ព្រះរាជបុត្រីពៅ ប្រកបដោយសេចក្ដីតោកយ៉ាកនិងការភិតភ័យយ៉ាងក្រៃលែង។ កាលណាព្រះនាងនឹកអំពីដំណាក់ដែលធ្លាប់គង់ អំពីព្រះរាជបិតាដ៏ជាទីស្នេហារបស់ទ្រង់, សំឡេងយំខ្សឹកខ្សួលក៏កើតមានឡើង ។ ព្រះនាងមិនបានដឹងសោះថា តើព្រោះហេតុអ្វីបានជាព្រះបិតាខ្ញាល់នឹងព្រះនាង ? ហើយព្រោះហេតុអ្វីបានជាខ្លួនព្រះនាងត្រូវគេបំបរបង់ចោល? ។ ពេលនោះ ព្រះនាងដើរត្រាច់ទៅក្នុងព្រៃតែមួយព្រះអង្គ ឥតមានទីពឹង ហើយទីបំផុត ដោយខ្លាចសត្វព្រៃបៀតបៀន ព្រះនាងក៏ឡើងទៅពួនលើដើមឈើខ្ពស់មួយ ។ ក្សិណនោះ មានព្រះមហាក្សត្រមួយព្រះអង្គនៃប្រទេសដទៃទៀត ទ្រង់ចេញបរបាញ់សត្វក្នុងព្រៃ ។ កាលទ្រង់គង់សេះ បរតាមព្រៃនោះហូរហែរមក ទ្រង់បានឮសំឡេងឆ្កែរបស់ព្រះអង្គ ព្រុសកោះឡើង ដោយអាការភ្ញាក់ផ្អើល ។ ទ្រង់បរសេះយ៉ាងរួសរាន់ ឆ្ពោះទៅតាមសំឡេងឆ្កែ ស្រាប់តែឃើញពួកឆ្កែនោះ នៅចោមព័ទ្ធជុំវិញដើមឈើ ដែលព្រះរាជបុត្រីលាក់ព្រះអង្គ។ ដោយសង្ឃឹមថា នឹងបានឃើញខ្លាឃ្មុំ ទ្រង់ក៏ងើយព្រះភក្ត្រទតទៅលើ ។ តែជំនួសខ្លាឃ្មុំ, ទ្រង់បានយល់នូវរង្វង់ភក្ត្រដ៏ឆើតឆាយនៃស្ត្រីក្មេង ដែលមានអាការប្រកបដោយទុក្ខព្រួយទៅវិញ ។ ពេលនោះ ព្រះអង្គបានពោលទៅកាន់ព្រះនាងដោយសុភាព សុំឲ្យព្រះនាងចុះមកក្រោម ។ លុះព្រះនាងចុះមក ព្រះអង្គបានលើកព្រះនាងដាក់លើខ្នងសេះ បញ្ជិះយកទៅកាន់ប្រាសាទព្រះអង្គ ។ នៅក្នុងប្រាសាទ, ទ្រង់ឲ្យព្រះនាងសោយអាហារ, ធ្វើឲ្យព្រះនាងកក់ក្ដៅបាត់រងាដោយភ្លើងសម្រាប់អាំង ។ ទីបំផុត ដោយអំពើសប្បុរសរបស់ព្រះមហាក្សត្រអង្គនោះ គ្របមកលើព្រះនាង, ព្រះនាងក៏បញ្ចេញរឿងទ្រង់ ទូលមកព្រះមហាក្សត្រជ្រាបសព្វគ្រប់ ។ អំពើដ៏ល្អ និងលំអដ៏ឆើតឆាយរបស់ព្រះនាង ធ្វើឲ្យព្រះមហាក្សត្ររំភើបព្រះទ័យយ៉ាងក្រៃលែង ។ ទ្រង់ថែរក្សាព្រះនាងទុកក្នុងប្រាសាទ, ហើយក្រោយមក ទ្រង់សុំឲ្យព្រះនាងរៀបអភិសេករួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ ។ ព្រះរាជធីតាក្មេងនេះ ដោយធ្លាក់ចុះក្នុងសេចក្ដីស្នេហាដែរនោះ ក៏ទ្រង់ទទួលព្រមរៀបអភិសេកជាមួយទ្រង់ ។ ដូច្នេះហើយ កាលបរិច្ឆេទនៃព្រះពិធីមង្គលាភិសេក ក៏ត្រូវបានគេកំណត់ទុកជាស្រេច, សំបុត្រអញ្ជើញភ្ញៀវ ក៏ត្រូវគេចាត់ការផ្ញើទៅក្រុមព្រះរាជវង្សានុវង្ស នៃព្រះរាជអាណាចក្រជិតខាង ចំនួនប្រាំពីរអាណាចក្រ ។ កាលថ្ងៃនៃមង្គលាភិសេកមកដល់ ភ្ញៀវជាព្រះរាជវង្ស ក៏បានមកដល់ត្រៀបត្រា ។ ក្នុងបណ្ដាភ្ញៀវទាំងនោះ ព្រះមហាក្សត្រជាព្រះបិតានៃព្រះនាងសាមីខ្លួនក្នុងអាវាហមង្គល និងព្រះរាជបុត្រីទាំងពីរនៃទ្រង់ ក៏ទ្រង់យាងមកជាភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់មួយដែរ ។ ទាំង ៣ អង្គនេះ  ឥតមានអង្គណានឹករឃើញចំពោះព្រះនាងសាមីខ្លួនឡើយ ព្រោះទ្រង់ជឿជាក់ថា ព្រះរាជបុត្រីពៅអង្គនោះ វិនាសបាត់បង់ព្រះជន្មក្នុងព្រៃទៅហើយ ។ ពេលដែលភ្ញៀវអង្គុយរៀបរយ នៅនាតុជប់លៀងភោជនាហាររួចរាល់អស់ហើយ, ម្ហូបដ៏ល្អគ្រប់បែប បានត្រូវគេលើកតម្កល់លើតុមុខភ្ញៀវទាំងនោះ ។ ចំពោះភោជនាហារទាំងនោះ គ្មានម្ហូបណាមួយប្រៃសោះ គឺសុទ្ធតែសាបៗ ទាំងអស់ ហើយថែមទាំងគ្មានដាក់អំបិលប្រចាំការទៀតផង, នំប៉័ងក៏គ្មានដែរ ។ ព្រះមហាក្សត្រ ជាព្រះបិតាព្រះនាងពៅ  ដោយទ្រង់មិនអាចទប់ព្រះទ័យក្នុងការសួររក ក៏ទ្រង់បន្លឺថា ៖ ”យីអើហ្ន៎ ! ខ្ញុំមិនយល់សោះ ម្ដេចបានជាគេភ្លេចដាក់វត្ថុដ៏ប្រណីតបំផុតពីរមុខ ក្នុងពិធីជប់លៀងនេះហ្ន៎ ?” ។ ព្រះនាងពៅ ដែលពោលនោះ ជាតួព្រះខត្តិយានី ឆ្លើយថា ៖ “ឱ ! ព្រះអង្គត្រូវការអ្វី ?” ។ ”អាសំខាន់ពីរមុខ គឺអំបិល និងនំប៉័ងណា៎ !” ព្រះមហាក្សត្រឆ្លើយ ។ ”ពិតហើយក្រាបទូល", ព្រះនាងបន្ថែម, “អំបិល និងនំប៉័ងហ្នឹងឯងហើយ ដែលយើងស្គាល់ថា ជាវត្ថុដ៏ប្រណីតថ្លៃថ្នូរបំផុត, ក៏ប៉ុន្តែ នៅគ្រាមួយនោះ ដោយសារតែខ្ញុំថ្វាយតម្លៃយ៉ាងថ្លៃ ទៅព្រះបិតាខ្ញុំស្មើនឹងវត្ថុទាំងនេះ ខ្លួនខ្ញុំក៏ត្រូវលោកបណ្ដេញចេញពីព្រះដំណាក់ឲ្យទៅនៅចុងព្រៃ ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនខ្ញុំទៅវិញ" ។ ទ្រង់ឮពាក្យនេះ ព្រះមហាក្សត្រក៏ស្ងៀមមួយសន្ទុះ រួចដល់ព្រះអង្គស្គាល់ព្រះនាងច្បាស់ ក៏ទ្រង់ស្ទុះទៅឱបព្រះនាងដោយសម្រែក ពេញទៅដោយសេចក្ដីសប្បាយរីករាយព្រះទ័យជាអនេក ព្រោះទ្រង់ទើបនឹងបានជ្រាបថា   ព្រះនាងមានព្រះជន្មរស់នៅឡើយ ។ ពេលនោះ ព្រះអង្គសុំឲ្យព្រះនាងសុំអភ័យទោស ចំពោះការណ៍ដែលទ្រង់មិនយល់ នូវពាក្យពេញទៅដោយសេចក្ដីស្នេហារបស់ព្រះនាងចំពោះព្រះអង្គ ។ អំពើអាក្រក់នៃព្រះរាជបុត្រីច្បងទាំងពីរ ដែលរួមគំនិតប្រឆាំងនឹងព្រះរាជបុត្រីពៅនោះ ក៏ត្រូវទទួលលទ្ធផលអាក្រក់យ៉ាងសម្បើម  វេនដែលត្រូវឃ្លាតចេញចាកព្រះដំណាក់នៃព្រះបិតាខ្លួន ក៏វិលមកដល់នាងទាំងពីរវិញ ។ ម្ល៉ោះហើយ តាំងពីថ្ងៃនោះមក ដំណឹងអ្វី សូម្បីតែបន្តិចបន្តួចពីនាងទាំងពីរ ក៏លែងលេចឮសោះ ។ ទុកជានាងត្រូវស្ដេចបរបាញ់ណាមួយ ជួយសង្គ្រោះឲ្យរស់រានមានជីវិតក្ដី ក៏គ្មានអ្នកណាមួយបានដឹងបានឮ ឬបានឃើញសោះឡើយ ។ 

                                                                          ភិក្ខុ ម៉ែន រៀម សិក្សាពុទ្ធិកមហាវិទ្យាល័យ ព្រះសីហនុរាជ ប្រែចាកភាសាអង់គ្លេស

(ចប់)

 

Flag Counter